AI ในกระบวนการทางปกครอง: การปรับปรุงประสิทธิภาพภายใต้กรอบความโปร่งใสและการตรวจสอบได้
คำสำคัญ:
ปัญญาประดิษฐ์, กระบวนการทางปกครอง, ความโปร่งใส, การตรวจสอบได้, รัฐบาลดิจิทัลบทคัดย่อ
การนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาใช้ในกระบวนการทางปกครองได้กลายเป็นแนวโน้มสำคัญในศตวรรษที่ 21 โดย AI มีศักยภาพในการเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการสาธารณะ ลดระยะเวลาและต้นทุนการดำเนินงาน และสนับสนุนการตัดสินใจที่แม่นยำยิ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม การนำ AI มาใช้ในภาครัฐก่อให้เกิดประเด็นสำคัญเกี่ยวกับความโปร่งใส การตรวจสอบได้ และความเป็นธรรม บทความนี้วิเคราะห์บทบาทของ AI ในกระบวนการทางปกครอง ประโยชน์และปัญหาที่เกี่ยวข้อง รวมถึงกรอบการทำงานที่จำเป็นเพื่อให้มั่นใจว่าการใช้ AI จะดำเนินไปภายใต้หลักความโปร่งใสและการตรวจสอบได้ โดยศึกษาเปรียบเทียบแนวทางปฏิบัติในต่างประเทศและเสนอแนะแนวทางสำหรับประเทศไทย
เอกสารอ้างอิง
พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539. (2539, 14 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 113 ตอนที่ 60 ก. หน้า 1–14.
สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) (สพร.). (2565). แผนพัฒนารัฐบาลดิจิทัลของประเทศไทย พ.ศ. 2566–2570. กรุงเทพฯ: สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) (สพร.).
Angwin, J. et al. (2016). Machine bias: There’s software used across the country to predict future criminals. And it’s biased against Blacks. Retrieved December 6, 2025, from https://shorturl.asia/28ApS
Bovens, M. & Zouridis, S. (2002). From street-level to system-level bureaucracies: How information and communication technology is transforming administrative discretion and constitutional control. Public Administration Review, 62(2), 174–184.
Bovens, M. (2007). Analyzing and assessing accountability: A conceptual framework. European Law Journal, 13(4), 447–468.
Bullock, J. B. (2019). Artificial intelligence, discretion, and bureaucracy. American Review of Public Administration, 49(7), 751–761.
Chouldechova, A. & Roth, A. (2020). A snapshot of the frontiers of fairness in machine learning. Communications of the ACM, 63(5), 82–89.
Coglianese, C. & Lehr, D. (2019). Transparency and algorithmic governance. Administrative Law Review, 71(1), 1–56.
European Commission. (2021). Proposal for a regulation laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act). Brussels: European Commission.
Galligan, D. J. (1996). Due process and fair procedures: A study of administrative procedures. Oxford: Clarendon Press.
Hood, C. & Heald, D. (2006). Transparency: The key to better governance. Oxford: Oxford University Press.
Kitsing, M. (2020). Artificial intelligence in the public sector: The case of Estonia. Paris: OECD Observatory of Public Sector Innovation (OPSI). Retrieved December 6, 2025, from https://oecd-opsi.org/wp-content/uploads/2020/10/AI-in-Estonia.pdf
Mitchell, M. et al. (2019). Model cards for model reporting. In Proceedings of the Conference on Fairness, Accountability, and Transparency (FAT*). Retrieved December 6, 2025, from https://shorturl.asia/8x5rt
National Institute of Standards and Technology (NIST). (2023). Artificial intelligence risk management framework (AI RMF 1.0). Gaithersburg, MD: National Institute of Standards and Technology (NIST).
O’Neil, C. (2016). Weapons of math destruction: How big data increases inequality and threatens democracy. New York: Crown.
Office of Management and Budget. (2020). Guidance for regulation of artificial intelligence applications (Memorandum M-21-06). Washington, DC: Office of Management and Budget.
Personal Data Protection Commission Singapore (PDPC). (2020). Model artificial intelligence governance framework (2nd ed.). Singapore: Personal Data Protection Commission Singapore (PDPC).
Russell, S. & Norvig, P. (2020). Artificial intelligence: A modern approach (4th ed.). Harlow: Pearson.
Selbst, A. D. (2018). The intuitive appeal of explainable machines. Fordham Law Review, 87, 1085–1139.
Wirtz, B. W. et al. (2019). Artificial intelligence and the public sector: Applications and challenges. International Journal of Public Administration, 42(7), 596–615.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ภาพหรือตารางหรือเนื้อหาอื่นๆ ของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้งแสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์ หากไม่เป็นไปตามข้อกำหนดเบื้องต้น ทางวารสารจะถอดบทความของท่านออกโดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆ ทั้งสิ้น
