คนชายขอบที่ถูกบังคับให้เป็นผู้เสียสละ: กรณีศึกษาชุมชนริมทางรถไฟจังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

บทความวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาผลกระทบที่เกิดต่อชุมชนบริเวณริมทางรถไฟ ชุมชนเทพารักษ์ 1–5 ตำบลในเมือง อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น 2) เพื่อศึกษาการต่อต้านของชุมชน และ 3) เพื่อศึกษาการแก้ไขปัญหาคนไร้บ้านของประชาชนในชุมชน ผู้วิจัยใช้วิธีการศึกษาวิจัย 3 วิธี  คือ 1) วิธีการศึกษาเอกสารงานวิจัยต่าง ๆ 2) วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก และ3) วิธีการสังเกตแบบมีส่วนร่วม โดยกลุ่มตัวอย่างผู้ให้สัมภาษณ์ที่ใช้ในการศึกษามี จำนวน 14 คน ผลการศึกษา พบว่า 1. ผลกระทบที่เกิดมีอย่างน้อย 6 ประการ คือ 1) การดำเนินการของรัฐตามกฎหมายโดยไม่เอื้อประโยชน์แก่ชุมชนโดยรอบ 2) การดำเนินการของรัฐที่ไม่ต่อเนื่องในการแสวงหาทางออกให้ชุมชน  3) การเข้าร่วมโครงการบ้านมั่นคงนครขอนแก่น มีหลักเกณฑ์การพิจารณาผู้เข้าร่วมโครงการที่ยุ่งยาก  4) ประชาชนไม่มีเงินพอค่าเช่าที่อยู่อาศัย 5) ขาดโอกาสการทางอาชีพ และ 6) การใช้กฎหมายเข้ารื้อถอนบ้านของประชาชนผู้เสียสละที่เป็นปัจจุบันทันด่วน 2. การต่อต้านของชุมชน ประกอบด้วย 2 ประการ คือ 1) ยื่นหนังสือต่อต้านอย่างเป็นทางการ และ 2) การชุมนุมต่อต้านของชุมชนในสถานที่ต่าง ๆ อย่างสันติ 3. การแก้ไขปัญหาคนไร้บ้าน ประกอบไปด้วย 1) การดำเนินโครงการบ้านมั่นคงนครขอนแก่น  2) กระบวนการประชาสัมพันธ์จูงใจประชาชนผู้เสียสละเก็บสะสมเงินออมเพื่อให้เพียงพอต่อการจับจองบ้านมั่นคง และ 3) ราคาค่ารื้อถอนที่อยู่อาศัยที่รัฐจ่ายน้อยเกินจริง แน่นอว่า ไม่ยุติธรรมต่อพวกเขา