การพัฒนาโปรแกรมฝึกอบรมที่เน้นการเรียนรู้เชิงรุกตามแนวคิดการเรียนรู้ แบบเน้นผลลัพธ์เพื่อส่งเสริมความสามารถในการออกแบบการเรียนการสอน ที่บูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับสาระรายวิชา

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ 1) เพื่อศึกษาสาระของแต่ละรายวิชาที่ใช้เป็นแกนหลักของการบูรณาการ และสาระจากหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเฉพาะด้านการพัฒนาสังคมที่ใช้เป็นเนื้อหาในการบูรณาการ ซึ่งนำมากำหนดเป็นเป้าหมายของโปรแกรมฝึกอบรมฯ 2) เพื่อพัฒนาโปรแกรมฝึกอบรม ที่เน้นการเรียนรู้เชิงรุกตามแนวคิดการเรียนรู้แบบเน้นผลลัพธ์ เพื่อส่งเสริมความสามารถการออกแบบการเรียนการสอน ที่บูรณาการหลักปรัชญาฯ กับสาระรายวิชา และ 3) เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมฝึกอบรมฯ โดยใช้แนวคิดในการสร้างกรอบการวิจัย 6 แนวคิด ได้แก่ 1) แนวคิดเกี่ยวกับการพัฒนาโปรแกรมฝึกอบรม 2) แนวคิดเกี่ยวกับการออกแบบการเรียนการสอน 3) แนวคิดเกี่ยวกับการศึกษาแบบเน้นผลลัพธ์ 4) แนวคิดเกี่ยวกับการเรียนรู้เชิงรุก 5) แนวคิดเกี่ยวกับการจัดการเรียนการสอนแบบบูรณาการ และ 6) แนวคิดเกี่ยวกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง งานวิจัยฉบับนี้เป็นการใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสานระหว่างการใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพในการดำเนินการเก็บข้อมูล และใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการในการจัดกระทำกระบวนการในการวิจัยกับกลุ่มตัวอย่างที่เป็นอาจารย์ส่วนการศึกษา โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า (รร.จปร.) จำนวน 8 นาย จากหลักสูตรสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา รร.จปร. ซึ่งการดำเนินการวิจัยใช้รูปแบบของกระบวนการวิจัยและพัฒนา

ผลการวิจัยพบว่า สาระของแต่ละรายวิชาสามารถนำมาบูรณาการกับสาระของหลักปรัชญาฯ ควรมีเนื้อหาเกี่ยวกับ 1)
การสร้างและใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าให้มีความยั่งยืน 2) การใช้ทรัพยากรร่วมกัน อันคำนึงถึงการอยู่ดีมีสุขของตนเอง สังคม และสิ่งแวดล้อม และ 3) การมีความเท่าทันต่อสถานการณ์ทางสังคม และสิ่งแวดล้อม รวมทั้งมีความสามารถในการรองรับต่อการเปลี่ยนแปลงได้ โดยโปรแกรมการฝึกอบรมฯ ที่ถูกพัฒนาขึ้น ใช้ชื่อว่า “โปรแกรม SUS-TRAIN-ABLE” ซึ่งมีระยะการดำเนินการ 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการในการออกแบบการเรียนการสอน หลักการบูรณาการ และหลักปรัชญาฯ ระยะที่ 2 การสร้างกระบวนการเรียนรู้จากการปฏิบัติโดยอาศัยกระบวนการกลุ่ม และระยะที่ 3 การสรุปผลการเรียนรู้และนำเสนอข้อแนะนำเพื่อการพัฒนา ทั้งนี้ ประสิทธิผลของโปรแกรมฝึกอบรมฯ พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีพัฒนาการในความสามารถ ทั้ง 9 ด้าน อันเป็นองค์ประกอบในการออกแบบการเรียนการสอน ที่บูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงกับสาระรายวิชาได้ดีขึ้น จากการเปรียบเทียบระหว่างก่อนและหลังการฝึกอบรม