นัยและภาพสะท้อนทางการเมืองจากความสัมพันธ์ในระบบบรรณาการ ระหว่างสยามและจีนในสมัยสมเด็จพระนเรศวร

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งหมายวิเคราะห์นัยและภาพสะท้อนทางการเมืองที่เกิดขึ้นจากความสัมพันธ์ในระบบบรรณาการระหว่างสยามและจีนในสมัยสมเด็จพระนเรศวร ซึ่งพบว่าในช่วงเวลาดังกล่าวมีการส่งเครื่องราชบรรณาการไปถวายจักรพรรดิว่านลี่ (พ.ศ. 2135/ค.ศ. 2591) คณะทูตมีการยื่นข้อเสนอของกรุงศรีอยุธยาที่จะให้ความช่วยเหลือจีนทำสงครามกับญี่ปุ่น แม้ต่อมาข้อเสนอดังกล่าวจะได้รับการปฏิเสธก็ตาม ซึ่งข้อเสนอดังกล่าวมีนัยที่สำคัญทั้งด้านการค้าและการเมือง กล่าวคือ ด้านการค้า พระองค์มุ่งหมายผลกำไรจากการค้าในระบบบรรณาการเพื่อรื้อฟื้นเศรษฐกิจให้กับบ้านเมือง ในขณะที่ด้านการเมือง เชื่อว่าทรงหมายได้รับความช่วยเหลือหรือสนับสนุนอย่างใดอย่างหนึ่งจากจีนในการทำสงครามกับพม่า อย่างไรก็ตาม ความพยายามที่เกิดขึ้นได้สะท้อนให้เห็นถึงบริบททางประวัติศาสตร์ช่วงเวลาดังกล่าวในหลายมิติ คือ 1. ผลประโยชน์ทางการค้าในรูปบรรณาการกับจีนยังมีความสำคัญต่อกรุงศรีอยุธยาอยู่มาก 2. ภาพลักษณ์ของกรุงศรีอยุธยาในสายตาของราชสำนักจีนที่ดีขึ้น 3. ราชสำนักจีนเริ่มเห็นความสำคัญด้านการเมืองของกรุงศรีอยุธยามากขึ้น และ 4. สมเด็จพระนเรศวรไม่พอพระทัยการปฏิเสธข้อเสนอของกรุงศรีอยุธยาจากฝ่ายจีน