การอนุรักษ์พื้นที่สาธารณชุมชนแบบมีส่วนร่วมกรณีศึกษาวัดสะแก จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
คำสำคัญ:
การอนุรักษ์แบบมีส่วนร่วม, พื้นที่สาธารณชุมชน, วัดสะแกบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาประวัติและรูปแบบการอนุรักษ์พื้นที่สาธารณชุมชนวัดสะแก 2. พัฒนาแนวทางการอนุรักษ์พื้นที่สาธารณชุมชนวัดสะแก และ 3. วิเคราะห์การมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์พื้นที่สาธารณชุมชนวัดสะแก จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก จากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 25 คน
ผลการวิจัยพบว่า 1. รูปแบบการอนุรักษ์วัดสะแกมีรากฐานมาจากแนวคิดอาจาริยบูชา เน้นการอนุรักษ์เชิงป้องกันร่วมกับการพัฒนา โดยคงสภาพความแท้ของโครงสร้างไม้เดิมควบคู่กับการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ 2. แนวทางการพัฒนาเน้นการปรับเปลี่ยนหน้าที่ใช้สอย (Adaptive Reuse) จากที่พักสงฆ์สู่พื้นที่ปฏิบัติธรรมสาธารณะ และการสร้างระบบพี่เลี้ยงทางธรรมเพื่อสืบทอดภูมิปัญญา และ 3. การมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นลักษณะ ไตรภาคีที่เกื้อกูล ตามหลัก “บวร” (บ้าน-วัด-ราชการ) โดยมีวัดเป็นศูนย์กลางอำนาจตัดสินใจ กลุ่มศิษย์เป็นผู้อุปถัมภ์ และผู้นำชุมชนเป็นตัวกลางประสานงาน ความสำเร็จเกิดจากทุนทางสังคมและการระดมทุนแบบไม่เรี่ยไรที่สร้างความโปร่งใสและศรัทธาที่ยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
ทรงวิทย์ แก้วศรี และคณะ. (2560). การศึกษานโยบายและกลไกในการส่งเสริมและคุ้มครองมรดกวัฒนธรรมทางพระพุทธศาสนาในประเทศไทย (รายงานการวิจัย). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ปิยวรรณ หอมจันทร์ และพระคมสัน ฐิตเมธโส. (2563). กระบวนการอนุรักษ์ศาสนสถานในมรดกโลกทางวัฒนธรรมของไทย. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 5(3), 33-43.
พระสุธีวชิราภรณ์ อาจสามล และพระมหามนกมล กิตฺติญาโณ. (2567). การมีส่วนร่วมอนุรักษ์พุทธศิลปกรรมเขาถมอรัตน์ อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารชุมชนวิจัยและพัฒนาสังคม, 18(3), 432–447.
พิริยะ ผลพิรุฬห์. (2566). บทบาทของวัดต่อการพัฒนาที่ยั่งยืน. สืบค้น 23 มกราคม 2568, จาก https://nida.ac.th/temple-sustainable-development/
เพื่อนแท้ เงินด่วน. (2566). หลวงปู่ดู่วัดสะแกอยุธยา เปิดประวัติและวัตถุมงคล. สืบค้น 2 มกราคม 2568, จาก https://www.puean.co.th/temple/sa-kae-temple/
วารี โศกเตี้ย. (2565). กระบวนการพัฒนาพื้นที่นวัตกรรมวิถีพุทธของวัดในพระพุทธศาสนา (ดุษฎีนิพนธ์ครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพุทธบริหารการศึกษา). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2566). นครประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา (เมืองเก่าอยุธยา). สืบค้น 2 มกราคม 2568, จาก https://shorturl.asia/nScjT
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ภาพหรือตารางหรือเนื้อหาอื่นๆ ของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้งแสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์ หากไม่เป็นไปตามข้อกำหนดเบื้องต้น ทางวารสารจะถอดบทความของท่านออกโดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆ ทั้งสิ้น
