การปรับเปลี่ยนบทบาทของรัฐ: ข้อจำกัดและความท้าทายภายใต้แนวคิดการบริหารกิจการสาธารณะแนวใหม่

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งนำเสนอแนวคิดการบริหารกิจการสาธารณะแนวใหม่ (New Public Governance) ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่ออภิปรายและแสดงให้เห็นความสำคัญของแนวคิด และนำไปวิเคราะห์ถึงข้อจำกัดและความท้าทายในการนำไปประยุกต์ใช้กับการบริหารกิจการสาธารณะของไทย โดยแนวคิดการบริหารกิจการสาธารณะแนวใหม่ให้ความสำคัญกับหลายภาคส่วนในสังคม เป็นการรวมเอาผลประโยชน์สาธารณะเข้าไว้ด้วยกัน สนับสนุนให้มีการร่วมกันตัดสินใจของตัวแสดงที่หลากหลาย ให้ความสำคัญกับการสร้างเครือข่าย (network) ภาคีหุ้นส่วน (partnership) และการเปิดเวทีอภิปรายสาธารณะ (deliberative forums) ที่เป็นการสร้างพื้นที่ให้กับภาคสังคมในการเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารกิจการสาธารณะ อย่างไรก็ดี การบริหารกิจการสาธารณะของรัฐไทยที่เป็นระบบการเมืองแบบปิดได้กลายเป็นปัญหาและข้อจำกัด เพราะการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่างๆ ในสังคมย่อมเกิดขึ้นได้ยากในสังคมที่ไม่เป็นประชาธิปไตย ในแง่ของโครงสร้างโอกาสทางสังคมยังไม่เปิดกว้างมากพอในการทำให้เกิดค่านิยมร่วมเรื่องประชาธิปไตยและค่านิยมเรื่องผลประโยชน์สาธารณะและระบบราชการที่ฝังรากลึกในการบริหารงานภาครัฐของไทยเป็นข้อจำกัดสำคัญต่อการบริหารกิจการสาธารณะร่วมกันระหว่างภาครัฐกับภาคสังคม ความท้าทายของการบริหารงานภาครัฐไทยจึงเป็นเรื่องของความร่วมมือกันทำงานระหว่างหน่วยงานราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค ส่วนท้องถิ่น และภาคส่วนต่างๆในสังคม การจัดบริการสาธารณะในรูปแบบใหม่ๆ ต้องหันมาสร้างการรับรู้ของสังคมให้มีการสร้างคุณค่าร่วมหรือสำนึกร่วม และเห็นความสำคัญของความเป็นสาธารณะก็จะนำไปสู่เป้าหมายของสังคมนั่นคือการบริหารกิจการสาธารณะ (public governance) เพื่อผลประโยชน์ของสาธารณะนั่นเอง