บทบาทของวัดในการพัฒนาชุมชน: ศึกษากรณีวัดป่าหนองกระทุ่ม ตำบลหนองบัวสะอาด อำเภอบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อการศึกษาบทบาทของวัดป่าหนองกระทุ่มในการพัฒนาชุมชน 2. เพื่อศึกษาปัญหา อุปสรรค จุดแข็ง จุดอ่อนของวัดป่าหนองกระทุ่มในการพัฒนาชุมชน และ 3. เพื่อศึกษากิจกรรมของชุมชนที่เกิดจากความร่วมมือของชุมชนทุกภาคส่วน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ วิธีการเข้าถึงข้อมูลและเก็บรวบรวมข้อมูล โดยการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกแบบกึ่งโครงสร้างจากผู้แทนในชุมชน (บ้าน วัด โรงเรียน) 10 รูป/คน และการสนทนากลุ่มจากผู้นำชุมชน จำนวน 6 รูป/คน และนำข้อมูลที่ได้มาสังเคราะห์บรรยายเป็นความเรียง ผลการวิจัยพบว่า           1. บทบาทของวัดในการพัฒนาชุมชนมี 5 ด้าน คือ 1) ด้านการศึกษา มีลักษณะแบบทั้งเป็นทางการและไม่เป็นทางการ รวมถึงการส่งเสริมการศึกษาของชุมชนโดยการบริจาคทุน อุปกรณ์ วัสดุครุภัณฑ์ทางการศึกษา 2) ด้านเศรษฐกิจ มีการอบรมให้ความรู้เรื่องเศรษฐกิจตามวิถีพุทธ การสนับสนุนปัจจัยที่เอื้อต่อการประกอบอาชีพ 3) ด้านพัฒนาสังคม มีการรณรงค์ต่อต้านอบายมุข การพัฒนาอบรมพัฒนาจิตใจและการส่งเสริมการสาธารสุขชุมชน 4) ด้านอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรม มีการส่งเสริมประเพณีวัฒนธรรมท้องถิ่น พิธีกรรมทางศาสนา และแหล่งเรียนรู้ทางศิลปวัฒนธรรม และ 5) ด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ส่งเสริมการบริหารจัดการขยะ การปลูกต้นไม้ การส่งเสริมการผลิตและปุ๋ยอินทรีย์เพื่อรักษาสิ่วแวดล้อม 2. ปัญหา อุปสรรค จุดแข็ง จุดอ่อน ของวัดในการพัฒนาชุมชน พบว่า ปัญหาหรืออุปสรรค คือการไม่ได้รับความร่วมมือจากกลุ่มหรือบางบุคคลในชุมชน การขาดกำลังคน และงบประมาณ จุดแข็งของวัด คือการที่ผู้นำวัดมีความเป็นนักเสียสละ เป็นที่ย่อมรับ ได้รับความความเคารพนับถือจากชุมชน ก่อให้เกิดภาพและผลแห่งการพัฒนาในทางดี จุดอ่อนบทบาทของวัด เป็นเรื่องของการวางแผนนโยบาย ที่ชุมชนยังไม่มีส่วนร่วม ตลอดกับการขาดประชาสัมพันธ์เพื่อสร้างความเข้าใจกับชมชน 3. กิจกรรมที่ทุกภาคส่วนดำเนินร่วมในการพัฒนาชุมชน พบว่า ชุมชนได้มีการบริหารจัดการป่าชุมชนแบบมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน ในรูปแบบกรรมการ มีการร่วมคิด ร่วมวางแผน ร่วมดำเนินงาน รับผิดชอบของทุกภาคส่วน และมีการขยายผลต่อการพัฒนาชุมชนในด้านอื่นๆ เพิ่มขึ้นอีก