การพัฒนาหลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม เรื่องพฤติกรรมประชาธิปไตย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีความมุ่งหมายเพื่อ 1) เพื่อพัฒนาหลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม เรื่อง พฤติกรรมประชาธิปไตย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย 2) เพื่อศึกษาผลการใช้หลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม  เรื่อง พฤติกรรมประชาธิปไตย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย โดยใช้กระบวนการวิจัยและพัฒนา ซึ่งแบ่งออกเป็น 4 ระยะ คือระยะที่ 1 ศึกษาข้อมูลพื้นฐาน ระยะที่ 2 พัฒนาหลักสูตร ระยะที่ 3 ศึกษาผลการใช้หลักสูตร และระยะที่ 4 การประเมินหลักสูตร เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาคือ 1) แบบสัมภาษณ์ การ จัดกิจกรรมการเรียนการสอนที่ส่งเสริมพฤติกรรมประชาธิปไตย 2) หลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม  เรื่อง พฤติกรรมประชาธิปไตย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย 3) แบบทดสอบวัดความเป็นประชาธิปไตย 4) แบบสังเกตความเป็นประชาธิปไตย 5) แบบวัดความพึงพอใจของนักเรียนที่มีตอหลักสูตร กลุ่มตัวอย่าง  คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนเทศบาลหนองหญ้าม้า (โรงเรียนกีฬาเทศบาลเมืองร้อยเอ็ด) ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2562 จำนวน 62 คน สถิติพื้นฐานที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัย มีดังนี้ ผลการพัฒนาหลักสูตร 1. หลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม เรื่อง พฤติกรรมประชาธิปไตย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย มีรายละเอียดขององค์ประกอบต่างๆ ที่สำคัญประกอบด้วย ที่มาและความสำคัญ วิสัยทัศน์ หลักการสมรรถนะที่สำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะที่พึงประสงค์ คุณภาพผู้เรียน และจุดมุ่งหมายของหลักสูตร โดยมีโครงสร้างเนื้อหา 3 หน่วยการเรียนรู้ ได้แก่ หน่วยที่ 1 พลเมืองดีตามวิถีประชาธิปไตย เวลา 6 ชั่วโมง  หน่วยที่ 2 ปัญหาสังคม เวลา 7 ชั่วโมง และหน่วยที่ 3 สังคมประชาธิปไตย เวลา 7 ชั่วโมง โดยจัดกิจกรรม การเรียนการสอน 3 ขั้น คือ 1) เตรียมการ 2) ปฏิบัติ และ 3) สะท้อนคิด ใช้เวลาทั้งหมด 20 ชั่วโมง ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ที่พัฒนาผู้เรียนให้มีพฤติกรรมประชาธิปไตยตามองค์ประกอบ 3 ด้าน คือ 1) ด้านการมีส่วนร่วม 2 ) ด้านการเคารพซึ่งกันและกัน และ 3) ด้านความรับผิดชอบ ผลการตรวจสอบคุณภาพหลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม เรื่อง พฤติกรรมประชาธิปไตย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 โดยผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 5 ท่าน พบว่า หลักสูตรรายวิชาที่ผู้ศึกษาพัฒนาขึ้นโดยภาพรวมมีความเหมาะสม  อยู่ในระดับมาก 2. ผลการทดลองใช้หลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม เรื่อง พฤติกรรมประชาธิปไตย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย 2.1 คะแนนเฉลี่ยความรู้ความเข้าใจในประชาธิปไตยของนักเรียน หลังการใช้หลักสูตร มีคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้นตามลำดับ คือ โดยหน่วยการเรียนรู้ที่ 1 พลเมืองดีตามวิถีประชาธิปไตย มีคะแนนคิดเป็นร้อยละ 75.89 หมายถึง นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจในประชาธิปไตย อยู่ในระดับมาก หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 ปัญหาสังคม มีคะแนนคิดเป็นร้อยละ 78.47 หมายถึงนักเรียนมีความรู้ ความเข้าใจในประชาธิปไตยอยู่ในระดับมาก และหน่วยการเรียนรู้ที่ 3 สังคมประชาธิปไตย มีคะแนนคิดเป็นร้อยละ 80.65 หมายถึง นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจในประชาธิปไตยอยู่ในระดับมากที่สุด 2.2 ผู้เรียนมีพฤติกรรมประชาธิปไตยที่ประเมินโดยตนเอง หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 คิดเป็นร้อยละ 69.09 แสดงว่าผู้เรียนมีพฤติกรรมประชาธิปไตยอยู่ในระดับปานกลาง หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 คิดเป็นร้อยละ 82.80 แสดงว่าผู้เรียนมีพฤติกรรมประชาธิปไตยอยู่ในระดับมาก และหน่วยการเรียนรู้ที่ 3 คิดเป็นร้อยละ 99.46 แสดงว่าผู้เรียนมีพฤติกรรมประชาธิปไตยอยู่ในระดับมาก และผลการประเมินพฤติกรรมประชาธิปไตยโดยครู หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 โดยรวมทุกด้านมีค่าเฉลี่ย 1.70 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 0.43 คิดเป็นร้อยละ 85.21 แสดงว่าผู้เรียน มีพฤติกรรมประชาธิปไตยอยู่ในระดับมากที่สุด หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 โดยรวมทุกด้านมีค่าเฉลี่ย 1.80 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 0.37 คิดเป็นร้อยละ 90.05 แสดงว่าผู้เรียนมีพฤติกรรมประชาธิปไตยอยู่ในระดับมากที่สุด และหน่วยการเรียนรู้ที่ 3 โดยรวมทุกด้านมีค่าเฉลี่ย 1.90 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 0.26 คิดเป็นร้อยละ 95.83 แสดงว่าผู้เรียนมีพฤติกรรมประชาธิปไตยอยู่ในระดับมาก 2.3 นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ที่เรียนรู้เรียนรู้โดยใช้หลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม เรื่อง พฤติกรรมประชาธิปไตย สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย มีความพึงพอใจต่อหลักสูตร โดยภาพรวม มีค่าเฉลี่ย 4.55 ซึ่งอยู่ในระดับมากที่สุด