ความเข้มแข็งทางใจของนักเรียนยากจน: กรณีนักเรียนที่ได้รับทุนเสมอภาคทางการศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
นักเรียนที่อยู่ในครอบครัวยากจนมีโอกาสเสี่ยงสูงต่อการมีปัญหาสุขภาพจิต ซึ่งปัจจัยป้องกันที่สำคัญคือความเข้มแข็งทางใจ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทำความเข้าใจสถานการณ์ของความยากลำบากในชีวิต และลักษณะความเข้มแข็งทางใจของนักเรียนที่ได้รับทุนเสมอภาคทางการศึกษา รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ รูปแบบกรณีศึกษา พื้นที่วิจัยคือโรงเรียนมัธยมศึกษาแห่งหนึ่งในจังหวัดปทุมธานี ผู้ให้ข้อมูลสำคัญคือนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นที่ได้รับทุนเสมอภาคทางการศึกษา จำนวน 4 คน ผู้ปกครองและครูของนักเรียนผู้ให้ข้อมูล อย่างละ 1 คน รวมจำนวนผู้ให้ข้อมูลทั้งหมด 12 ราย ใช้วิธีคัดเลือกแบบเจาะจงตามเกณฑ์การคัดเลือก เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ การสัมภาษณ์เชิงลึก ด้วยคำถามปลายเปิดแบบกึ่งโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา และสร้างข้อสรุปแบบอุปนัยเพื่อตอบวัตถุประสงค์การวิจัย ผลการวิจัยแบ่งออกเป็น 3 ประเด็นหลัก ได้แก่ ประเด็นหลักที่ 1 สถานการณ์ความยากลำบาก ประกอบด้วย 2 ประเด็นรอง คือ
1) ความยากลำบากที่เกิดขึ้นร่วมกับครอบครัว 2) ความยากลำบากที่เกิดขึ้นในบริบทด้านการเรียนและส่วนตัว ประเด็นหลักที่ 2 สิ่งสนับสนุนหรือทรัพยากร ประกอบด้วย 2 ประเด็นรอง คือ 1) สิ่งสนับสนุนภายนอกตัวนักเรียน แบ่งประเด็นย่อยเป็นการสนับสนุนทางอารมณ์ การสนับสนุนทางการรับรองเห็นชอบ การสนับสนุนทางการให้ข้อมูล การสนับสนุนทางวัตถุหรือเงิน 2) สิ่งสนับสนุนภายในตัวนักเรียน แบ่งประเด็นย่อยเป็นคุณลักษณะ และทักษะความสามารถ ประเด็นหลักที่ 3 การเปลี่ยนแปลงหลังเผชิญความยากลำบาก ประกอบด้วย 3 ประเด็นรอง คือ 1) การเปลี่ยนความคิด 2) การเปลี่ยนความรู้สึก 3) การเปลี่ยนพฤติกรรม ข้อค้นพบจากงานวิจัยนี้สามารถนำไปออกแบบโปรแกรมเสริมสร้างความเข้มแข็งทางใจสำหรับนักเรียนที่อยู่ในครอบครัวยากจนได้ โดยอาศัยการมีส่วนร่วมของครูและผู้ปกครอง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
ฐาศุกร์ จันประเสริฐ. (2565). กระบวนทัศน์สร้างสรรค์นิยมหลากหลายรูปแบบการวิจัยเชิงคุณภาพทางพฤติกรรมศาสตร์. ปทุมธานี: ไอเดียนาลีน มีเดีย โซลูชั่น.
ประเวช ตันติพิวัฒนสกุล. (2550). แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนรู้การสร้างความเข้มแข็งทางใจสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา. นนทบุรี: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
Affi, T. O., & Macmillan, H. L. (2011). Resilience following child maltreatment: A review of protective factors. Canadian Journal of Psychiatry, 56, 266–272.
Aiena, B. J., Baczwaski, B. J., Schulenberg, S. E., & Buchanan, E. M. (2015). Measuring resilience with the RS–14: A tale of two samples. Journal of Personality Assessment, 97(3), 291-300. DOI: 10.1080/00223891.2014.951445
American Psychological Association. (2019). Guidelines for psychological practice for people with low-income and economic marginalization. Retrieved from www.apa.org/about/policy/guidelines-lowincome.pdf.
Bronfenbrenner, U., & Morris, P. A. (2006). The bioecological model of human development. In handbook of child psychology: Theoretical models of human development, Vol. 1 (6th ed.). (pp. 793-828). Hoboken, NJ, US: John Wiley & Sons.
Brooks, J. E. (2006). Strengthening resilience in children and youths: Maximizing opportunities through the schools. Children and Schools, 28, 69–76. http://dx.doi.org/10.1093/cs/28.2.69
Burns, R. A., & Anstey, K. J. (2010). The connor–davidson resilience scale (CD-RISC): Testing the invariance of a Uni-dimensional resilience measure that is independent of positive and negative affect. Personality and Individual Differences, 48(5), 527-531. https://doi.org/10.1016/j.paid.2009.11.026
Burns, R. A., Anstey, K. J., & Windsor, T. D. (2011). Subjective well-being mediates the effects of resilience and mastery on depression and anxiety in a large community sample of young and middle-aged adults. Aust N Z J Psychiatry, 45(3), 240-248. DOI: 10.3109/00048674.2010.529604
Connor, K. M., & Davidson, J. R. (2003). Development of a new resilience scale: the connor-davidson resilience scale (CD-RISC). Depress Anxiety, 18(2), 76-82. DOI: 10.1002/da.10113
Davies, S. L., Thind, H. R., Chandler, S. D., & Tucker, J. A. (2011). Enhancing resilience among young people: the role of communities and asset-building approaches to intervention. Adolescent Medicine: State of the Art Reviews, 22, 402–440.
Dias, P. C., & Cadime, I. (2017). Protective factors and resilience in adolescents: The mediating role of self-regulation. Psicologia Educativa, 23, 37-43.
Earvolino-Ramirez, M. (2007). Resilience: A concept analysis. Nurs Forum, 42(2), 73-82. DOI: 10.1111/j.1744-6198.2007.00070.x
Galanis, P., Katsiroumpa, A., Vraka, I., Siskou, O., Konstantakopoulou, O., Katsoulas, T., & Kaitelidou, D. (2022). Relationship between social support and resilience among nurses: A systematic review. medRxiv, https://doi.org/10.1101/2022.09.04.22279592
Gökalp, Z., Koç, H., & Kozan, H. (2022). Coping and post-traumatic growth among COVID-19 patients: A qualitative study. J Adult Dev, 29(3), 228-239. DOI: 10.1007/s10804-022-09398-4
Grotberg, E. (1995). A guide to promoting resilience in children: Strengthening the human spirit. Early childhood development: Practice and reflections, v. 8. The Hague-NO: Bernard Van Leer Foundation.
Hu, T., Zhang, D., & Wang, J. (2015). A meta-analysis of the trait resilience and mental health. Personality and Individual Differences, 76, 18-27. DOI: 10.1016/j.paid.2014.11.039
Infurna, F. J., & Luthar, S. S. (2017). Parents' adjustment following the death of their child: Resilience is multidimensional and differs across outcomes examined. J Res Pers, 68, 38-53. DOI: 10.1016/j.jrp.2017.04.004
Jones-Smith, E. (2014). Strengths-based therapy: connecting theory, practice and skills / Elsie Jones-Smith, diplomate in counseling psychology, American Board of Professional Psychology. Los Angeles: SAGE Publications.
Kirby, N., Wright, B., Allgar, V. (2020). Child mental health and resilience in the context of socioeconomic disadvantage: results from the Born in Bradford cohort study. European Child & Adolescent Psychiatry, 29, 467-477.
Liu, D. W. Y., Fairweather-Schmidt, A. K., Burns, R. A., & Roberts, R. M. (2015). The connor-davidson resilience scale : Establishing invariance between gender across the lifespan in a large community-based study. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 37(2), 340-348. DOI: 10.1007/s10862-014-9452-z
Liu, W. M. (2002). The social class-related experiences of men: Integrating theory and practice. Professional Psychology: Research and Practice, 33, 355-360.
Luthar, S. S., Cicchetti, D., & Becker, B. (2000). The construct of resilience: a critical evaluation and guidelines for future work. Child Dev, 71(3), 543-562. DOI: 10.1111/1467-8624.00164
Martínez-Martí, M. L., & Ruch, W. (2017). Character strengths predict resilience over and above positive affect, self-efficacy, optimism, social support, self-esteem, and life satisfaction. The Journal of Positive Psychology, 12(2), 110-119. DOI: 10.1080/17439760.2016.1163403
Masten, A. S. (2001). Ordinary magic: Resilience processes in development. American Psychologist, 56, 227-238.
Miller, G. E., & Chen, E. (2013). The biological residue of childhood poverty. Child Dev Perspect, 7(2), 67-73. DOI: 10.1111/cdep.12021
Pasek, M., & Suchocka, L. (2022). A model of social support for a patient-informal caregiver dyad. Biomed Res Int, 2022, 4470366. DOI: 10.1155/2022/4470366
Prince-Embury, S. (2013). Translating resilience theory for assessment and application with children, adolescents, and adults: Conceptual issues. In S. Prince-Embury & D. H. Saklofske (Eds.), Resilience in children, adolescents, and adults: Translating research into practice (pp. 9-16). New York: Springer New York.
Reardon, S. F. (2011). The Widening academic achievement gap between the rich and the poor: New evidence and possible explanations. In R. Murnane & G. Duncan (Eds.), Whiter opportunity? rising inequality and the uncertain life chances of low-income children (pp. 91-116). New York: Russell Sage Foundation.
Rice, V., & Liu, B. (2016). Personal resilience and coping with implications for work. Part I: A review. Work, 54(2), 325-333. DOI: 10.3233/wor-162300
Southwick, S. M., & Charney, D. S. (2012). Resilience: The science of mastering life's greatest challenges. Cambridge University Press.
Tamiolaki, A., & Kalaitzaki, A. E. (2020). That which does not kill us, makes us stronger: COVID-19 and Posttraumatic Growth. Psychiatry Res, 289, 113044. DOI: 10.1016/j.psychres.2020.113044
Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: design and methods. Los Angeles: SAGE.
Zolkoski, S. M., & Bullock, L. M. (2012). Resilience in children and youth: A review. Children and Youth Services Review, 34, 2295–2303. http://dx.doi.org/10.1016/j.childyouth.2012.08.009
