การบริหารความเสี่ยงในกระบวนการทำนาของเกษตรกร หมู่ที่ 3 ตำบลท่างิ้ว อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเสี่ยงในกระบวนการทำนาของเกษตรกรและเพื่อศึกษาการบริหารความเสี่ยงในกระบวนการทำนาของเกษตรกร ทำการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีเครื่องมือในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ เกษตรกรที่มีอาชีพทำนาและผู้ที่มีบทบาทในการส่งเสริมการทำนา จำนวนทั้งสิ้น 20 คน เลือกแบบเจาะจง และนำเสนอข้อค้นพบในเชิงพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า 1.ความเสี่ยงในกระบวนการทำนาของเกษตรกร พบว่า 1) ความเสี่ยงในขั้นเตรียมจากการฉีดยาฆ่าหญ้ากลายสารพิษตกค้าง คันนาได้รับเสียหายจากวัวควายเหยียบย่ำ สัตว์ศัตรูขุดรูจนขังน้ำไม่ได้ การไถและคราดจำเป็นต้องจ้าง เมล็ดพันธุ์/ต้นกล้าข้าวเสียหาย เครื่องมือชำรุด ขาดเงินลงทุนและขาดแคลนแรงงาน 2) ความเสี่ยงในขั้นการเพาะปลูก หากฝนตกหลังการหว่านส่งผลต่อเมล็ดพันธุ์ข้าวเน่า การถอนต้นกล้าข้าวและการดำนาต้องระมัดระวัง หากรากขาดต้นข้าวจะเน่าตาย 3) ความเสี่ยงในขั้นการดูแลรักษา เฝ้าระวังสัตว์ศัตรูพืชกัดกินต้นกล้าข้าว และกำจัดวัชพืชด้วยการฉีดสารเคมี 4) ความเสี่ยงในขั้นเก็บเกี่ยวด้วยรถเก็บเกี่ยวข้าวส่งผลให้ดินแน่น และเผาซังข้าวกลายเป็นมลพิษ ส่วนเก็บเกี่ยวด้วยมือใช้เวลานานจนข้าวเสียหาย 5) ความเสี่ยงในขั้นเก็บรักษาจากรถเก็บเกี่ยวข้าวได้ข้าวเปลือกค่อนข้างชื้นและเสี่ยงต่อการขึ้นรา ในกรณีเก็บเกี่ยวด้วยมือสามารถดูแลได้ง่าย ไม่ขึ้นรา เพียงเก็บให้ห่างจากความชื้น แมลง และสัตว์ 2.การบริหารความเสี่ยงในกระบวนการทำนาของเกษตรกร พบว่า 1) การยอมรับความเสี่ยง เช่น การเลือกใช้ปุ๋ยคอก/ปุ๋ยหมักทดแทนปุ๋ยเคมี เตรียมความพร้อมเกี่ยวกับปัญหาน้ำท่วม ภัยแล้ง และศัตรูพืช แก้ปัญหาตามความเร่งด่วน 2) การลด/ควบคุมความเสี่ยง ลดการใช้ปุ๋ย/ลดปริมาณการใช้สารเคมี เพื่อลดผลข้างเคียง 3) การกระจายความเสี่ยง/โยนความเสี่ยง เป็นการกระจายพื้นที่ทำนาให้มากขึ้น ใช้สารเคมีอย่างปลอดภัย และดูแลร่วมกันเพื่อป้องกันสัตว์ศัตรูทำลายนาข้าว 4) การหลีกเลี่ยงความเสี่ยง เป็นไปค่อนข้างยากเนื่องจากความเสี่ยงการทำนานั้นมีต่อเนื่องจำเป็นต้องจัดการด้วยตนเองเพื่อทุเลาเบาบางลงเท่านั้น