พลวัตเดี่ยวขิมเพลงลาวแพน ทางหลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง)

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่อง พลวัตเดี่ยวเพลงลาวแพน ทางหลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง)        มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพลวัตทางเดี่ยวขิมเพลงลาวแพน และศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อพลวัตทางเดี่ยวขิมเพลงลาวแพน ผู้วิจัยได้เลือกกรณีศึกษาพลวัตเดี่ยวเพลงลาวแพน ทางหลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) จากการวิเคราะห์เพลงจากบุคคลข้อมูล 3 คน คือ อาจารย์ชนก สาคริก อาจารย์ณัทวีร์ สดคมขำ และอาจารย์รัฐนิน อัครสินธัญโชติ ซึ่งเป็นตัวแทน ในแต่ละยุค เพื่อหาความเป็นพลวัตทางเดี่ยวขิมดังกล่าว พบว่า ทางหลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) โดยภาพรวมสามารถพิจารณาความสอดคล้องของทำนองเพลงได้ว่า เดี่ยวขิมของอาจารย์ชนกและอาจารย์ณัทวีร์ มีความสอดคล้องของทำนองใกล้เคียงกันมากที่สุด พบว่าเพลงลาวแพนใหญ่ ลาวสมเด็จ ลาวลอดค่าย และซุ้มลาวแพน ในเดี่ยวขิมเพลงลาวแพน มีทำนองที่สอดคล้องกันอย่างมีนัย แต่ทำนองในเพลงลาวแพนน้อย ทำนองของอาจารย์ชนก และอาจารย์รัฐนิน กลับมีทำนองสอดคล้องใกล้เคียงกันมากกว่าทำนองของอาจารย์ณัทวีร์ ซึ่งจากการเปรียบเทียบทำนองทั้ง 3 ทางแล้ว เดี่ยวขิมเพลงลาวแพนของอาจารย์รัฐนิน จะมีความแตกต่างจากเดี่ยวขิมของอาจารย์ชนก และอาจารย์ณัทวีร์มากที่สุด ปัจจัยที่ส่งผลทำให้เกิดพลวัตทางเดี่ยวขิมเพลงลาวแพน พบว่า การเปลี่ยนแปลงทางดนตรีที่เกิดขึ้นนั้น เกิดจากทั้งปัจจัยภายนอกและปัจจัยภายใน โดยการเปลี่ยนแปลงนั้น พบว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงแบบวิวัฒนาการ การเปลี่ยนแปลงแบบค่อยเป็นค่อยไป เนื่องจากขนบธรรมเนียมทางดนตรีไทย มีการปลูกฝังและปฏิบัติกันมาเป็นระยะเวลายาวนาน แต่เนื่องจากขนบธรรมเนียมบางประการนั้นขัดต่อการดำรงอยู่ของบทเพลงเดี่ยว การยืดหยุ่นให้เหมาะสมกับผู้เรียน เหมาะสมกับสถานการณ์ จึงจะทำให้เพลงเดี่ยวยังคงอยู่ในวัฒนธรรมดนตรีไทยสืบไป