การประยุกต์ใช้หลักธรรมาภิบาลและพุทธนวัตกรรมเพื่อการบริหารจัดการองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทย

พระมหาภราดร ภูริสฺสโร; กัณฑ์ชิสา เจริญกิจธินันภ์

ผู้แต่ง

พระมหาภราดร ภูริสฺสโร นักวิชาการอิสระ
กัณฑ์ชิสา เจริญกิจธินันภ์ นักวิชาการอิสระ

คำสำคัญ:

หลักธรรมาภิบาล, การบริหารจัดการ, องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น, หลักพุทธนวัตกรรม

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ความสำคัญของการประยุกต์ใช้หลักธรรมาภิบาล ร่วมกับนวัตกรรมการบริหารจัดการภาครัฐแนวใหม่ในการบริหารจัดการองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ท่ามกลางความท้าทายของพลวัตโลก สังคมสูงวัย และการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ประเทศไทย 4.0 การศึกษาชี้ให้เห็นว่า การมุ่งเน้นเพียงประสิทธิภาพและความคุ้มค่าตามแนวทาง NPM อาจนำไปสู่ช่องโหว่ในการใช้อำนาจรัฐ จึงมีความจำเป็นต้องบูรณาการหลักธรรมาภิบาลเพื่อเป็นกลไกถ่วงดุล ควบคู่ไปกับการนำพุทธนวัตกรรมเพื่อการพัฒนาองค์กร เช่น ทศพิธราชธรรม สังคหวัตถุ 4 และบารมี 10 มาประยุกต์ใช้เพื่อยกระดับคุณธรรมและจิตสำนึกสาธารณะให้แก่บุคลากรจากภายใน นอกจากนี้ บทความยังเน้นย้ำถึงบทบาทเชิงรุกของภาคประชาสังคม ในฐานะหุ้นส่วนการพัฒนาที่ช่วยเฝ้าระวัง ตรวจสอบ และส่งเสริมความโปร่งใสในระดับพื้นที่ ตลอดจนข้อเสนอแนะในการยกระดับองค์กรสู่ยุคดิจิทัลผ่านการพัฒนาเมืองอัจฉริยะโดยใช้ระบบข้อมูลเปิดภาครัฐ และการสานพลังความร่วมมือไตรภาคีระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน ท้ายที่สุด การบูรณาการองค์ความรู้เหล่านี้ภายใต้ผู้นำที่มีวิสัยทัศน์ จะเป็นเครื่องมือสำคัญในการยกระดับขีดความสามารถขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น นำไปสู่การจัดบริการสาธารณะที่โปร่งใส มีประสิทธิภาพ และสร้างการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืนในทุกมิติ

เอกสารอ้างอิง

จิรายุ ทรัพย์สิน และคณะ. (2562). ธรรมาภิบาลในการบริหารจัดการองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภายใต้ยุทธศาสตร์ประเทศไทย 4.0. วารสารมหาจุฬาวิชาการ, 6(1), 113-114.

ชูชิต ชายทวีป และคณะ. (2568). บทบาทขององค์กรภาคประชาสังคมในการส่งเสริมความโปร่งใส ในการบริหารราชการแผ่นดิน. วารสารส่งเสริมและพัฒนาวิชาการสมัยใหม่, 3(4), 261-278.

ปาริชา มารี เคน. (2556). การนำนโยบายการกระจายอำนาจสู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไปปฏิบัติ : กรณีศึกษา การใช้หลักธรรมาภิบาลในการบริหารจัดการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 7(3), 59-72.

ราเชนทร์ นพณัฐวงศกร. (2568). การบริหารงานตามหลักธรรมาภิบาลขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในประเทศไทย. วารสารสหศาสตร์การพัฒนาสังคม, 3(3), 1139-1157.

วิชนี คุปตะวาทิน และคณะ. (2561). สังคมสูงวัยกับโลกสมัยใหม่.วารสารวิชาการสถาบันเทคโนโลยีแห่งสุวรรณภูมิ, 4(sp), 444–450.

ศิรินันท์ ทิพย์เจริญ. (2555). ธรรมาภิบาลกับการบริหารจัดการภาครัฐแนวใหม่ในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทย. วารสารสหวิทยาการวิจัย: ฉบับบัณฑิตศึกษา, 1(2), 97–103.

สุเมธ แสงนิ่มนวล. (2556). ต้นแบบการบริหารจัดการ ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในประเทศไทย. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 11(2). 63-80.

สุรีย์พร สลับสี และพงษ์พัต วัฒนพงศ์ศิริ. (2567). การสานพลังความร่วมมือภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม ในการขับเคลื่อนนโยบายเมืองอัจฉริยะ. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 7(1), B1-B12.

เสกสรรค์ สนวา และคณะ. (2560).การปรับตัวขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในยุคไทยแลนด์ 4.0. วารสารช่อพะยอม, 28(2), 118–127.

อนงค์ลักษณ์ เสนาวัง. (2569). ธรรมาภิบาลในยุคสมัยใหม่: แนวทางการบริหารงานที่ยั่งยืนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทย. วิทยาการบริหารภาครัฐสมัยใหม่ (Modern Public Administrative Science), 3(1), 28-41.