ปัญหาการควบคุมฝ่ายปกครองโดยหลักความชอบด้วยกฎหมายของการกระทาทางปกครอง ศึกษาพิเคราะห์จากข้อความคิดไปสู่การวางแนวทางเพื่อให้บรรลุผล ในการปฏิบัติราชการทางปกครอง

บทคัดย่อ

การวิจัยปัญหาการควบคุมฝ่ายปกครองโดยหลักความชอบด้วยกฎหมายของการกระทำทางปกครองมีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาที่มาของสภาพปัญหา เกี่ยวกับหลักเกณฑ์ต่าง ๆ แนวทางปฏิบัติที่เกี่ยวกับการกระทำทางปกครองพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 มาตรา 3 2) เพื่อศึกษาหลักกฎหมายตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 เกี่ยวกับหลักทั่วไป และหลักความชอบด้วยกฎหมายของการกระทำทางปกครองของหน่วยงานรัฐ 3) เพื่อศึกษาเปรียบเทียบหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวกับผลกระทบจากการทำทางปกครองตามหลักความชอบด้วยกฎหมายยังในการปฏิบัติการทางปกครอง  มาตรการภายในของฝ่ายปกครอง สัญญาทางปกครอง และนิติกรรมทางปกครอง 4) เพื่อนำผลการวิจัยมาปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติมตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 มาตรา 3 ซึ่งจะส่งผลดีในการพิจารณาคดีหน่วยงานของรัฐที่ใช้อำนาจทางปกครองหรือได้รับมอบหมายให้ใช้อำนาจทางปกครอง โดยใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากเจ้าหน้าที่ศาลปกครอง นิติกรและประชนในเขตพื้นที่จังหวัดนครพนม และจังหวัดอื่น วิจัยในเชิงคุณภาพจากเอกสาร หนังสือ ตำรา กฤษฎีกา บทความวิจัย และคำพิพากษาฎีกา ผลการวิจัยพบว่า 1) ตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 ไม่ปรากฏคำว่า หน่วยงานของรัฐ ซึ่งอาจเป็นผลให้การพิจารณาฝ่ายปกครองเกี่ยวกับคดีต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น เช่น รัฐกับประชาชน รัฐกับเอกชน   ซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐมีความแตกต่างไปจากรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 และกฎหมายอื่นเกิดความสับสนในการตีความตามตัวบทกฎหมาย ในการใช้ถ้อยคำว่า “หน่วยงานทางปกครอง” 2) การบัญญัติกฎหมายโดยกำหนดคำนิยามที่แตกต่างไปจากรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยและกฎหมายอื่นนั้น อาจทำให้เกิดปัญหาความไม่สอดคล้องของบทบัญญัติแห่งกฎหมาย 3) หลักการกระทำทางปกครองมักจะถูกละเลยหรือเพิกเฉยต่อการดำเนินการของฝ่ายปกครอง และปล่อยให้เป็นหน้าที่ขององค์กรตุลาการเพื่อควบคุมและตรวจสอบการกระทำทางปกครอง