ศูนย์นราธิปเพื่อการวิจัยทางสังคมศาสตร์ แหล่งมรดกภูมิปัญญาทางภาษาและวัฒนธรรม

บทคัดย่อ

ศูนย์นราธิปเพื่อการวิจัยทางสังคมศาสตร์ เป็นหน่วยงานหนึ่งที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร จัดตั้งขึ้นเพื่อเทิดพระเกียรติพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ในฐานะที่ทรงเป็นนักการละครที่ยิ่งใหญ่ของชาติ โดยเฉพาะละครร้อง ได้ทรงสร้างสรรค์งานละครไว้เป็นมรดกภูมิปัญญาของชาติไว้จำนวนมาก และศาสตราจารย์ พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ ในฐานะที่ทรงเป็นบุคคลสำคัญของชาติ ทรงเป็นทั้งนักปราชญ์ นักการปกครอง นักการทูต นักอักษรศาสตร์ และนักประพันธ์ ทรงมีพระเกียรติประวัติและผลงานอันเป็นที่ประจักษ์และยอมรับในระดับนานาชาติ ซึ่งทายาทได้ประทานให้เป็นสมบัติของหอสมุดแห่งชาติ รวมถึงมีหน้าที่ในการรวบรวม จัดเก็บ อนุรักษ์ และให้บริการหนังสือ สื่อสิ่งพิมพ์ และสื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เกี่ยวข้องกับทางด้านสังคมศาสตร์
ศูนย์นราธิปเพื่อการวิจัยทางสังคมศาสตร์ นอกจากให้บริการทรัพยากรสารสนเทศทางด้านสังคมศาสตร์แล้ว ซึ่งจะมีหนังสือหมวดสังคมศาสตร์มากที่สุด พบว่าในหมวดดังกล่าวนี้จะมีหนังสือเรื่องเกี่ยวกับกฎหมายเป็นส่วนใหญ่ มีตำรากฎหมายฉบับหายากต่าง ๆ เหมาะกับนักวิจัยและนักค้นคว้าที่ต้องการศึกษาเรื่องราวประวัติศาสตร์กฎหมายตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน จากการสำรวจพบว่าจำนวนหนังสือที่มีให้บริการมากที่สุดรองลงมาคือ หมวดศาสนา หมวดประวัติศาสตร์ และหมวดวรรณคดี ซึ่งในแต่ละหมวดนั้นมีเอกสารและสิ่งพิมพ์ที่มีคุณค่าและหาได้ยากยิ่ง และจากการศึกษาเรื่องราวพระประวัติในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ พระองค์ทรงเป็นพระบิดาแห่งการละครร้องของไทย ได้นิพนธ์บทละครร้องไว้มากมายนับร้อยเรื่อง และศาสตราจารย์ พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์นั้น พระองค์ทรงเป็นนักอักษรศาสตร์ที่ยิ่งใหญ่ ทรงเคยเป็นนายกราชบัณฑิตยสถาน และสยามสมาคม ทรงนิพนธ์หนังสือตำราทางภาษาศาสตร์ ประวัติศาสตร์ และอื่น ๆ ไว้อย่างมากมาย ตลอดช่วงพระชนม์ชีพของพระองค์ได้ทรงสะสมหนังสือตำราต่าง ๆ เมื่อพระองค์สิ้นพระชนม์ ทายาทได้ประทานหนังสือส่วนพระองค์เหล่านี้ให้แก่หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร เพื่อให้เป็นแหล่งศึกษาค้นคว้า จึงกล่าวได้ว่าศูนย์นราธิปเพื่อการวิจัยทางสังคมศาสตร์เป็นแหล่งมรดกภูมิปัญญาทางภาษาและวัฒนธรรมที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์ รักษา ต่อยอดให้คงอยู่สืบไป