รากลึกแห่งปัญหาค้ามนุษย์ในอุตสาหกรรมประมงไทย: ลูกโซ่เส้นยาวของปัญหาเชิงโครงสร้าง

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

ปัญหาการค้ามนุษย์ในอุตสาหกรรมประมงไทยเป็นปัญหาที่ได้รับความสนใจจากสังคมโลกในห้วงเวลากว่าครึ่งทศวรรษที่ผ่านมาประเทศไทยในฐานะประเทศผู้ส่งออกอาหารทะเลและสินค้าที่เกี่ยวข้องกับการประมงรายใหญ่ของโลกจึงได้รับผลกระทบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ อย่างไรก็ดีนับแต่อดีตจนถึงปัจจุบันความรู้สึกของคนไทยส่วนใหญ่ยังคงมองเห็นปัญหาการค้ามนุษย์ในอุตสาหกรรมประมงไทยเป็นหนึ่งในปัญหาอาชญากรรมที่โหดร้ายมากกว่าการที่จะมองว่าเป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง ส่งผลให้ความพยายามแก้ไขปัญหาดังกล่าวยังไม่ครบวงจรและไม่สามารถแก้ไขปัญหาให้หมดไปได้อย่างถาวรซึ่งจากการศึกษาค้นคว้าพบว่าแท้จริงแล้วปัญหาการค้ามนุษย์ในอุตสาหกรรมประมงไทยนั้นเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่พัวพันกับปัญหาทั้งด้านเศรษฐกิจ การเมือง สังคม ทั้งในและนอกประเทศอย่างเป็นลูกโซ่ โดยปัญหาการค้ามนุษย์ในอุตสาหกรรมประมงไทยวิวัฒนาการมาจากการขาดแคลนแรงงานชาวไทยอย่างหนักในอดีต อันเป็นผลสืบเนื่องจากสภาพการทำงานอันเลวร้ายของอาชีพประมง กระแสโลกาภิวัฒน์ที่นำมาซึ่งการพัฒนาทางเศรษฐกิจอย่างก้าวกระโดดของไทยและนำไปสู่การเพิ่มขึ้นของอาชีพและโอกาสทางการทำงานของแรงงานชาวไทย การขาดแคลนแรงงานดังกล่าวก่อให้เกิดความต้องการแรงงานต่างด้าวจำนวนมากเพื่อทดแทนแรงงานในอุตสาหกรรมประมงไทย ในขณะที่ประเทศเพื่อนบ้านต่างประสบปัญหาทั้งด้านการเมืองและเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องนำไปสู่ความเลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจอย่างชัดเจนระหว่างไทยกับประเทศเพื่อนบ้านส่งผลให้แรงงานต่างด้าวจำนวนมากต้องการเข้ามาทำงานในประเทศไทย อย่างไรก็ดีท่ามกลางสถานการณ์ของอุปสงค์และอุปทานของแรงงานต่างด้าวที่สุกงอมดังกล่าวอุปสงค์และอุปทานของแรงงานกลับไม่สามารถบรรจบกันได้อย่างถูกต้องตามกฎหมายเนื่องด้วยข้อบังคับทางกฎหมายในขณะนั้น ส่งผลให้เกิดอาชีพนายหน้านอกระบบที่มีบทบาทเป็นตัวเชื่อมอุปสงค์และอุปทานของแรงงานต่างด้าวเข้าด้วยกันผ่านช่องทางผิดกฎหมาย การมีแรงงานต่างด้าวซึ่งไม่ได้รับการคุ้มครองทางกฎหมายในระบบจำนวนมากดังกล่าวก่อให้เกิดภาวะอ่อนไหว (vulnerable) ที่แปรสภาพเป็นสถานการณ์ที่นำไปสู่การค้ามนุษย์ได้ง่ายเมื่อเกิดเจตนาจากนายหน้าและผู้ประกอบการบางรายที่ต้องการลดต้นทุนการผลิต จะเห็นได้ว่าปัญหาค้ามนุษย์มีความเชื่อมโยงกับหลากหลายปัญหา อาทิ ปัญหาการขาดแคลนแรงงาน ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจระหว่างไทยกับประเทศเพื่อนบ้าน ปัญหานายหน้านอกระบบ และปัญหาของระเบียบข้อบังคับที่มีส่วนส่งผลให้เกิดค่านิยมและความเคยชินผิดๆในเวลาต่อมา ดังนั้นปัญหาการค้ามนุษย์ในอุตสาหกรรมประมงไทยจึงสามารถกล่าวได้ว่าเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่มีความเกี่ยวพันกับหลายปัจจัยหาใช่เป็นปัญหาอาชญากรรมเพียงอย่างเดียว

คำสำคัญ: การค้ามนุษย์ในอุตสาหกรรมประมงไทย, แรงงานทาส, ปัญหาเชิงโครงสร้าง