การวิจัยเชิงคุณภาพด้วยวิธีทฤษฎีฐานราก: แนวความคิด วิธีการ และกรณีศึกษา
คำสำคัญ:
การวิจัยเชิงคุณภาพ, ทฤษฎีฐานรากบทคัดย่อ
ทฤษฎีฐานราก (Grounded Theory) เป็นวิธีการสร้างทฤษฎีหรือมโนทัศน์จากข้อมูลสำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพและแพร่หลายมายาวนานกว่า 20 ปีในสาขาการวิจัยทางพยาบาลศาสตร์ สังคมศาสตร์สุขภาพ และศึกษาศาสตร์ทั่วไป สำหรับขั้นตอนของวิธีการทฤษฎีฐานรากจำแนกได้ 4 ขั้นตอนสำคัญ ขั้นตอนแรก คือ การเก็บรวบรวมข้อมูล ประกอบด้วยการสังเกต การสัมภาษณ์ และการค้นคว้าเชิงเอกสาร ขั้นตอนที่สอง คือ การสร้างสมติฐานชั่วคราว เป็นการสร้างมโนทัศน์จากข้อมูลและค้นหาความสัมพันธ์ระหว่างมโนทัศน์กับข้อมูลเชิงประจักษ์ หากพบว่ามโนทัศน์ไม่สอดคล้องกับปรากฏการณ์ได้อย่างชัดเจนผู้วิจัยจำเป็นต้องดำเนินการขั้นตอนต่อไป ขั้นตอนที่สาม คือ การปรับสมมติฐาน เป็นการปรับมโนทัศน์ให้เกิดความชัดเจนกับปรากฏการณ์ที่กำลังศึกษาให้เกิดความอิ่มตัวเชิงทฤษฎี (Theoretical Saturation) และขั้นตอนสุดท้าย คือ การสร้างความรู้หรือทฤษฎี เป็นการสร้างข้อสรุปเชิงทฤษฎี เมื่อผู้วิจัยพบว่ามโนทัศน์หรือสมมติฐานเข้าสู่ภาวะความคงอิ่มตัว โดยมี 3 วิธีการ ได้แก่ การกำหนดรหัสจำแนกข้อมูล (Open Coding) การสร้างความสัมพันธ์ของข้อมูลที่ผ่านการระบุรหัส (Axial Coding) และการบูรณาการกลุ่มข้อมูลให้เกิดเป็นโครงสร้างทางภาษา (Selective Coding)
เอกสารอ้างอิง
คมกริช นันทะโรจน์ และประสพชัย พสุนนท์. (2561). การเชื่อมโยงวิธีวิทยาการสร้างทฤษฎีฐานรากสู่การวิจัยเชิงปริมาณเพื่อการศึกษาพฤติกรรมองค์การในยุคหลังนวสมัย. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 11(2), 317-336
งามพิศ สัตย์สงวน. (2551). การวิจัยเชิงคุณภาพทางมานุษยวิทยา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ชวิตรา ตันติมาลา (2561). การสร้างองค์ความรู้ผ่านการวิจัยวัฒนธรรมตามแนวคิดการวิจัยแบบสร้างทฤษฎีจากข้อมูลเชิงชาติพันธุ์วรรณนา. วารสารพฤติกรรมศาสตร์เพื่อการพัฒนา, 10(1): 2-24.
ชาย โพธิสิตา. (2550). ศาสตร์และศิลป์การวิจัยเชิงคุณภาพแห่งการวิจัยเชิงคุณภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้งพับลิชชิ่ง จำกัด.
ฐิติวัจน์ ทองแก้ว และ ประสพชัย พสุนนท์. (2562). การวิจิจัยเพื่อสร้างทฤษฎีฐานราก: การจัดการสมรรถนะการประกอบอาชีพเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนพิการในบริบทของประเทศไทย. วารสารอิเล็กทรอนิกส์การเรียนรู้ทางไกลเชิงนวัตกรรม, 9(1), 79-94.
นิศา ชูโต. (2551). การวิจัยเชิงคุณภาพ. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: พริ้นต์โพร.
บรรดล สุขปิติ. (2552). ความเข้าใจเบื้องต้นเกี่ยวกับการวิจัย. นครปฐม: หน่วยวิจัยเครือข่ายการพัฒนาครู มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.
พัชรินทร์ สิรสุนทร และ บันดาล บัวแดง. (2558). การประยุกต์ใช้ทฤษฎีฐานรากเพื่อศึกษาผู้หนีภัยจากการสู้รบในพื้นที่พักพิงชั่วคราว ประเทศไทย. วารสารสังคมศาสตร์, 11(2), 201-222.
พิชาย รัตนดิลก ณ ภูเก็ต. (2555). บทวิจารณ์หนังสือระเบียบวิธีทฤษฎีฐานราก (Grounded Theory). วารสารพัฒนาสังคม, 14(2), 101-110.
พิทักษ์ ศิริวงศ์. (2547). ทฤษฎีฐานราก (Grounded Theory) วิธีวิทยาการวิจัยเพื่อสร้างทฤษฎีในการพัฒนาประเทศ. บรรณสาร มศก.ท., 19(1).
สนิท สมัครการ. (2522). การวิจัยเชิงคุณภาพ. ใน เอกสารจากการสัมมนาเรื่อง การวิจัยเชิงคุณภาพในสังคมศาสตร์และการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์และทำปกเจริญผล.
สัญญา เคณาภูมิ. (2558). การสร้างกรอบแนวคิดการวิจัยโดยใช้ทฤษฎีจากฐานราก. วารสารวิจัยและพัฒนา วไลยอลงกรณ์ในพระบรมราชูปถัมภ์, 10(3), 93-103.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2525). งานวิจัยเชิงคุณภาพในประเทศไทย: บทวิเคราะห์และบรรณนิทัศน์. พระนคร: เซนเตอร์พับลิลิคเคชั่น.
สุชาติ ประเสริฐรัฐสินธ์. (2554). วิธีวิทยาการวิจัยเชิงคุณภาพยุคใหม่. กรุงเทพมหานคร: สามลดา.
สุพรรณี ไชยอำพร. (2531). การวิจัยเชิงคุณภาพจากทฤษฎีสู่ภาคปฏิบัติ: ประสบการณ์จากห้วยแห้ง. วารสารพัฒนบริหารศาสตร์, 28(1), 103-122.
สุภางค์ จันทวานิช. (2522). วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ใน เอกสารจากการสัมมนาเรื่อง การวิจัยเชิงคุณภาพในสังคมศาสตร์และการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์และทำปกเจริญผล.
สุภางค์ จันทวานิช. (2561). วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Charmaz, K. (2000). Grounded Theory: Objectivist and Constructivist Method. In Denzin, N.K. and Lincoln, Y.S. (Eds.). Handbook of Qualitative Research. Second Edition” Thousand Oaks, CA: Sage.
Creswell, J.W. (1998). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Traditions. Thousand Oaks, CA: Sage.
Little, D. (1991). Varieties for Social Explanation: An Introduction to Philosophy of Social Science. Colorado: Westview.
Pullias, E.V. (1978). The Higher Learning: Teaching and Research in College and University. Educational Research Quarterly, 3(3): 5-7.
Schwandt, D. (2001). Interpreting Qualitative Data: Methods for Analyzing Talk, Text and Interaction. London: Sage.
Strauss, A.L. & Corbin, J. (1990). Basic of Qualitative Research: Grounded Theory Procedures and Techniques. Newbury Park, CA: Sage.
Strauss, A.L. & Corbin, J. (1990). Basic of Qualitative Research: Grounded Theory Procedures and Techniques, 2nd Editions. Newbury Park, CA: Sage.
Thomas, I. W. & Znaniccki, F. (1927). The Polish Peasant in Europe and America. 2nd edition. New York: Alfred A. Knopf.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศิลปศาสตร์ปริทัศน์
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้เป็นความคิดเห็นส่วนตัวของผู้เขียนแต่ละท่านไม่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ และคณาจารย์ท่านอื่นๆในมหาวิทยาลัยฯ แต่อย่างใด ความรับผิดชอบองค์ประกอบทั้งหมดของบทความแต่ละเรื่องเป็นของผู้เขียนแต่ละท่าน หากมีความผิดพลาดใดๆ ผู้เขียนแต่ละท่านจะรับผิดชอบบทความของตนเองแต่ผู้เดียว
