ที่มา การก่อตั้ง และวิวัฒนาการของศาลปกครองไทย: การพัฒนากระบวนการยุติธรรมดิจิทัลภายใต้หลักนิติธรรม

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาที่มา การก่อตั้ง และวิวัฒนาการของศาลปกครองไทย รวมถึงพัฒนาการของกระบวนการยุติธรรมทางปกครองสู่ยุคดิจิทัลภายใต้หลักนิติธรรม โดยใช้วิธีวิเคราะห์เอกสารทางกฎหมาย เอกสารวิชาการ และการสังเคราะห์เชิงนิติศาสตร์ ผลการศึกษาพบว่า ศาลปกครองไทยเป็นผลของพัฒนาการทางกฎหมายมหาชนและโครงสร้างรัฐ จากยุคอำนาจรวมศูนย์ การปฏิรูปกฎหมายในสมัยรัชกาลที่ 5 อิทธิพลของระบบกฎหมายมหาชนยุโรป โดยเฉพาะแนวคิดสภาแห่งรัฐของฝรั่งเศส และการพัฒนาหลักนิติธรรมภายหลัง พ.ศ. 2475 จนนำไปสู่การจัดตั้งศาลปกครองตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 และพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 ศาลปกครองมีบทบาทในการควบคุมการใช้อำนาจฝ่ายปกครอง คุ้มครองสิทธิของประชาชน และส่งเสริมหลักนิติธรรม ขณะเดียวกันได้พัฒนากระบวนการยุติธรรมดิจิทัลผ่านการใช้เทคโนโลยีในการดำเนินคดีและให้บริการประชาชน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ความโปร่งใส การตรวจสอบได้ และการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม องค์ความรู้ที่ได้ชี้ว่า ศาลปกครองไทยพัฒนาจากระบบอำนาจรวมศูนย์สู่รัฐนิติธรรม และต่อยอดสู่กระบวนการยุติธรรมดิจิทัลควบคู่กับหลักนิติธรรม