หวยใต้ดิน : ความมั่นคงทางรายได้ของประเทศไทย

บทคัดย่อ

ดุษฎีนิพนธ์นี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิจัยเอกสารและสัมภาษณ์เชิงลึก จากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ4 กลุ่ม ได้แก่กลุ่มเจ้าหน้าที่รัฐ กลุ่มธุรกิจหวยใต้ดินในพื้นที่จังหวัดนครราชสีมาและจังหวัดเลย กลุ่มผู้ค้าสลากและผู้ซื้อสลากในพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา และจังหวัดเลย และกลุ่มสุดท้ายคือ กลุ่มนักวิชาการ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพื้นที่และการคงอยู่ของธุรกิจหวยใต้ดินในสังคมไทยและเพื่อศึกษาปฏิบัติการวาทกรรมการพนันที่ใช้เบียดขับพื้นที่หวยใต้ดินในสังคมไทย        

          ผลการศึกษา ประการแรก พื้นที่และการคงอยู่ของธุรกิจหวยใต้ดินในสังคมไทยพบว่า อัตลักษณ์ของหวยใต้ดินมีการเลื่อนไหลจากการพนันที่ผิดกฎหมาย  เป็นกิจกรรมที่เบียดบังรายได้ของรัฐ และภาพลบในรูปแบบเดิมๆ ไปสู่พื้นที่ใหม่ในหลายบริบท ได้แก่ 1) บริบททางเศรษฐกิจแปรเปลี่ยนเป็นทางเลือกหนึ่งของการขจัดปัญหาทางเศรษฐกิจ2) บริบททางสังคม เป็นการเสี่ยงโชคเป็นกิจกรรมสันทนาการมีการผลิตซ้ำถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น3)บริบททางการเมืองมีความสัมพันธ์ที่โยงใยกันผ่านธุรกิจหวยใต้ดิน ระบบอุปถัมภ์ลดความเหลื่อมล้ำของความต่างในสาขาอาชีพ  กลายเป็นเครือข่ายทางการเมือง

          ประการที่สอง ปฏิบัติการวาทกรรมการพนันที่ใช้เบียดขับพื้นที่หวยใต้ดินในสังคมไทย1) ปฏิบัติการทางวาทกรรมของกระบวนการสร้างภาพแทนความจริงก่อให้เกิดความเชื่อมโยงของวาทกรรมหลักและวาทกรรมรองรัฐสร้างปฏิบัติการสถาปนา “วาทกรรมหลัก” คือหวยรัฐหรือสลากกินแบ่งรัฐบาล และสร้างคู่ตรงข้ามที่แตกต่างและด้อยคุณค่ากว่าขึ้นมาเรียกว่าปฏิบัติการสถาปนา “วาทกรรมรอง” คือ หวยใต้ดิน2) การวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์ที่แสดงให้เห็นถึงความเชื่อมโยงสัมพันธ์กันของแนวคิดวาทกรรม อำนาจ ความรุนแรง กับแนวคิดสัญวิทยาที่ร่วมกันสร้างภาพแทนความจริงคู่ตรงข้ามผ่านรูปสัญญะว่า “รัฐ” กับ “ใต้ดิน”ให้แก่หวย นำไปสู่การเป็นคู่ตรงข้ามอย่างสมบูรณ์  สร้างความถูกต้องและชอบธรรมให้แก่หวยรัฐ ในการเป็นวาทกรรมหลัก ภายใต้บริบททางสังคมเศรษฐกิจ และการเมืองซึ่งบริบทดังกล่าว เป็นปัจจัยแวดล้อมสำคัญที่ส่งผลต่อการประสบความสำเร็จในการแย่งชิงพื้นที่เฉพาะอันเป็นพื้นที่ทางความคิดและการยอมรับจากผู้คนในสังคมไทย

คำสำคัญ: หวยใต้ดิน, วาทกรรม, สังคมไทย