การประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลห้วยเขย่ง อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี

Phrakhruwisutkanchanatham (Jamroen Kessarathammo); Chayada Khemphetch; Thitiwut Manmee

Authors

Phrakhruwisutkanchanatham (Jamroen Kessarathammo) Mahachulalongkornrajavidyalaya University
Chayada Khemphetch Mahachulalongkornrajavidyalaya University
Thitiwut Manmee Mahachulalongkornrajavidyalaya University

Keywords:

Application of the Four Foundations of Mindfulness (Bhāvanā 4), Health Promotion, Health Promoting Hospital, Older Adults

Abstract

This research article aims to: 1. study opinions on the application of the Four Foundations of Meditation (Bhāvanā 4) in promoting the health of older persons at Huai Khayeng Sub-District Health Promoting Hospital, Thong Pha Phum District, Kanchanaburi Province, 2. study the relationship between the Four Foundations of Meditation (Bhāvanā 4) and the promotion of older persons’ health, and 3. propose guidelines for applying Buddhist principles to promote the health of older persons. The study employed a mixed-methods research approach. In the quantitative component, data were collected from 236 older persons using questionnaires and analyzed using frequency, percentage, mean, standard deviation, and correlation coefficient. In the qualitative component, data were collected through in-depth interviews with 15 key informants and analyzed using content analysis.

Findings were as follows: 1. the elderly participants’ opinions regarding the application of Phavana 4 to health promotion were at a moderate level; 2. Phavana 4 showed a strong positive correlation with elderly health promotion; and 3. the application of Phavana 4 contributed to multiple aspects of elderly well-being, including enhanced mindfulness and concentration, reduced stress and anxiety, strengthened community relationships, increased happiness and life satisfaction, and improved self-care and meaningful living. The discussion indicates that integrating Phavana 4 supports not only physical and mental well-being but also reflects Buddhist principles that emphasize mental and intellectual development. These findings align with a holistic health approach and suggest that Buddhist teachings can be feasibly applied within community health promotion. Therefore, the application of Phavana 4 offers valuable insights and practical guidance for improving the quality of life of elderly people in local communities.

References

นวินดา นิลวรรณ และคณะ. (2563). การประยุกต์ใช้หลักภาวนา 4 ตามแนวพระพุทธศาสนาเถรวาท สู่สังคมผู้สูงอายุ. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 7(3), 38–49.

พระครูใบฎีกาอภิชาติ ธมฺมสุทฺโธ (พรสุทธชัยพงศ์) และคณะ. (2562). กระบวนการพัฒนาพฤฒพลังของผู้สูงอายุด้วยการใช้ชุดกิจกรรมภาวนา 4. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 6(10), 5612–5625.

พระครูโสภณพุทธิศาสตร์ และคณะ. (2562). โรงเรียนผู้สูงอายุ : การจัดการสุขภาวะและสวัสดิการผู้สูงอายุในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 6(2), 960–972.

พระปลัดธัญวัฒน์ อโสโก (รักษ์เพ็ชร). (2563). การประยุกต์ใช้หลักภาวนา 4 ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนบ้านบ่อเกตุ อำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 7(2), 35–46.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

รัชนีกร ตาเสน และคณะ. (2568). การพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุตามหลักภาวนา 4 ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในอำเภอนาน้อย จังหวัดน่าน. วารสารจิตวิทยาพุทธศาสตร์ประยุกต์เพื่อสังคม, 11(1), 29–50.

สายธาร ต๊ะนะสา. (2568). การเสริมสร้างสุขภาวะผู้สูงอายุตามหลักพุทธธรรมของเทศบาลตำบลลี้ อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน. วารสาร มจร.หริภุญชัยปริทรรศน์, 9(2), 370–383.

สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. (ม.ป.ป.). สังคมสูงวัย ‘วิกฤต’ หรือ ‘โอกาส’ ของประเทศไทย. สืบค้น 2 มกราคม 2568, จาก https://shorturl.asia/lT7NY

สุนิษา มะลิวัลย์. (2567). ภาวะพึ่งพิงของผู้สูงอายุไทย ในอนาคตอีก 20 ปี : อนามัยพยากรณ์. สืบค้น 2 มกราคม 2568, จาก https://shorturl.asia/hLtKc

Yamane, T. (1973). Statistics: An Introductory Analysis (3rd ed). New York: Harper and Row.