คำพิพากษาของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ คดีปราสาท พระวิหาร : โอกาสในการสร้างประโยชน์ร่วมกันอย่างสันติ ระหว่างไทย – กัมพูชา

บทคัดย่อ

      ปัญหาเขตแดนระหว่างไทยกับกัมพูชา พื้นที่ปราสาทพระวิหารเข้าสู่การพิพากษาของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศหรือศาลโลก ถึง 2 ครั้ง ครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2505 เพื่อตัดสินว่าพื้นที่ปราสาทพระวิหารเป็นของใคร ซึ่งศาลได้พิพากษาว่า ปราสาทพระวิหารตั้งอยู่บนดินแดนภายใต้อธิปไตยของกัมพูชา และครั้งที่ 2 เมื่อปี พ.ศ. 2556 เพื่อตีความคำพิพากษาเดิมว่าพื้นที่ใกล้เคียงปราสาทพระวิหาร (Vicinity) มีขอบเขตอย่างไร ซึ่งศาลได้อธิบายว่า พื้นที่ชะง่อนผาพระวิหาร (the promontory of Preah Vihear) ดังกล่าวเป็นพื้นที่ขนาดเล็กมาก กำหนดขึ้นตามสภาพภูมิศาสตร์ ที่ประกอบขึ้นเป็นยอดเขาพระวิหาร ไม่ได้กำหนดโดยเส้นเขตแดน ไม่รวมพื้นที่ภูมะเขือ และแนะนำให้ทั้งสองประเทศจำเป็นต้องหารือกันในรายละเอียดต่อไป โดยกลไกทวิภาคีที่มีอยู่ ทั้งนี้ข้อพิพาทเรื่องเขตแดนพื้นที่ปราสาทพระวิหารจะสิ้นสุดลงอย่างถาวรได้ ก็ด้วยการหาทางออกร่วมกัน ทำให้พื้นที่ดังกล่าวเกิดประโยชน์แก่ประชาชน โดยเฉพาะด้านเศรษฐกิจ ด้านการท่องเที่ยว เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนชายแดนของทั้งสองประเทศ
      บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์หาแนวทางการดำเนินการตามคำพิพากษาของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ กรณีปราสาทพระวิหาร ของประเทศไทยและกัมพูชา เพื่อยุติความขัดแย้งอย่างถาวร เป็นการเปลี่ยนวิกฤติสู่โอกาสในการสร้างประโยชน์ร่วมกันอย่างสันติ ซึ่งผู้เขียนได้ศึกษาโดยการรวบรวมข้อเท็จจริง สภาพแวดล้อมของปัญหา แล้วใช้หลักการวิเคราะห์ SWOT Analysis เพื่อกำหนดรูปแบบการดำเนินการ
      ผลของการศึกษาพบว่ารูปแบบ (Model) ที่เหมาะสม ควรกำหนดพื้นที่ใกล้เคียงปราสาทพระวิหาร (Vicinity) ตามการตีความคำพิพากษาของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2556 ให้เป็นพื้นที่กันชน (Buffer zone) ถอนกำลังทหารของทั้งสองฝ่ายออกจากพื้นที่ เหลือเฉพาะเจ้าหน้าที่ที่จำเป็นสำหรับการดูแลประชาชนที่เข้ามาท่องเที่ยว สำหรับพื้นที่อื่นที่อยู่ในเขตพื้นที่ทับซ้อน 4.6 ตารางกิโลเมตร ควรกำหนดเป็นพื้นที่กันชนเช่นเดียวกัน แต่จะไม่มีการวางกำลังใดๆ พร้อมทั้งควรเปิดจุดผ่านแดนเข้าสู่พื้นที่ปราสาทพระวิหารจากฝั่งประเทศไทย 2 จุด คือ จุดผ่อนปรนเพื่อการท่องเที่ยว ให้นักท่องเที่ยวจากฝั่งไทยสามารถเดินเท้าผ่านประตูเหล็กขึ้นสู่ปราสาทพระวิหารได้ โดยใช้บัตรผ่านแดนชั่วคราว และจุดผ่านแดนถาวรช่องตาเฒ่า ด้านทิศตะวันออกปราสาทพระวิหาร ให้สามารถเดินทางข้ามแดนไปยังประเทศที่สาม และขนส่งสินค้าผ่านพิธีการทางศุลกากรได้ ส่วนการเดินทางจากฝั่งประเทศกัมพูชา สามารถใช้เส้นทางจากช่องคานม้าขึ้นสู่ปราสาทพระวิหารได้เป็นปกติ ทั้งนี้ทั้งสองฝ่ายควรมองที่ประโยชน์ที่จะได้เป็นเป้าหมายหลัก  การดำเนินการให้เกิดผล ควรจัดการหารือโดยผู้นำของทั้งสองประเทศ จะด้วยกลไกทวิภาคที่มีอยู่ หรือกลไกที่จัดตั้งขึ้นใหม่เฉพาะกรณีก็ได้ และหน่วยงานทุกระดับ ควรจัดให้มีช่องทางการสื่อสารการทูตภาคประชาชนเสริมด้วย