การศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่น“ข่า” ในตำบลบางเพรียง อำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่องการศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องกับ “ข่า” ในตำบลบางเพรียง อำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ  เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพมีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องกับ “ข่า” ในสังคมไทยและในตำบลบางเพรียง อำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ และสำรวจการใช้ประโยชน์จาก “ข่า” ในแง่ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการทำอาหาร และด้านสุขภาพ เก็บข้อมูลด้วยการศึกษาจากเอกสารชั้นต้น และเอกสารชั้นรองในสาขาวิชาต่างๆ หอจดหมายเหตุแห่งชาติ และหอสมุดแห่งชาติ นอกจากนี้คณะผู้วิจัยยังเก็บข้อมูลภาคสนาม  โดยอาศัยการสังเกตการณ์ การสอบถาม การสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์คนในพื้นที่  ผลการศึกษาพบว่าการปลูกข่าในตำบลบางเพรียง อำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ ได้สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาท้องถิ่นในการด้านการเลือกพื้นที่ปลูกข่า การปลูกและขยายพันธุ์ข่า การขุดข่า และการล้างยางข่า ในด้านการใช้ประโยชน์จาก “ข่า” ในแง่ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการทำอาหาร และด้านสุขภาพ จากการศึกษาพบว่าชาวบ้านในตำบลบางเพรียง เห็นว่าข่าแก่มีเส้นใยมาก ส่วนข่าที่มีผิวดำและถูกคัดทิ้งยังคงมีคุณค่าและมีกลิ่นหอม จึงได้นำข่าที่เหลือจากการคัดทิ้งไปทำเป็นน้ำข่า และข่าดอง ในด้านสุขภาพข่ามีประโยชน์ในการช่วยขับลม บรรเทาอาการท้องอืด และยังช่วยย่อยอาหารอีกด้วย