การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ทักษะปฏิบัติการเป่าแคนเบื้องต้นสำหรับนิสิตชาวต่างชาติ ในวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ตามแนวคิดของเดวีส์

บทคัดย่อ

ที่มาและวัตถุประสงค์ : แคนเป็นเครื่องดนตรีพื้นบ้านอีสานของไทย ทำจากไม้ไผ่ชนิดหนึ่ง มีเสียงที่มีความไพเราะ มีวิธีการบรรเลงที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่สืบทอดต่อกันมาจากรุ่นสู่รุ่น โดยใช้การเรียนการสอนถ่ายทอดตามภูมิปัญญา ในอดีตผู้เรียนต้องเดินทางไปฝากตัวเป็นศิษย์กับครูที่บ้าน และต้องใช้ความพยายามในการเรียน ปัจจุบันแคนเป็นเครื่องดนตรีพื้นบ้านที่มีการจัดให้มีการเรียนการสอนในหลายระดับการศึกษา ในระดับอุดมศึกษานั้น มีการจัดการเรียนการสอนเป็นวิชาเอกสำหรับผู้เรียนหลักสูตรดนตรีโดยเฉพาะ เช่น สาขาวิชาดนตรีพื้นบ้าน วิชาเอกแคน นอกจากนี้ในโรงเรียนทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ยังมีโรงเรียนที่เปิดสอนแคนเป็นวิชาเลือกเสรีให้แก่กลุ่มนิสิตที่สนใจ โดยในอดีตการเรียนแคนนั้นมีเฉพาะชาวไทยที่สนใจ แต่ปัจจุบันนี้เป็นที่สนใจของทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ในวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มีการเปิดสอนแคนเป็นวิชาเอกในระดับปริญญาตรี และเป็นวิชาแกนสำหรับนิสิตทุกคน ปัจจุบันมีชาวต่างชาติเข้ามาเรียนในวิทยาลัยและสนใจเรียนการเป่าแคนของไทยมากขึ้น แต่เอกสารประกอบการเป่าแคนส่วนใหญ่เป็นภาษาไทย ทำให้ชาวต่างชาติไม่มีเอกสารที่เป็นภาษาอังกฤษ เพื่อให้สามารถเข้าใจหลักการเป่าแคนได้ เมื่อไม่สามารถเข้าใจหลักการเป่าแคนเบื้องต้นได้ จึงไม่สามารถพัฒนาทักษะไปสู่เทคนิคการเป่าแคนที่สูงขึ้น ดังนั้นจึงจำเป็นต้องสร้างเอกสารประกอบการสอนการเป่าแคน เพื่อให้นิสิตชาวต่างชาติสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง ผู้วิจัยจึงสนใจทำวิจัยเพื่อพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ทักษะปฏิบัติของการเป่าแคนเบื้องต้นประกอบชุดฝึกให้มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ 80/80 และเพื่อศึกษาทักษะปฏิบัติการเป่าแคนของนิสิตชาวต่างชาติที่เรียนโดยการพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ทักษะปฏิบัติตามแนวคิดของเดวีส์ เรื่องการเป่าแคนเบื้องต้น ซึ่งจะทำให้นิสิตชาวต่างชาติสามารถเรียนรู้และฝึกทักษะการเป่าแคนได้ด้วยตนเอง อันจะเป็นการพัฒนาความสามารถในการเป่าแคนให้ดียิ่งขึ้นได้

วิธีการศึกษา : การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงทดลอง (Experimental Research) โดยผู้วิจัยได้ทดลองตามแบบแผนการวิจัย One Group Post-test Only Design กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ นิสิตชาวต่างชาติที่เรียนในรายวิชาดนตรีและวัฒนธรรมอาเซียน จำนวน 10 คน ซึ่งกลุ่มตัวอย่างได้มาโดยวิธีเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล มี 2 ชนิด คือ 1) ชุดฝึกทักษะการเป่าแคนเบื้องต้น (สำหรับนิสิตชาวต่างชาติ) 2) แบบประเมินทักษะปฏิบัติการเป่าแคน โดยมีขั้นตอนในการทำเครื่องมืออย่างเป็นระบบและมีผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบก่อนนำไปใช้ ในการเก็บข้อมูลผู้วิจัยนำเครื่องมือไปทดลองสอนจำนวน 8 สัปดาห์ สัปดาห์ละ 2 ชั่วโมง รวมเป็น 16 ชั่วโมง โดยเนื้อหาประกอบด้วย สัปดาห์ที่ 1 เรื่องความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับแคนอีสาน สัปดาห์ที่ 2 เรื่องการฝึกอ่านโน้ตเพลงไทย สัปดาห์ที่ 3 เรื่องการฝึกอ่านโน้ตลายพื้นฐาน สัปดาห์ที่ 4 เรื่องเทคนิคเบื้องต้นในการเป่าแคน สัปดาห์ที่ 5 และ 6 เรื่องเพลงพื้นบ้านอีสานลายเต้ยโขง สัปดาห์ที่ 7 และ 8 เรื่องลายเต้ยพม่า โดยทดลองกับกลุ่มตัวอย่างที่คัดเลือกมา จากนั้นนำข้อมูลมาวิเคราะห์โดยใช้สถิติต่าง ๆ เพื่อให้ได้คำตอบตามวัตถุประสงค์

ผลการศึกษา : ผลการวิเคราะห์ประสิทธิภาพของกิจกรรมการเรียนรู้ทักษะปฏิบัติตามแนวคิดของเดวีส์ พบว่า ค่าประสิทธิภาพกระบวนการจากคะแนนระหว่างเรียนของนิสิต มีค่าเฉลี่ยร้อยละ 82.00 ค่าประสิทธิภาพผลลัพธ์จากคะแนนการทดสอบทักษะปฏิบัติภายหลังการเรียน มีค่าเฉลี่ยร้อยละ 83.00 ดังนั้น ค่าประสิทธิภาพรวมของกิจกรรมการเรียนรู้เท่ากับ 82.00/83.00 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานที่กำหนดไว้ที่ 80/80 แสดงว่ากิจกรรมที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิภาพในระดับที่น่าพอใจ และการประเมินทักษะปฏิบัติการเป่าแคนของนิสิตที่เรียนโดยกิจกรรมการเรียนรู้ตามแนวคิดของเดวีส์ประกอบชุดฝึก มีผลการประเมินทักษะปฏิบัติ ค่าเฉลี่ยคะแนนการประเมินทักษะการเป่าแคนเท่ากับ 84.80 ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (SD) เท่ากับ 3.04 คิดเป็นร้อยละ 84.80 ซึ่งอยู่ในระดับดี แสดงให้เห็นว่านิสิตสามารถพัฒนาทักษะการเป่าแคนได้อย่างมีประสิทธิภาพจากการเข้าร่วมกิจกรรมที่พัฒนาขึ้น

บทสรุป : ในการวิจัยครั้งนี้ สามารถพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ทักษะปฏิบัติตามแนวคิดของเดวีส์ เรื่องการเป่าแคนเบื้องต้นประกอบชุดฝึกสำหรับนิสิตชาวต่างชาติ ทำให้ชาวต่างชาติสามารถเรียนรู้และมีความเข้าใจในการเป่าแคนเบื้องต้นมากขึ้นหลังจากฝึกปฏิบัติการเป่าแคนเบื้องต้นประกอบชุดฝึกและประเมินทักษะของผู้เรียนด้วยแบบประเมินที่สร้างขึ้นสำหรับกิจกรรมดังกล่าว ทำให้มีเครื่องมือที่ช่วยให้นิสิตชาวต่างชาติเรียนรู้การเป่าแคนได้ด้วยตนเองและปฏิบัติการเป่าแคนเบื้องต้นได้ดีขึ้น