ประสบการณ์การยอมรับตนเองของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง

ผู้แต่ง

  • จันทิกา ลิ่มพงศธร คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • อรัญญา ตุ้ยคําภีร์ คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

DOI:

https://doi.org/10.14456/lar.2023.11

คำสำคัญ:

การยอมรับตนเอง, ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง , การวิจัยเชิงคุณภาพ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทำความเข้าใจประสบการณ์การยอมรับตนเองของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ผู้ให้ข้อมูลหลักเป็นผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงกลุ่มติดบ้าน จำนวน 5 คน เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบมีคำถามสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง ผลการศึกษาพบประสบการณ์การยอมรับตนเอง 3 ประเด็นหลัก กล่าวคือ ประเด็นที่ 1 สุขภาพที่เสื่อมถอย ก่อให้เกิดภาวะพึ่งพิง มี 4 ประเด็นย่อย ได้แก่ 1.1) สุขภาพเสื่อมถอยจากความเจ็บป่วยและอายุที่มากขึ้น 1.2) ข้อจำกัดในการใช้ชีวิตทำให้ต้องพึ่งพิงผู้อื่น 1.3) ความรู้สึกอึดอัดใจ กังวลใจ ท้อแท้ใจ เมื่อทำสิ่งที่เคยทำไม่ได้ และ 1.4) ความรู้สึกเกรงใจ ที่เป็นภาระผู้อื่น ประเด็นที่ 2 ความสัมพันธ์และหลักยึดทางใจช่วยให้ทำใจเมื่อต้องพึ่งพิงผู้อื่น มี 2 ประเด็นย่อย ได้แก่ 2.1) ความรักและความห่วงใยของคนรอบข้าง และ 2.2) การปฏิบัติตนตามหลักศาสนาและมีหลักยึดเหนี่ยวทางใจ และประเด็นที่ 3 เข้าใจการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น อยู่กับภาวะพึ่งพิงได้ และยอมรับตนเองมี 2 ประเด็นย่อย ได้แก่ 3.1) การตระหนักและเข้าใจการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจนอยู่กับภาวะพึ่งพิงได้ และ 3.2) การยอมรับตนเอง เปิดใจต้อนรับการเปลี่ยนแปลง

เอกสารอ้างอิง

กรมสุขภาพจิต. (2556). คู่มือ “ความสุข 5 มิติ” สำหรับผู้สูงอายุ (ฉบับปรับปรุง). ค้นคืนจาก https://www.dmh.go.th/ebook/view.asp?id=449.

กระทรวงสาธารณสุข. (2564ก). การประเมินโรคซึมเศร้า (9Q) ในกลุ่มผู้สูงอายุ ปีงบประมาณ2564. ค้นคืนจาก https://hdcservice.moph.go.th/hdc/reports/report.php?

กระทรวงสาธารณสุข. (2564ข). การคัดกรองความเครียด(ST-5)ในกลุ่มผู้สูงอายุ ปี งบประมาณ2564. ค้นคืนจาก https://hdcservice.moph.go.th/hdc/reports/report.php?

เกศกนก จงรัตน์, ศรีธยา ฤทธิ์ช่วยรอด, นันทวุฒิ วงศ์เมฆ และนิพนธ์ รัตนคช. (2562). ภาวะสุขภาพและคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในเขตเทศบาลเมืองทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 28(6), 1013-1020. ค้นคืนจาก https://thaidj.org/index.php/JHS/article/view/8333.

ชาย โพธิสิตา. (2562). ศาสตร์และศิลป์แห่งการวิจัยเชิงคุณภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์พริ้นติ้งฯ.

ณิชชารีย์ พิริยจรัสชัย และศิริพันธุ์ สาสัตย์. (2560). ปัจจัยทำนายความพร้อมของผู้ดูแลในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพาในระยะเปลี่ยนผ่านจากโรงพยาบาลสู่บ้าน. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ค้นคืนจาก http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/59669.

พระมหายุทธนา นรเชฎโฐ และจุฑารัตน์ ทองอินจันทร์. (2561). รูปแบบการรักษาสุขภาพจิตเชิงพุทธบูรณาการ. ศิลปศาสตร์ปริทัศน์, 13(25), 141-152. ค้นคืนจาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/larhcu/article/view/143032.

พิมพนิต คอนดี, ณัฐสุดา เต้พันธ์ และกุลยา พิสิษฐ์สังฆการ. (2558). ผลของกลุ่มการปรึกษาเชิงจิตวิทยาแนวพุทธที่มีศิลปะเป็นสื่อต่อปัญญา การยอมรับและภาวะซึมเศร้าในบุคคลภายหลังการรักษาโรคมะเร็ง. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ม.ป.ท., ค้นคืนจาก http://doi.org/10.14457/CU.the.2015.811.

มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. (2562). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2562 ค้นคืนจาก https://www.dop.go.th/download/knowledge/th1610945020-322_0.pdf.

โสภา หอยสังฆ์ และอรัญญา เชาวิลิต. (2541). ความต้องการการดูแลและการรับรู้การดูแลที่ได้รับจากครอบครัวของ ผู้สูงอายุในชนบท. (วิทยานิพนธ์พยาบาลศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาการพยาบาลผู้ใหญ่) บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, ค้นคืนจาก http://kb.psu.ac.th/psukb/handle/2553/1611.

Atchley, R. C. (1989). A continuity theory of normal aging. The Gerontologist, 29(2), 183-190.

Dryden, W. (2013). Unconditional self-acceptance and self-compassion. In The Strength of Self-Acceptance (pp. 107-120): Springer. Doi:https://doi.org/10.1007/978-1-4614-6806-6_7.

Flecha García, A. C. (2019). Self-acceptance and meaning/purpose of life between senior citizens residing in nursing homes. Pedagogía Social Revista Interuniversitaria(33). Doi: https://doi.org/10.7179/psri_2019.33.10.

Giorgi, A. P., & Giorgi, B. (2008). Phenomenological psychology. In The SAGE Handbook of qualitative research in Psychology (pp. 165–178). SAGE Publications.

Giorgi, A., Giorgi, B. & Morley, J. (2017). The Descriptive Phenomenological Psychological Method. In Willig & W. S. Rogers (Eds.), The SAGE Handbook of Qualitative Research in Psychology (2nd ed., pp. 176-192): SAGE. Doi:https://doi.org/10.4135/9781526405555.n11.

Hoffman, L., Lopez, A. J. & Moats, M. (2013). Humanistic psychology and self-acceptance. In The strength of self-acceptance (pp. 3-17): Springer, New York, NY. Doi:https://doi.org/10.1007/978-1-4614-6806-6_1.

Jitapunkul, S., Kamolratanakul, P. & Ebrahim, S. (1994). The meaning of activities of daily living in a Thai elderly population: Development of a new index. Age Ageing, 23(2), 97-101. Doi:https://doi.org/10.1093/ageing/23.2.97.

Laidlaw, K. (2013). Self-acceptance and aging: Using self-acceptance as a mediator of change in CBT with older people. In The strength of self-acceptance (pp. 263-279): Springer, New York, NY. Doi:https://doi.org/10.1007/978-1-4614-6806-6_15.

Rickelman, B. L., Gallman, L. & Parra, H. (1994). Attachment and quality of life in older, community-residing men. Nursing Research, 43(2), 68–72. Doi: https://doi.org/10.1097/00006199-199403000-00002.

Rogers, C. R. (1974). Psychotherapy and personality change. Chicago: University of Chicago.

Ryff, C. D. (1995). Psychological well-being in adult life. Current directions in psychological science, 4(4), 99-104. Doi:https://doi.org/10.1111/1467-8721.ep10772395.

Ryff, C. D. (2013). Psychological Well-Being Revisited: Advances in the Science and Practice of Eudaimonia. Psychotherapy and Psychosomatics, 83(1), 10-28. Doi:https://doi.org/10.1159/000353263.

Triningtyas, D. A. & Muhayati, S. (2019). Self Acceptance: a Study in the Elderly Age in Family Cempaka, Kabupaten Ngawi. Paper presented at the 2nd International Conference on Vocational Education and Training (ICOVET 2018) (pp. 111-112). Atlantis Press. Doi:https://doi.org/10.2991/icovet-18.2019.27.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2023-12-20

รูปแบบการอ้างอิง

ลิ่มพงศธร จ. ., & Tuicomepee, A. (2023). ประสบการณ์การยอมรับตนเองของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง. วารสารศิลปศาสตร์วิชาการและวิจัย (ออนไลน์), 18(2), 18–40. https://doi.org/10.14456/lar.2023.11

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย