พุทธวิธีเสริมสร้างภาวะผู้นำของกำนันผู้ใหญ่บ้านเพื่อการจัดการความขัดแย้งของชุมชนในตำบลทุ่งฝาย อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง

พระจตุพล จิตฺตทนฺโต; พระมหาบวรวิทย์ รตนโชโต; ศิลาวัฒน์ ชัยวงศ์

ผู้แต่ง

พระจตุพล จิตฺตทนฺโต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
พระมหาบวรวิทย์ รตนโชโต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
ศิลาวัฒน์ ชัยวงศ์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

พุทธวิธี, ภาวะผู้นำ, กำนันผู้ใหญ่บ้าน, การจัดการความขัดแย้ง, หลักพรหมวิหารธรรม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาระดับภาวะผู้นำของกำนันผู้ใหญ่บ้านเพื่อการจัดการความขัดแย้งของชุมชน 2. เปรียบเทียบภาวะผู้นำของกำนันผู้ใหญ่บ้านจำแนกตามปัจจัยส่วนบุคคล 3. เพื่อนำเสนอพุทธวิธีเสริมสร้างภาวะผู้นำของกำนันผู้ใหญ่บ้านเพื่อการจัดการความขัดแย้งของชุมชน ในตำบลทุ่งฝาย อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง การวิจัยแบบผสานวิธี ประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณ ใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 377 คน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ประชากรกลุ่มตัวอย่าง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย การเก็บรวบรวมข้อมูล การวิเคราะห์ข้อมูลและสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล และการวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 10 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้เทคนิควิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า 1. ระดับการสร้างค่านิยมของประชาชนในการต่อต้านการทุจริตและประพฤติมิชอบทางการเมืองในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( $\bar{x}$ =3.53) ด้านการประนีประนอม ด้านความร่วมมือ ด้านหลีกเลี่ยง ด้านการปรองดอง ตามลำดับ 2. เปรียบเทียบภาวะผู้นำของกำนันผู้ใหญ่บ้านจำแนกตามปัจจัยส่วนบุคคลด้านเพศ ด้านอายุแตกต่างกัน มีความคิดเห็นไม่ต่างกัน จึงปฏิเสธสมมติฐานวัย ในด้านระดับการศึกษา ด้านอาชีพ และรายได้เฉลี่ยต่อเดือนแตกต่างกัน มีความคิดเห็นแตกต่างกัน ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05 จึงยอมรับสมมติฐานงานวิจัย 3. พุทธวิธีเสริมสร้างภาวะผู้นำของกำนันผู้ใหญ่บ้านเพื่อการจัดการความขัดแย้งของชุมชน ในตำบลทุ่งฝาย อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง ด้วยหลักพรหมวิหาร4 ประกอบด้วยเมตตา การปรารถนาดีและหวังดีต่อทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน กรุณา เป็นกุญแจสำคัญในการสร้างสรรค์สังคมที่น่าอยู่การนำหลักความกรุณามาใช้ในการแก้ไขปัญหาความขัดแย้ง มุทิตา ความยินดีเมื่อผู้อื่นได้ดี มีความสุข หรือประสบความสำเร็จ อุเบกขา: ปัญญาที่นำไปสู่สันติสุขความขัดแย้งเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ในทุกสังคม

เอกสารอ้างอิง

กิตติทัศน์ ผกาทอง. (2551). ภาวะผู้นำตามแนวพุทธ. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

จำนงค์ ทองประเสริฐ. (2546). พระพุทธศาสนากับสังคมและการเมืองของไทย. กรุงเทพฯ: ต้นอ้อ แกรมมี่.

พระนุกูล อธิวโร. (2567). ภาวะผู้นำของผู้ปกครองท้องที่ในการพัฒนาชุมชนตำบลหาดกรวด อำเภอเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารวิจัยและวิชาการบวรพัฒน์, 2(4), 1-14.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2546). ภาวะผู้นำ : ความสำคัญต่อการพัฒนาคน พัฒนาประเทศ. กรุงเทพฯ: ธรรมสภา.

พระมหาวิเศษ กนฺตธมฺโม. (2561). บทบาทผู้นำฝ่ายปกครองในการจัดการปัญหาความขัดแย้งในชุมชน อำเภอบ้านบึง จังหวัดชลบุรี (สารนิพนธ์รัฐประศาสนศาสนตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสนตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระมหาอินทร์วงค์ วงค์ไชยคำ และคณะ. (2568).พุทธวิธีการส่งเสริมความปรองดองสมานฉันท์ในองค์กรของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง. วารสารปัญญา, 32(1), 94-107.

พระวัชระ สํวโร. (2561). กลยุทธ์การบริหารความขัดแย้งตามหลักพุทธบริหารการศึกษาสำหรับ สถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา (ดุษฎีนิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพุทธบริหารการศึกษา). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ไพศาล นพรัตน์ และคณะ. (2566). ภาวะผู้นำทางการเมืองของผู้บริหารท้องถิ่นในการพัฒนาชุมชนในเทศบาลตำบลแม่แตง อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่. วารสารบัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ มจร วิทยาเขตแพร่, 9(1), 1-14.

วันชัย เมธาอภินันท์. (2566). วิธีการแก้ไขความขัดแย้งในสังคมไทยปัจจุบันตามแนวพระพุทธศาสนา. Journal of Applied Education, 1(1), 55-78.

Yamane, T. (1973). Statistic: An Introductory Analysis (3rd ed.). New York: Harper and Row.