การวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมเพื่อพัฒนาทักษะนักจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมบนฐานของอัตลักษณ์ชุมชนย่านกะดีจีน เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ย่านกะดีจีน เป็นพื้นที่ที่มีอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่ชัดเจน แต่ยังขาดระบบการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่เป็นรูปธรรม จากการวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมชี้ให้เห็นว่า การขับเคลื่อนการท่องเที่ยวบนฐานอัตลักษณ์ชุมชนยังประสบข้อจำกัดด้านศักยภาพและทักษะของผู้มีบทบาทในการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน ซึ่งเป็นปัจจัยพื้นฐานสำคัญที่จำเป็นต้องได้รับการพัฒนา ดังนั้น บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาทักษะของนักจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมบนฐานอัตลักษณ์ชุมชนย่านกะดีจีน โดยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงคุณภาพแบบวิจัยปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ใช้แนวคิดอัตลักษณ์ชุมชน การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ และการส่งเสริมการท่องเที่ยวเป็นกรอบการวิจัย พื้นที่วิจัย คือ ชุมชนย่านกะดีจีน แขวงวัดกัลยาณ์ เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร ได้แก่ ชุมชนวัดประยุรวงศ์ ชุมชนกุฎีจีน ชุมชนวัดกัลยาณ์ ชุมชนกุฎีขาว ชุมชนวัดบุปผาราม และชุมชนโรงคราม ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ คนในชุมชนย่านกะดีจีนที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการขับเคลื่อนการท่องเที่ยวในพื้นที่ จำนวน 13 คน ใช้วิธีคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 3 ชนิด คือ 1) แบบสัมภาษณ์เชิงลึก 2) แนวทางคำถามในการสนทนากลุ่ม 3) แบบบันทึกการสะท้อนคิด วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหาแล้วเขียนบรรยายถอดความเพื่อจัดระเบียบข้อมูล และนำมาสังเคราะห์เพื่อให้ได้คำตอบที่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์
ผลการวิจัยพบว่ากระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนทำให้เกิดรูปแบบการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่สามารถเชื่อมโยงกับอัตลักษณ์ของชุมชนอย่างเป็นระบบ และสอดคล้องกับบริบทพื้นที่จริง โดยมุ่งเน้นไปที่ผู้ร่วมวิจัยให้เกิดการเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง มีความมั่นใจในการถ่ายทอดเรื่องราวชุมชนมากขึ้น รวมทั้งมีทักษะด้านการสื่อสาร การเล่าเรื่อง และการออกแบบกิจกรรมท่องเที่ยวที่เหมาะสม ซึ่งชุมชนสามารถชุมชนสามารถนำทักษะที่ได้รับการพัฒนาจากความต้องการของชุมชนมาใช้จัดระบบการบริหารจัดการท่องเที่ยว วางบทบาทหน้าที่ และจัดพื้นที่เพื่อรองรับนักท่องเที่ยวได้อย่างมีประสิทธิภาพ เกิดการทำงานเป็นทีมและการบริหารจัดการที่ดีขึ้น
องค์ความรู้จากงานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่ากระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน สามารถเสริมสร้างศักยภาพคนในชุมชนให้สามารถเป็นนักจัดการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมได้อย่างยั่งยืน ทำให้ชุมชนเกิดความรู้สึกเป็นเจ้าของ และสามารถขับเคลื่อนการพัฒนาได้ด้วยตนเองในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทัศนะและความคิดเห็นที่ปรากฏในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความนั้น และไม่ถือเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการ
เอกสารอ้างอิง
ณัฏฐพัชร มณีโรจน์. (2560). การจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชน. วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 13(2), 25-45. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jitt/article/view/113060
นุชนารถ รัตนสุวงศ์ชัย. (2554). กลยุทธ์การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม. วารสารมนุษยศาสตร์. 18(1), 31-50. สืบค้นจาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/abc/article/view/54197
บุญยสฤษฏ์ อเนกสุข. (2558). ยล เยี่ยม เยือน เหย้า: แนวคิดและทฤษฎีว่าด้วยการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม. พิษณุโลก: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยนเรศวร.
พยอม ธรรมบุตร. (2548). เอกสารประกอบการเรียนการสอนเรื่องหลักการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ฟองจันทร์ หลวงจันทร์ดวง และ วราภรณ์ ปัญญาวดี. (2561). การพัฒนาตัวชี้วัดการท่องเที่ยวชุมชนเชิงสร้างสรรค์อย่างยั่งยืน. วารสารอิเล็กทรอนิกส์การเรียนรู้ทางไกลเชิงนวัตกรรม, 8(1), 79-104. สืบค้นจาก https://so01.tci-thaijo.org/index.php/e-jodil/article/view/218418
เมทินี ทนงกิจ, ฐาศุกร์ จันทร์ประเสริฐ และ ศยามล เอกะกุลานันท์. (2561). ปัจจัยแห่งความสำเร็จของการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ กรณีศึกษาวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวบ้านน้ำเชี่ยว. วารสารวิชาการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 14(1), 77-109. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jitt/article/view/163054/117792
มัชฌิมา อุดมศิลป์ และกิตติทัช เขียวฉะอ้อน. (2568). การพัฒนาบุคลากรเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวชุมชนตลาดน้ำหลักห้า อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี. วารสารรัชต์ภาคย์, 19(62), 142-162. สืบค้นจาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RJPJ/article/view/275915
ราณี อิสิชัยกุล. (2546). การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ใน เอกสารการสอนชุดวิชาประสบการณ์วิชาชีพการจัดการการท่องเที่ยว. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
วิไลวรรณ ทวิชศรี. (2560). อัตลักษณ์ชุมชน: แนวคิดและการจัดการเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนโดยหลักพุทธสันติวิธีของเทศบาลตำบลเชียงคาน จังหวัดเลย. วารสารศิลปการจัดการ, 1(2), 63-74. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jam/article/view/138092
วีระยุทธ์ ชาตะกาญจน์. (2558). การวิจัยเชิงปฏิบัติการ. วารสารราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 2(1), 29-49. สืบค้นจาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/srj/article/view/124408
สุดถนอม ตันเจริญ. (2560). การจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนกับการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของชุมชนบางขันแตก จังหวัดสมุทรสงคราม. วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ, 13(2), 1–24. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jitt/article/view/113052
สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์. (2563). รายงานผลการศึกษา Creative District: การพัฒนาเศรษฐกิจสร้างสรรค์ชุมชนฝั่งธนบุรี. กรุงเทพฯ: สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์.
อนุวัฒน์ ชมภูปัญญา และ ธนัสถา โรจนตระกูล. (2565). การพัฒนาศักยภาพชุมชนแบบมีส่วนร่วมสู่ชุมชนท่องเที่ยวที่ยั่งยืน. Journal of Modern Learning Development, 7(8), 414-430. สืบค้นจาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jomld/article/view/256695
อภิญญา เฟื่องฟูสกุล. (2546). อัตลักษณ์ Identity การทบทวนทฤษฎีและกรอบแนวคิด. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ.
Bakas, F. E., Duxbury, N., & Castro, T. V. (2019). Creative tourism: Catalyzing creative encounters between travellers and locals. Tourism Planning & Development, 16(3), 235–251. https://doi.org/10.1080/21568316.2018.1543572
Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner. Victoria: Deakin University.
Koster, E. H. (1996). Science culture and cultural tourism. In Mike Robinson, Nigel Evans and Paul Callaghan, eds., Tourism and cultural change: Tourism and culture towards the 21st Century (pp. 227–238). Sunderland: The Center for Travel and Tourism and Business Education.
Richards, G., & Raymond, C. (2000). Creative tourism. ATLAS News, 23, 16–20.
UNESCO. (2006). Towards sustainable strategies for creative tourism: discussion report of the planning meeting for 2008 international conference on creative tourism. New Mexico: UNESCO.
