การประยุกต์ใช้หลักสติปัฏฐาน 4 เพื่อส่งเสริมการกำกับอารมณ์และพฤติกรรมของเด็กปฐมวัยในยุคดิจิทัล

Arunrak Thanalertlap

Authors

Arunrak Thanalertlap Metalcom Ltd.

Keywords:

Four Foundations of Mindfulness, Early Childhood, Emotional Regulation, Digital Media

Abstract

This academic article aims to analyze the application of the Four Foundations of Mindfulness in promoting emotional and behavioral regulation among young children in the digital age. The article draws on the Tipitaka, Buddhist literature, self-regulation concepts, and studies concerning mindfulness and early childhood development. The selected materials were examined through content analysis and conceptual synthesis. The analysis indicates that early childhood is a critical period for developing emotional awareness, behavioral inhibition, and social adjustment. However, inappropriate use of digital media may expose children to excessive stimulation, reduce sustained attention, and hinder the development of self-regulation. The Four Foundations of Mindfulness contemplation of the body, feelings, mind, and mental phenomena can be adapted into developmentally appropriate activities, including mindful breathing, emotional awareness, attentive listening, pausing before responding, and reflecting on feelings. These activities enable children to recognize their internal experiences, regulate emotions, inhibit impulsive behaviors, and engage with digital media more appropriately. Based on the conceptual synthesis, the M-D-E Model is proposed. The model consists of Mindful Awareness, Digital Self-Regulation, and Emotional and Social Development, with the Four Foundations of Mindfulness serving as its central foundation. The model demonstrates that age-appropriate mindfulness practices, supported by families and educational institutions, can enhance emotional regulation, behavioral regulation, and responsible digital media use. Such practices can also provide a foundation for balanced, constructive, and developmentally appropriate technology use among young children in the digital age.

References

กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2559). พจนานุกรมพุทธศาสนา ฉบับประมวลศัพท์ (พิมพ์ครั้งที่ 27). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์พระพุทธศาสนาของธรรมสภา.

พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส (นิธิบุณยากร). (2561). พุทธสันติวิธี: การบูรณาการหลักการและเครื่องมือจัดการความขัดแย้ง (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: หจก.ประยูรสาส์นไทยการพิมพ์.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สาธร แก่นมณี และคณะ. (2569). การประยุกต์ใช้หลักสติในการเรียนการสอน. วารสารศาสตร์โกศัย, 1(1), 76–88.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2565). สภาวะการศึกษาไทยปี 2564: สภาวการณ์การจัดการศึกษาตามแผนการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.

สำนักนโยบายการพัฒนาเด็กปฐมวัย สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). สื่อจอใสอันตรายต่อเด็กปฐมวัยกว่าที่คิด. สืบค้นเมื่อ 15 มิถุนายน 2569 จาก https://shorturl.asia/zovwlp.

สุวิมล พิบูลย์. (2568). การวิเคราะห์ความเสี่ยงของเด็กระดับปฐมวัยสู่ความเป็นพลเมืองดิจิทัล. วารสารสหวิชาการงานวิจัยและนวัตกรรมสังคม, 1(2), 54–65.

Bockmann, J. O. & Yu, S. Y. (2022). Using mindfulness-based interventions to support self-regulation in young children: A review of the literature. Early Childhood Education Journal, 51(4), 693–703.

Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135–168.

Flook, L. et al. (2015). Promoting prosocial behavior and self-regulatory skills in preschool children through a mindfulness-based kindness curriculum. Developmental Psychology, 51(1), 44–51.

Hutton, J. S. et al. (2020). Associations between screen-based media use and brain white matter integrity in preschool-aged children. JAMA Pediatrics, 174(1), e193869.

Global Education Monitoring Report Team. (2023). Global education monitoring report 2023: Technology in education: A tool on whose terms?. Paris, France: UNESCO.

Zelazo, P. D. & Lyons, K. E. (2012). The Potential Benefits of Mindfulness Training in Early Childhood: A Developmental Social Cognitive Neuroscience Perspective. Child Development Perspectives, 6(2), 154–160.

Zimmerman, B. J. (2000). Attaining Self-Regulation: A Social Cognitive Perspective. In M. Boekaerts, P. R. Pintrich, & M. Zeidner (Eds.), Handbook of Self-Regulation (pp. 13-39). San Diego, CA: Academic Press.