ภาวะผู้นำเชิงพุทธกับการบริหารจัดการองค์กร

ผู้แต่ง

  • พระครูวินัยธรบุญธรรม ปุญฺญธมฺโม (ชุ่มเย็น) วัดสายสุวพรรณ ปทุมธานี
  • พระครูธรรมธรอภิชัย อภิชโย (คงเกษม) วัดท้องคุ้ง ชลบุรี
  • พระมหาวิรัตน์ พลทตฺโต (พานิชชา) วัดพระธรรมกาย ปทุมธานี

คำสำคัญ:

ภาวะผู้นำเชิงพุทธ, การบริหารจัดการ, องค์กร

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาภาวะผู้นำเชิงพุทธกับการบริหารจัดการองค์กรโดยนำเสนอในประเด็นดังนี้ 1. ภาวะผู้นำ เป็นการใช้อิทธิพลหรือเป็นกำลังพิเศษที่เป็นแรงจูงใจในการที่สามารถสั่งการหรือบังคับบัญชาให้ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาทำงานให้องค์กรอย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์อย่างสูงสุด ส่วนภาวะผู้นำเชิงพุทธ คือ การนำหลักคำสอนในทางพระพุทธศาสนาหรือหลักการบริหารกิจการคณะสงฆ์ หรือ แนวคิด ความเห็นหรือทฤษฎีของนักวิชาการต่าง ๆ มาบูรณาการในการมีภาวะผู้นำที่สมบูรณ์แบบทั้งในภาคของการบริหารจัดการองค์กร และ 2. การบริหารองค์กรเชิงพุทธ เป็นการนำหลักพุทธธรรมมาประยุกต์ใช้ในการบริหารองค์กร ได้แก่ การเว้นจากอคติ 4 ไม่ว่าจะเป็นความลำเอียงเพราะความชอบ ความลำเอียงเพราะความชัง ความลำเอียงเพราะความหลงและความลำเอียงเพราะความขาดกลัว และหลักทุติยปาปณิกธรรม คือ 1. จักขุมา หมายถึง การมีวิสัยทัศน์ สามารถมองการณ์ไกล วางแผน และใช้คนให้เหมาะสมกับงาน 2. วิธูโร หมายถึง ความเชี่ยวชาญในงาน มีความรู้และทักษะเฉพาะทาง สามารถจัดการงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และ 3. นิสสยสัมปันโน หมายถึง การมีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี สามารถสร้างเครือข่ายและได้รับความไว้วางใจจากผู้อื่น ทำให้สามารถบริหารองค์กรได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.(2550). เอกสารประกอบการสอนชุดวิชา การบริหารองค์การ. นนทบุรี: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

วิโรจน์ สารรัตนะ. (2559). ภาวะผู้นำ: ทฤษฎีและนานาทัศนะร่วมสมัยปัจจุบัน (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: ทิวิสุทธิ์.

สุเทพ พงศ์ศรีวัฒน์. (2550). ภาวะความเป็นผู้นำ. กรุงเทพฯ: เอ็กซเปอร์เน็ท.

สุรพล สุยะพรหม และคณะ. (2555). ทฤษฎีองค์การและการจัดการเชิงพุทธ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

อาษา เมฆสวรรค์. (2510). ประมุขศิลป์ ศิลปะของการเป็นหัวหน้าในหลักบริหาร กรมการปกครอง. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ท้องถิ่น.

Daft, R. L. (2015). Organization Theory and Design (12th ed.). Boston. MA: Cengage Learning.

Kotter. J. P. (1996). Leading Change. Boston. MA: Harvard Business Review Press.

Mintzberg, H. (1979). The Structuring of Organizations: A Synthesis of the Research. Englewood Cliffs. NJ: Prentice Hall.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-25

รูปแบบการอ้างอิง

ปุญฺญธมฺโม (ชุ่มเย็น) พ., อภิชโย (คงเกษม) พ., & พลทตฺโต (พานิชชา) พ. (2026). ภาวะผู้นำเชิงพุทธกับการบริหารจัดการองค์กร. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 9(2), 327–341. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jidir/article/view/286674