พุทธศิลปกรรมบำบัด: จิตรกรรมภาพพระบฏจากเวสสันตรชาดก ในชุมชนบ้านห้วยชมพู อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาองค์ความรู้และพุทธคติธรรมของเวสสันตรชาดกสำนวนล้านนา 2) สร้างสรรค์จิตรกรรมทางศาสนา ภาพพระบฎเวสสันตรชาดก จากการตีความของศิลปินล้านนาร่วมสมัย และ 3) ส่งเสริมกิจกรรมพุทธศิลปกรรมบำบัด ด้วยการแสดงภาพพระบฎ และสืบสานประเพณีตั้งธรรมหลวง รูปแบบการวิจัยเป็น เป็นการวิจัยและพัฒนา กลุ่มตัวอย่างได้แก่ เจ้าอาวาส นักวิชาการ ศิลปิน นักเรียน นักศึกษา ข้าราชการ ชาวบ้านและเยาวชน ในพื้นที่ จำนวน 153 รูป/คน เครื่องมือการวิจัย คือ (1) แบบการสัมภาษณ์ (2) แบบประเมินความสุขคนไทย (3) ชุดปฏิบัติการกิจกรรมถอดองค์ความรู้การส่งเสริมกิจกรรมการเรียนรู้ทางศิลปะ

ผลการวิจัยพบว่า 1) มหาเวสสันดรชาดก เป็นชาดกที่กล่าวถึงคติธรรมเรื่องการบำเพ็ญ “ทานบารมี ” ซึ่งก่อให้เกิดคติความเชื่อในเรื่องอานิสงส์ของการฟังเทศน์ ชาวล้านนาเรียกว่า ประเพณี “ตั้งธัมม์หลวง” เนื้อหา 13 กัณฑ์ 2) การจัดกิจกรรมการฝึกปฏิบัติการทางศิลปะ ในการสร้างสรรค์ภาพพระบฏ จำนวน 13 ภาพ โดยบูรณาการกับกิจกรรมศิลปกรรมบำบัด จึงนำองค์ความรู้ มาสู่การจัดกิจกรรมปฏิบัติการถอดองค์ความรู้ทางศิลปะ ด้านเทคนิค วิธีการ และกระบวนการสร้างสรรค์ศิลปะลายคำล้านนา 3) ผู้ร่วม กิจกรรมสืบสานประเพณีตั้งธรรมหลวง และ สร้างสรรค์งานศิลปะจากจิตรกรรมภาพพระบฏสามารถช่วยให้ผู้เข้าร่วมวิจัยได้สำรวจและเข้าใจตนเองมากขึ้น สามารถจัดการกับอารมณ์ ความรู้สึก และความคิดเชิงลบได้ดีขึ้น

กิจกรรมวิจัยสามารถพัฒนาทักษะทางสังคมและการสื่อสารช่วยส่งเสริมความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างพุทธศิลปกรรมกับสุขภาพจิตและความเป็นอยู่ที่ดี ตลอดจนการพัฒนาวิธีการรักษาสุขภาพจิตและความเป็นอยู่ที่ดีด้วยพุทธศิลปกรรม