การพัฒนากฎหมายว่าด้วยทรัพย์สินของพระภิกษุในประเทศไทย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพทั่วไป ปัญหาและอุปสรรคการพัฒนากฎหมายว่าด้วยทรัพย์สินของพระภิกษุในประเทศไทย 2.เปรียบเทียบมาตรการทางกฎหมายประเทศไทยและกฎหมายต่างประเทศ และ 3.นำเสนอการพัฒนากฎหมายทรัพย์สินของพระภิกษุให้เหมาะสมกับบริบทของพระภิกษุในประเทศไทย เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร และการวิจัยเชิงคุณภาพสัมภาษณ์เชิงลึก จำนวน 17 รูปหรือคน สนทนากลุ่มเฉพาะโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 10 รูปหรือคน วิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา สรุปเป็นความเรียง

ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพทั่วไป ปัญหาและอุปสรรคของการพัฒนากฎหมายว่าด้วยทรัพย์สินของพระภิกษุในประเทศไทย พบว่า ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1622, 1623, 1624 เมื่อบวชเป็นพระภิกษุแล้วไม่ต้องไปเกี่ยวข้องรับทรัพย์มรดกที่ตนเป็นทายาทโดยธรรมให้ต้องมาดูแลจัดการให้เป็นภาระ ทำให้ทายาทผู้มีสิทธิรับมรดกของพระภิกษุที่มรณภาพ และอุปสรรค พบว่า ทรัพย์สินที่ภิกษุได้มาในระหว่างบวชเป็นสมณเพศแยกไม่ออกว่าเป็นของส่วนตัวหรือของวัด 2. ผลเปรียบเทียบมาตรการทางกฎหมายว่าด้วยทรัพย์สินของพระภิกษุในประเทศไทยระหว่างกฎหมายประเทศไทยและกฎหมายต่างประเทศ พบว่า 1.ประเทศเมียนมา (Burma/Myanmar)เมียนมามีกฎหมายที่เคร่งครัดและสอดคล้องกับพระธรรมวินัยสูงมาก 2. ประเทศศรีลังกา (Sri Lanka) ศรีลังกามีการจัดการที่เรียกว่า Buddhist Temporalities Ordinance ข้อเด่นที่ควรนำมาปรับใช้ และ 3. การพัฒนากฎหมายทรัพย์สินของพระภิกษุให้เหมาะสมกับบริบทของพระภิกษุในประเทศ พบว่า การประยุกต์หลักธรรมโภควิภาค 4 ด้าน พระภิกษุสามารถถือครองทรัพย์สินในชื่อบุคคลได้ไม่เกิน 25% ของรายได้ จัดสรรเงิน 50% เพื่อกิจการพระศาสนาและกำหนดให้ส่วนที่ 4 นี้มีการบริหารจัดการในลักษณะเงินฝากประจำ และมี 2 ประเด็นที่สรุปได้ คือ 1.ทรัพย์สินก่อนอุปสมบท มีการกำหนดให้มีการแสดงรายการทรัพย์สินที่มีมาก่อนอุปสมบทอย่างชัดเจน โดยมีพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 และบทบัญญัติในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1622 – 1624 มีการกำหนดแนวทางการจัดการทรัพย์สินของพระภิกษุไว้แล้ว 2. ทรัพย์สินที่ได้จากสมณเพศ เงินหรือทรัพย์ที่ได้จากการทำบุญในงานพิธีต่าง ๆ ตกเป็นของวัดหรือกองทุนส่วนกลางของคณะสงฆ์โดยทันที