การรับมรดกของพระภิกษุในฐานะทายาทโดยธรรมตามกฎหมายไทย

Phraudomsittinayok (Kamphol Malai); Phrasitthinitithada (Chalat Phrommawan); Thatchanan Isaradej

Authors

Phraudomsittinayok (Kamphol Malai) Faculty of Social Sciences, Mahachulalongkornrajavidyalaya University
Phrasitthinitithada (Chalat Phrommawan) Faculty of Social Sciences, Mahachulalongkornrajavidyalaya University
Thatchanan Isaradej Faculty of Social Sciences, Mahachulalongkornrajavidyalaya University

Keywords:

Inheritance, Buddhist Monks, Statutory Heirs

Abstract

This research aims to 1. study the general conditions, problems, and obstacles related to the inheritance of Buddhist monks as legal heirs; 2. compare the legal principles concerning the inheritance of Buddhist monks in Thailand and other countries; and 3. propose guidelines for developing Thai law regarding the inheritance of Buddhist monks as legal heirs. This qualitative research employed document analysis, in-depth interviews, and focus group discussions. Key informants were selected through purposive sampling and included 17 senior monks/individuals, including monastic administrators, legal scholars, experts in Buddhist law, and government officials involved in Buddhist administration. Ten experts were also selected for focus group discussions. Research instruments included document recording forms and semi-structured in-depth interview guides. Data were collected from academic documents, laws, Supreme Court judgments, relevant research, and in-depth interviews. Data was analyzed using content analysis and triangulation to verify its reliability.

The research findings revealed that: 1. inheritance by Buddhist monks as statutory heirs is related to law, monastic discipline, and social context. Although Thai law provides relevant rules, problems remain in legal interpretation, law enforcement, unclear mechanisms for managing inherited property, and misunderstandings among concerned parties. These issues have resulted in a lack of uniformity in the exercise of inheritance rights by Buddhist monks in practice. 2. The comparison between Thai and foreign laws showed that each country determines the rights and limitations of Buddhist monks differently, depending on its legal system, social context, and the relationship between the state and religion. Thai law still requires interpretation through the Civil and Commercial Code in conjunction with Sangha law, which creates practical gaps. Therefore, the determination of monks’ inheritance rights should maintain a balance among legal rights, the propriety of monastic status, and social acceptance, with the Threefold Good Conduct applied as an ethical framework for guiding the appropriate exercise of rights; and 3. The development of law in this regard should be undertaken through an integrated approach in four dimensions: the legal dimension, the law enforcement process dimension, the social and knowledge dimension, and the ethical dimension. This approach aims to enhance clarity, fairness, dispute reduction, and consistency with the Buddhist and social context of Thailand.

References

คนอง วังฝายแก้ว. (2560). การเสริมสร้างความรับผิดชอบต่อสังคมของนักการเมืองท้องถิ่นตามหลักสุจริต 3 (รายงานผลการวิจัย). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ธีรศักดิ์ เงยวิจิตร และคณะ. (2565). สิทธิของวัดในการได้รับทรัพย์สินของพระภิกษุที่มรณภาพ. วารสารนิติศาสตร์และสังคมท้องถิ่น, 6(1), 205-230.

นรา ถิ่นนัยธร. (2564). สิทธิทางทรัพย์สินของพระภิกษุในพระพุทธศาสนา (ดุษฎีนิพนธ์นิติศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชานิติศาสตร์). ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ปุญญาดา จงละเอียด. (2568). ข้อจำกัดและขอบเขตอำนาจในการจัดการมรดกของพระภิกษุสงฆ์ในสังคมไทย. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 8(12), 369-380.

ปุญญิศา สิชฌรังสี. (2562). ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการสืบมรดก ตามมาตรา 1607. วารสารบัณฑิตศึกษานิติศาสตร์, 12(1), 101-111.

พระครูวินัยธรเอก ชินวํโส (เฉยประทุม). (2565). ความเหมาะสมของมาตรการทางกฎหมายตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 ในกรณีพระภิกษุถูกจับโดยต้องหาว่ากระทำผิดอาญา. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 11(3), 323-332.

มนัสวี เพชรย้อย. (2558). การจำกัดสิทธิของพระภิกษุในการเรียกร้องเอาทรัพย์มรดก (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชากฎหมายเอกชน). ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

วันชัย แสงสุวรรณ. (2550). การนำหลักธรรมในทางพระพุทธศาสนามาใช้สนับสนุนหลักกฎหมายทั่วไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานิติศาสตร์). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิต.

สมบูรณ์ วชิรบูรณ์สุข. (2551). การควบคุมการใช้อำนาจตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 โดยศาลปกครอง (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานิติศาสตร์). ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สมพรนุช ตันศรีสุข. (2562). การรับและจำหน่ายทรัพย์มรดกของพระภิกษุ: ความสัมพันธ์กับพระวินัยและปัญหาในทางปฏิบัติ. วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 48(1), 139-160.

สำนักงานกิจการยุติธรรม. (2568). ทรัพย์สินมรดกตกเป็นของใคร. สืบค้น 29 มีนาคม 2568 จาก https://justicechannel.org/read/law-suggestion/inheritance-property.