การพัฒนารูปแบบการสื่อสารเพื่อเสริมสร้างทักษะด้านเทคโนโลยี สมาร์ตโฟนในกลุ่มผู้สูงอายุ เทศบาลเมืองบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สำรวจปัญหาและความต้องการการพัฒนาทักษะการใช้สมาร์ตโฟน 2) พัฒนาสื่อต้นแบบประกอบกิจกรรมการสื่อสาร และ 3) เผยแพร่รูปแบบการสื่อสารเพื่อเสริมสร้างทักษะดิจิทัลในกลุ่มผู้สูงอายุ เขตเทศบาลเมืองบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี งานวิจัยนี้ใช้วิธีวิจัยแบบผสานวิธี กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุจำนวน 40 คน เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยแบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ และสื่อต้นแบบ (คู่มือและคลิปวิดีโอ) โดยมีการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือด้วยการหาค่า IOC และวิธีสามเส้า ผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้สูงอายุประสบปัญหาด้านเทคนิคเชิงลึกในการใช้งานสมาร์ตโฟนมากที่สุดสามอันดับแรก ได้แก่ การถ่ายโอนข้อมูลเครื่องเก่าไปเครื่องใหม่ การสมัครอีเมลและล็อกอินระบบด้วยอีเมล และการตั้งค่าเบื้องต้นตามเมนูที่ปรากฎในสมาร์ตโฟน 2) การพัฒนาสื่อต้นแบบ ต้องเน้นตัวอักษรและภาพขนาดใหญ่ และวิดีโอแนวตั้ง มีสีสว่าง เสียงบรรยายไปทีละขั้นตอนช้าๆ และต้องทำคลิปในแนวตั้งตามธรรมชาติของผู้ดูผ่านโทรศัพท์เป็นหลัก 3) รูปแบบการสื่อสารที่ผู้สูงอายุต้องการ คือการจัดฝึกอบรมกลุ่มใหญ่ มีวิทยากรมาสาธิตและฝึกปฏิบัติ มีสื่อการสอน และต้องการคำปรึกษาตัวต่อตัวแบบช้าๆ สามารถถามซ้ำๆ ได้หลายครั้ง จนกว่าจะเข้าใจ ดังนั้น รูปแบบการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพต้องอาศัยกลไกการมีส่วนร่วมและสื่อที่ออกแบบเฉพาะวัย องค์ความรู้ใหม่ที่ค้นพบคือกรอบแนวคิด “เข้าใจ–เข้าถึง–เข้ากันได้” ซึ่งช่วยให้ผู้สูงอายุเรียนรู้เทคโนโลยีได้อย่างเป็นธรรมชาติและลดช่องว่างทางดิจิทัลในระดับชุมชนได้อย่างยั่งยืน