การบริหารจัดการอุตสาหกรรมอะลูมิเนียมไทยเพื่อรองรับมาตรการปรับคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน

ถกล ธนเลิศลาภ

ผู้แต่ง

ถกล ธนเลิศลาภ บริษัท เมทเทิลคอม จำกัด

คำสำคัญ:

อุตสาหกรรมอะลูมิเนียมไทย, มาตรการปรับคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน, เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ, เศรษฐกิจหมุนเวียน, การบริหารจัดการอุตสาหกรรม

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์มาตรการปรับคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป ผลกระทบที่มีต่ออุตสาหกรรมอะลูมิเนียมไทย และนำเสนอแนวทางการบริหารจัดการเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงของกติกาการค้าโลกภายใต้บริบทเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ โดยอาศัยการศึกษาและสังเคราะห์ข้อมูลจากเอกสารวิชาการ รายงานของหน่วยงานภาครัฐ งานวิจัย และแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง พบว่า มาตรการปรับคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนเป็นกลไกทางการค้าที่ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อป้องกันการรั่วไหลของคาร์บอนและสร้างความเป็นธรรมในการแข่งขันระหว่างผู้ผลิตในประเทศและต่างประเทศ ส่งผลให้อุตสาหกรรมอะลูมิเนียมซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่ใช้พลังงานเข้มข้นและมีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในระดับสูงต้องเผชิญกับความท้าทายหลายประการ ทั้งด้านการตรวจวัด การรายงาน และการทวนสอบข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การปรับปรุงกระบวนการผลิตให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน ตลอดจนการบริหารจัดการต้นทุนที่อาจเพิ่มขึ้นจากภาระด้านคาร์บอน มาตรการดังกล่าวไม่ได้เป็นเพียงข้อจำกัดทางการค้า แต่ยังเป็นโอกาสสำคัญในการยกระดับศักยภาพของอุตสาหกรรมอะลูมิเนียมไทยให้สอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาอย่างยั่งยืน ผ่านการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสะอาด การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และการดำเนินธุรกิจตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน นอกจากนี้ การขับเคลื่อนอุตสาหกรรมอะลูมิเนียมไทยให้สามารถรองรับมาตรการดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพ จำเป็นต้องอาศัยบทบาทของภาครัฐในการกำหนดนโยบาย สนับสนุนการลงทุน พัฒนาระบบข้อมูลด้านคาร์บอน และสร้างความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง บทความนี้จึงนำเสนอองค์ความรู้ในรูปแบบ A-C-G Model ประกอบด้วย การยกระดับอุตสาหกรรมอะลูมิเนียม การพัฒนาระบบบริหารจัดการคาร์บอน และการกำกับดูแลผ่านความร่วมมือเชิงเครือข่าย เพื่อเป็นแนวทางในการเสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขัน ลดผลกระทบจากมาตรการทางการค้าด้านสิ่งแวดล้อม และสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมอะลูมิเนียมไทยให้เติบโตอย่างมั่นคงและยั่งยืนภายใต้เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำในอนาคต

เอกสารอ้างอิง

ถลัชนันท์ ตันติเวชวุฒิกุล และคณะ. (2567). มาตรการ CBAM กระทบการส่งออกไทยแค่ไหน อย่างไร. สืบค้นเมื่อ 12 มิถุนายน 2569 จาก https://www.pier.or.th/abridged/2024/13/.

ปิยะบุตร วานิชพงษ์พันธุ์. (2568). ยุทธศาสตร์ความมั่นคงองค์รวมของประเทศไทยมุ่งสู่อุตสาหกรรมที่เป็นกลางทางคาร์บอนอย่างยั่งยืน. วารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ, 16(1), 76–96.

เพชรรัตน์ ผานิตกุลรัตน์. (2567). แนวทางการลดก๊าซเรือนกระจกในประเทศไทยผ่านกลไกการกำหนดราคาคาร์บอน. วารสารรัฏฐาภิรักษ์ วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร, 66(1), 81-92.

สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์. (2567). การปรับประเทศไทยให้ยืดหยุ่นต่อสภาพภูมิอากาศ. สืบค้นเมื่อ 9 มิถุนายน 2569 จาก https://tdri.or.th/2024/12/tdri-ac-2024-session1/.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). เอกสารประกอบ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 – 2570). สืบค้นเมื่อ 15 มิถุนายน 2569 จาก https://shorturl.asia/R8Q0Y.

องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน). (2568). ไทยตั้งรับมาตรการ CBAM ของสหภาพยุโรป ด้วยมาตรการ Thai CBAM. สืบค้นเมื่อ 12 มิถุนายน 2569 จาก https://shorturl.asia/pfFDx.

อนิวัตร ชูไว. (2568). มาตรการ CBAM กับผลกระทบต่อภาคอุตสาหกรรมไทย. สืบค้นเมื่อ 10 มิถุนายน 2569 จาก https://web.parliament.go.th/assets/portals/82/news/1660/1_1660.pdf.

อสิ ม้ามณี. (2566). มาตรการปรับคาร์บอนก่อนเข้าพรมแดนของสหภาพยุโรป : การเปลี่ยนข้อบังคับด้านสิ่งแวดล้อมจากต่างชาติให้เป็นโอกาสทางการค้า. วารสารรัฏฐาภิรักษ์, 65(1), 40–51.

Chaivanich, K. & Singyoocharoen, W. (2024). Regulation and impact from enforcement of the EU's Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) to prepare for the implementation of Thailand industry in the future. Science and Technology Nakhon Sawan Rajabhat University Journal, 16(23), 115–131.

European Commission. (2021). Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council Establishing a Carbon Border Adjustment Mechanism. Retrieved May 17, 2026, from https://shorturl.asia/ubLod.

_____. (2026). Carbon Border Adjustment Mechanism. Retrieved May 20, 2026, from https://shorturl.asia/1EOWy.

International Energy Agency (IEA). (2023). Aluminium. Retrieved May 28, 2026, from https://www.iea.org/energy-system/industry/aluminium.

National Metal and Materials Technology Center (MTEC). (2023). Promoting circular economy design for sustainable resources use. Retrieved May 25, 2026, from https://www.mtec.or.th/annual-report2023/en/promoting-circular-economy-design-for-sustainable-resources-use/.

Office of Natural Resources and Environmental Policy and Planning (ONEP). (2022). Thailand's long-term low greenhouse gas emission development strategy (revised version). Retrieved May 25, 2026, from https://shorturl.asia/BWXtJ.