เทศกาลตรุษจีนเยาวราช:

ภูมิหลังและพัฒนาการ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการของเทศกาลตรุษจีนเยาวราชตั้งแต่เมื่อแรกที่ชาวจีนเข้ามาตั้งถิ่นฐานบ้านเรือนในแถบนี้ทั้งที่ดำเนินไปตามวิถีชีวิตตามเทศกาล จนมาถึงการจัดงานอย่างเป็นทางการด้วยความร่วมมือของประชาคมเยาวราชภาครัฐภาคเอกชน และคลี่คลายมาสู่เทศกาลตรุษจีนที่มีชื่อเสียงระดับนานาชาติ โดยเน้นศึกษาด้วยการทำงานภาคสนามในแนวมานุษยวิทยาวัฒนธรรม พร้อมกับสอบทานข้อมูลกับเอกสารหรือภาพถ่ายที่เกี่ยวข้องโดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ(Quanlitative Research)ผ่านแนวคิดโครงสร้างสังคมจีน แนวคิดเกี่ยวกับประเพณีเทศกาล และแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์

ผลการศึกษาพบว่าพัฒนาการของเทศกาลตรุษจีนเยาวราชเกิดขึ้นเป็นระยะ ๆ ตามบริบทที่ต่างกันไปในแต่ละช่วงเวลาของประวัติศาสตร์สังคมไทย เทศกาลตรุษจีนในไทยมีเหตุมาจากปกติวิสัยของมนุษย์ที่จะรักษาขนบของตนและการยอมรับในความแตกต่างทางวัฒนธรรมชนกลุ่มต่างๆ ที่เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภาร ที่สามารถปฏิบัติตนตามจารีตนิยมของตนได้ตราบเท่าที่มิได้ทำให้อาณาราษฎรส่วนใหญ่เดือดร้อนหรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ ต่อมาจึงมีเหตุผลทางเศรษฐกิจเป็นปัจจัยสำคัญ จากกิจกรรมการท่องเที่ยวในหมู่ชาวไทยด้วยกันเองและนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ ท้ายที่สุดคือการที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีซึ่งทรงใส่พระทัยในจีนวิทยาโดยเฉพาะด้านศิลปะวัฒนธรรมประเพณีจีนอย่างมาก ที่ทำให้เทศกาลตรุษจีนเยาวราชมีชื่อเสียงในหมู่นานาชาติ จากเอกลักษณ์ที่เป็นหนึ่งเดียวในโลกโดยเฉพาะการที่พระราชวงศ์ชั้นสูงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เสด็จฯ มาทรงเปิดงานทุกปีในช่วงสองทศวรรษที่ผ่านมา นับเป็นปรากฏการณ์ที่ไม่พบจากเทศกาลตรุษจีน ณ ภูมิภาคใดในโลก หากได้มีการนำแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์มาพัฒนาต่อยอดมรดกวัฒนธรรมส่วนนี้ ก็จะทำให้เกิดความมั่นคง มั่งคั่งอย่างยั่งยืนต่อไป เพราะเกิดจากการมีส่วนร่วมของประชาคมชาวไทยเชื้อสายจีนย่านเยาวราชที่บูรณาการกับหน่วยงานราชการและเอกชน