การประยุกต์หลักอปริหานิยธรรม 7 เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้ระบอบประชาธิปไตยไทย

ภานุวัฒน์ ชัยเทวะกุล; ประสงค์ เล็กโล่ง

ผู้แต่ง

ภานุวัฒน์ ชัยเทวะกุล นักวิชาการอิสระ
ประสงค์ เล็กโล่ง นักวิชาการอิสระ

คำสำคัญ:

การประยุกต์, หลักอปริยธรรม 7, สร้างความเข้มแข็ง, ระบอบประชาธิปไตยไทย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์การประยุกต์หลักอปริหานิยธรรม 7 ในการเสริมสร้างความเข้มแข็งให้ระบอบประชาธิปไตยไทย ภายใต้บริบทของความท้าทายร่วมสมัย ได้แก่ ปัญหาความเหลื่อมล้ำเชิงโครงสร้างและวิกฤตศรัทธาที่มีต่อระบบการเมือง อันมีรากฐานจากการเข้าถึงทรัพยากรและอำนาจที่ไม่เท่าเทียม ตลอดจนการใช้วาทกรรมเชิงศีลธรรมแบบผูกขาดเพื่อสร้างความชอบธรรมทางการเมือง ซึ่งส่งผลกระทบต่อการมีส่วนร่วมของประชาชนและบั่นทอนความไว้วางใจต่อสถาบันทางการเมือง การศึกษานี้ใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารและการสังเคราะห์แนวคิดเชิงทฤษฎีจากรัฐศาสตร์และพุทธศาสตร์ เพื่อพัฒนาเป็นกรอบแนวคิดในการอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างปัญหาเชิงโครงสร้าง กลไกทางหลักธรรม และผลลัพธ์ของระบอบประชาธิปไตย ผลการศึกษาพบว่า หลักอปริหานิยธรรม 7 สามารถทำหน้าที่เป็นกลไกทางจริยธรรมเชิงโครงสร้างในการพัฒนาระบอบประชาธิปไตย โดยเชื่อมโยงกับหลักการสำคัญ ได้แก่ การมีส่วนร่วมของประชาชนผ่านการหมั่นประชุม การสร้างฉันทามติในสังคม การยึดมั่นในหลักนิติธรรม การเคารพความหลากหลายและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ตลอดจนการคุ้มครองกลุ่มเปราะบางและการส่งเสริมภาวะผู้นำที่มีจริยธรรมและตรวจสอบได้ องค์ความรู้ที่ได้จากการศึกษาถูกสังเคราะห์เป็นโมเดลความเข้มแข็งประชาธิปไตยเชิงพุทธบูรณาการ ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ ฐานรากที่เน้นการตระหนักรู้ปัญหาความเหลื่อมล้ำและวิกฤตศรัทธา กลไกขับเคลื่อนที่ใช้หลักอปริหานิยธรรม 7 เป็นแนวทางในการดำเนินการทางการเมือง และผลลัพธ์ที่มุ่งสู่การสร้างประชาธิปไตยเชิงคุณภาพ อันประกอบด้วยจริยธรรมพลเมืองเชิงรุก การใช้อำนาจที่โปร่งใสและตรวจสอบได้ และความเป็นธรรมในการอยู่ร่วมกันของประชาชนทุกกลุ่ม

เอกสารอ้างอิง

กฤตพงศ์ ปานผา. (2568). การแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำในสังคมไทยผ่านนโยบายสาธารณะ. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 8(3), 385–397.

ฉันทณา โพธาราม และคณะ. (2568). พุทธวิธีการสื่อสารทางการเมือง. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 8(1), 267-275.

ธิติวุฒิ หมั่นมี. (2566). ความเป็นประชาธิปไตยกับความเหลื่อมล้ำในสังคม. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 6(5), 254–270.

บวรศักดิ์ อุวรรณโณ. (2561). หลักนิติธรรมและประชาธิปไตย. สืบค้น 4 เมษายน 2569, จาก https://shorturl.asia/Ud9p2

ปลื้มจิต ลาภอุดมเลิศ และปาริชาติ ชุมพงศ์. (2568). ความเป็นพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย: ศึกษากรณีการพัฒนาทิศทาง ประชาธิปไตยในอนาคตตามแนวพุทธ. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 3(1), 21-33.

ปาริชาติ ชุมพงศ์. (2568). ประชาธิปไตยท้องถิ่นของไทยในอุดมคติ. วารสารวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 7(5), 158-172.

โปรดปราน เสริญวงศ์สัตย์. (2566). การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมการตัดสินใจไปเลือกตั้ง ของประชาชน ในจังหวัดปทุมธานี (ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์). บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูวินัยธรอธิษฐ์ สุวฑโฒ. (2564). รัฐศาสตร์แนวพุทธ: วิเคราะห์ภาวะผู้นำทางการเมืองที่พึงประสงค์. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 4(2), 70–77.

พระใบฎีกาพงษ์ศักดิ์ ขนฺติพโล. (2568). การสื่อสารทางการเมืองตามหลักพระพุทธศาสนา. วารสารบัณฑิตศึกษาวิชาการ, 3(1), 145-151.

พระมหาสมัคร อติภทฺโท และภัคชุดา พูนสุวรรณ. (2568). ประชาธิปไตยแบบไทย ๆ กับการเมืองเชิงศีลธรรม. วารสารวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 7(4), 173-186.

Dahl, R. A. (1989). Democracy and its critics. New Haven, CT: Yale University Press.

Habermas, J. (1989). The Structural Transformation of The Public Sphere: An Inquiry into a Category of Bourgeois Society. Cambridge, MA: MIT Press.

Rawls, J. (1999). A Theory of Justice. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Sen, A. (1999). Development as freedom. New York: Alfred A. Knopf.

World Bank. (2020). Thailand Economic Monitor, June 2020: Thailand in the Time of COVID-19. Retrieved February 9, 2026, from https://shorturl.asia/mX0kb