บทบาทผู้บริหารท้องถิ่นกับการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชน เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต

ผู้แต่ง

  • พระมหาปวรภัฏฐ์ งามการ วัดศรีโคมคำ พระอารามหลวง พะเยา
  • สุรัตน์ คำโสภา นักวิชาการอิสระ

คำสำคัญ:

ผู้บริหารท้องถิ่น, การมีส่วนร่วมทางการเมือง, คุณภาพชีวิต

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งนำเสนอความสำคัญของการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนร่วมกับบทบาทของผู้บริหารท้องถิ่น ซึ่งเป็นกลไกสำคัญของการพัฒนาระบอบประชาธิปไตยในระดับฐานราก โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางการพัฒนาท้องถิ่นบนพื้นฐานของการยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง อันเป็นรากฐานสำคัญของการกระจายอำนาจและการปกครองตนเองในระดับท้องถิ่น การมีส่วนร่วมทางการเมืองช่วยส่งเสริมคุณภาพชีวิตของประชาชน ทั้งในด้านเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง ผ่านกระบวนการกำหนดนโยบายที่สอดคล้องกับบริบทและความต้องการของชุมชน ตลอดจนเสริมสร้างความเข้าใจอันดีระหว่างภาครัฐกับประชาชน รวมทั้งสร้างความตระหนักในสิทธิ หน้าที่ และความรับผิดชอบต่อสังคมร่วมกันผู้บริหารท้องถิ่นจึงควรมีบทบาทในการเปิดพื้นที่และสร้างโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมทางการเมืองอย่างทั่วถึง ส่งเสริมความรู้ความเข้าใจด้านการเมืองและการปกครอง เชื่อมโยงปัญหาและความต้องการของประชาชนสู่กระบวนการกำหนดนโยบาย ตลอดจนขับเคลื่อนนโยบายไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม พร้อมทั้งติดตามและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ เงื่อนไขสำคัญของความสำเร็จ ได้แก่ ความร่วมมือระหว่างผู้บริหารท้องถิ่นกับประชาชน ความโปร่งใสในการบริหาร การเปิดรับความคิดเห็นของประชาชน และการมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่องของทุกภาคส่วน ซึ่งจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิต ลดความเหลื่อมล้ำ เสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน และสนับสนุนการพัฒนาท้องถิ่นและประเทศ

เอกสารอ้างอิง

กลุ่มงานสารนิเทศ สำนักประชาสัมพันธ์ สำนักงานเลขาธิการ สภาผู้แทนราษฎร. (2562). การมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชน. กรุงเทพฯ: สำนักการพิมพ์ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.

จันทนา สุทธิจารี. (2544). การมีส่วนร่วมของประชาชน การเมืองการปกครองไทยตามรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน. กรุงเทพฯ: วี. เจ. พริ้นติ้ง.

จุฬารัตน์ คนเพียร. (2558). คุณภาพชีวิตของประชาชนในเขตพื้นที่องค์การบริหารส่วนตำบลสองคลอง อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา (งานนิพนธ์ปริญญารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารทั่วไป). ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.

ชูศักดิ์ เที่ยงตรง. (2518). การบริหารการปกครองท้องถิ่นของไทย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

เชาวน์วัศ เสนพงศ์. (2559). ปัญหาอุปสรรคในการพัฒนาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทย (รายงานวิชาการส่วนบุคคล หลักสูตรประกาศนียบัตรชั้นสูง การบริหารเศรษฐกิจสาธารณะสำหรับนักบริหารระดับสูง รุ่นที่ 15). กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.

ธเนศวร์ เจริญเมือง. (2544). 100 ปี การปกครองท้องถิ่นไทย พ.ศ. 2440-2540. กรุงเทพฯ: โครงการจัดพิมพ์คบไฟ.

บุษราภรณ์ พวงปัญญา. (2567). สัมพันธลักษณ์ของผู้บริหารท้องถิ่นในศตวรรษที่ 21. วารสารสหศาสตร์การพัฒนาสังคม, 2(5), 30-43.

พงศ์กวี คนไว. (2556). การมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนจังหวัดมุกดาหาร (วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). อุบลราชธานี: มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี.

พระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496. (2496, 17 กุมภาพันธ์). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 70 ตอนที่ 12 ก. หน้า 179-216.

พระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ. 2537. (2537, 2 ธันวาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 111 ตอนที่ 53 ก. หน้า 1-32.

พระราชบัญญัติองค์การบริหารส่วนจังหวัด พ.ศ. 2540. (2540, 31 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 114 ตอนที่ 61 ก. หน้า 1-28.

วรรษชล สุขชาตะ. (2564). การมีส่วนร่วมทางการเมืองในระดับท้องถิ่นของประชาชนเขตเทศบาลนครนครราชสีมา: กรณีศึกษาการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 28 มีนาคม 2564 เทศบาลนครนครราชสีมา. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ศิริ ฮามสุโพธิ์. (2543). ความหมายคุณภาพชีวิต. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.

สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2554). การมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชน. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.

สำนักประชาสัมพันธ์ สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง. (2569). คู่มือประชาชน: การเลือกตั้งเทศบาล กรณีองค์การบริหารส่วนตำบลจัดตั้งเป็นเทศบาลตำบล และเทศบาลเมือง. กรุงเทพฯ: สำนักประชาสัมพันธ์ สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง.

สุรกิจ สุวรรณแกม. (2561). ภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในอำเภอภาชี จังหวัดพระนครศรีอยุธยา (วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

อนันต์ อนันตกูล. (2521). กรมการปกครองท้องถิ่นไทย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-25

รูปแบบการอ้างอิง

งามการ พ., & คำโสภา ส. (2026). บทบาทผู้บริหารท้องถิ่นกับการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชน เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 9(3), 217–225. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jidir/article/view/288955