เทคโนโลยีเปลี่ยนโลก ธรรมะเปลี่ยนชีวิต : การประยุกต์ใช้หลักทิฏฐธัมมิกัตถสังวัตตนิกธรรม 4 ประการในบริบทของโลกยุค Ai

จตุภูมิ  แสนคำ

ผู้แต่ง

จตุภูมิ แสนคำ อาจารย์ประจำหลักสูตรสาขาภาษาบาลีและสันสกฤต มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

เทคโนโลยีเปลี่ยนโลก, ธรรมะเปลี่ยนชีวิต, การประยุกต์ใช้, หลักทิฏฐธัมมิกัตถสังวัตตนิกธรรม 4 ประการ, บริบทของโลกยุค Ai

บทคัดย่อ

บทความนี้ศึกษาการประยุกต์ใช้หลักทิฏฐธัมมิกัตถสังวัตตนิกธรรม 4 ประการ ซึ่งเป็นหลักธรรมอันทรงคุณค่าจากพระพุทธศาสนา ที่รู้จักกันในชื่อ “หัวใจเศรษฐี” ได้แก่ อุฏฐานสัมปทา (ความขยันหมั่นเพียร), อารักขสัมปทา (การรักษาทรัพย์สิน), กัลยาณมิตตตา (การคบมิตรดี) และสมชีวิตา (การเลี้ยงชีวิตพอดี) ในบริบทของโลกยุคปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่เทคโนโลยีมีบทบาทอย่างกว้างขวางและเปลี่ยนแปลงชีวิตมนุษย์รวดเร็ว แม้ AI จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและเปิดโอกาสใหม่ แต่ก็เกิดความท้าทายด้านจริยธรรม ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ และผลกระทบทางสังคม บทความชี้ให้เห็นว่าการนำหลักธรรมเหล่านี้มาประยุกต์ใช้สามารถเป็นแนวทางในการพัฒนาทักษะที่เหมาะสม รักษาทรัพย์สินและข้อมูลอย่างมีจรรยาบรรณ สร้างเครือข่ายความสัมพันธ์ที่ดี และดำเนินชีวิตอย่างสมดุลในยุคดิจิทัล สอดคล้องกับการรักษาคุณค่าความเป็นมนุษย์ควบคู่ไปกับการใช้เทคโนโลยีอย่างมีสติและรับผิดชอบ โดยสรุป ธรรมะสามารถขับเคลื่อนชีวิตให้ผาสุกได้อย่างยั่งยืนควบคู่กับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีสมัยใหม่ในศตวรรษที่ 21

เอกสารอ้างอิง

พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช). (2548). คําวัด. กรุงเทพมหานคร: เลี่ยงเชียง.

พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2547). ธรรมนูญชีวิต (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ การศาสนา.

วรากรณ์ สามโกเศศ. (2566). ทิศทางการศึกษาไทยในยุคพลิกผัน: ความเหลื่อมล้ำและโอกาสใหม่ในยุคเอไอ. มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.

ศุภชัย ปทุมนากุล. (2024). การอุดมศึกษาไทยในยุคปัญญาประดิษฐ์พลิกผัน: ยุทธศาสตร์การปรับตัวและการสร้างองค์ความรู้ข้ามศาสตร์. สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.

เศรษฐพงศ์ มะลิสุวรรณ. (2553). เจาะลึกเทคโนโลยี 3G และอนาคตไอซีที. นนทบุรี: ธิงค์ บียอนด์ บุ๊คส์.

สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์. (2023). คิดทัน AI: โอกาส ความท้าทาย และยุทธศาสตร์การปรับตัวของประเทศไทย. สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI).

สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชย์. (2566). AI กับอนาคตเศรษฐกิจไทย: ความท้าทายในการปรับตัวและลดความเหลื่อมล้ำ. สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI).

สุทธิพงศ์ มิตรสมาน, ศักดิ์รินทร์ ณ นคร, และ นัฏฐิกา สุวรรณโชติ. (2565). การประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในอุตสาหกรรมการผลิตไทย. วารสารบริหารธุรกิจและสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 5(2), 45–58.

สุรพล บุญลือ. (2567). การพลิกโฉมการจัดการเรียนรู้ด้วยปัญญาประดิษฐ์: บทบาทใหม่ของผู้สอนในยุคดิจิทัล. วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี, 19(1), 12–25.

Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The second machine age: Work, progress, and prosperity in a time of brilliant technologies. W. W. Norton & Company.

Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning.Boston, MA: Center for Curriculum Redesign.

Luckin, R., George, K.,& Cukurova, M. (2022). AI for School Teachers. CRC Press.

Mollick, E. R., & Mollick, L. (2023). Assigning AI: Seven Approaches for Students, with Prompts (Wharton School Research Paper). Wharton School of the University of Pennsylvania. https://ssrn.com/abstract=4475995

Ng, A. (2018). Artificial intelligence is the new electricity. Stanford University, Department of Computer Science. https://www.gsb.stanford.edu/insights/andrew-ng-why-ai-new-electricity.

Russell, S., & Norvig, P. (2020). Artificial intelligence: A modern approach (4th ed.). Pearson.

Russell, S., & Norvig, P. (2021). Artificial Intelligence: A Modern Approach(4thed.). Hoboken, NJ: Pearson.

Schwab, K. (2016). The fourth industrial revolution. World Economic Forum.

Selwyn, N. (2019). Should robots replace teachers?: AI and the future of education. Polity Press.

UNESCO. (2021). AI and education: Guidance for Policy-Makers.United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. https:// unesdoc. unesco. org/ark:/48223/pf0000376709.

Woolf, B. P., Lane, H. C., Chaudhri, V. K., & Kolodner, J. L. (2013). AI grand challenges for education. AI Magazine, 34(4), 66–84.