เรือนจำสุขภาวะมิติใหม่ราชทัณฑ์ไทยต่อความมั่นคงของสังคม: ปฏิสัมพันธ์ของการจัดการเชิงสุขภาวะของผู้ต้องขัง “กะเทย” และเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติ

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอปฏิสัมพันธ์ของการจัดการเชิงสุขภาวะในเรือนจำระหว่างผู้ต้องขังกะเทยและเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติ พร้อมทั้งเสนอแนวทางในการจัดการเชิงสุขภาวะในเรือนจำที่เหมาะสมกับผู้ต้องขังกะเทย ภายใต้แนวคิดเรือนจำสุขภาวะซึ่งเป็นกระบวนทัศน์ใหม่ในการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังที่สอดคล้องมาตรฐานสากล โดยใช้ระเบียบวิจัยเชิงคุณภาพ ตามแนวคิดปรากฏการณ์วิทยา เป็นการศึกษาประสบการณ์ชีวิตที่บุคคลได้ประสบมาใช้วิธีการเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบไม่เป็นทางการประกอบการสังเกตแบบมีส่วนร่วม เก็บข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 2 กลุ่ม คือ ผู้ต้องขังกะเทยจำนวน 7 คน และเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติจำนวน 5 คน แนวคิดทฤษฎีที่ใช้ในการศึกษาประกอบไปด้วยแนวคิดความหลากหลายทางเพศ แนวคิดที่่เกี่ยวข้องกับสังคมผู้ต้องขังและสัมพันธภาพเชิงอำนาจ แนวคิดสิทธิมนุษยชนของผู้ต้องขัง และแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับสุขภาวะ เป็นต้น

ผลการศึกษาพบว่าองค์ประกอบที่สำคัญที่สุดในเรือนจำ คือ มิติของความเป็นมนุษย์ เนื่องจากเรือนจำมีความเกี่ยวข้องกับมนุษย์โดยตรง โดยมีกลุ่มบุคคลสำคัญสองกลุ่มคือ “ผู้ต้องขัง” และ “เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติ” การจัดการเชิงสุขภาวะในเรือนจำจะเกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผลสูงสุดนั้น ขึ้นอยู่กับปฏิสัมพันธ์ระหว่างเจ้าหน้าที่ผู้ต้องขังนั่นเอง นอกจากนี้ ความรู้ความเข้าใจต่อประเด็นความหลากหลายและความละเอียดอ่อนทางเพศของผู้ต้องขังกะเทยที่มีความแตกต่างกับผู้ต้องขังชายและผู้ต้องขังหญิงจะส่งผลต่อปฏิสัมพันธ์ของบุคคลทั้ง 2 ฝ่าย ที่จะนำมาสู่การปฏิบัติที่เหมาะสมต่อไป