ปัญหาการติดตามตรวจสอบการบังคับการตามยุทธศาสตร์ชาติตามรัฐธรรมนูญ และตามพระราชบัญญัติการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2560

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาสถานะ บทบาท และผลในทางบังคับใช้ของยุทธศาสตร์ชาติภายใต้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 และพระราชบัญญัติการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2560 โดยวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างยุทธศาสตร์ชาติกับกฎหมายมหาชนที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กฎหมายว่าด้วยการบริหารราชการแผ่นดิน กฎหมายวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง กฎหมายงบประมาณ กฎหมายวินัยการเงินการคลัง กฎหมายจัดซื้อจัดจ้าง กฎหมายตรวจเงินแผ่นดิน และกฎหมายป้องกันและปราบปรามการทุจริต เพื่อพิจารณาว่ากลไกเหล่านี้สามารถควบคุม ติดตาม และบังคับให้หน่วยงานของรัฐดำเนินงานสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติได้เพียงใด รวมทั้งศึกษาเปรียบเทียบแนวทางของสาธารณรัฐเกาหลี สาธารณรัฐสิงคโปร์ และสหราชอาณาจักร การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร โดยวิเคราะห์บทบัญญัติกฎหมาย เอกสารทางวิชาการ และเอกสารของหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้อง

          ผลการศึกษาพบว่า แม้ยุทธศาสตร์ชาติจะถูกยกระดับให้เป็นกรอบผูกพันในการบริหารราชการแผ่นดิน และมีกลไกสนับสนุนผ่านกฎหมายหลายฉบับที่เกี่ยวข้องกับการบริหารราชการ งบประมาณ การคลัง และการตรวจสอบภาครัฐ แต่ความเชื่อมโยงระหว่างกลไกดังกล่าวกับระบบติดตามและประเมินผลตามพระราชบัญญัติการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2560 ยังไม่ชัดเจนเพียงพอ โดยเฉพาะการนำผลการประเมินไปใช้ประกอบการพิจารณางบประมาณ การกำกับการดำเนินงาน และการกำหนดความรับผิดของหน่วยงานของรัฐ ขณะเดียวกัน มาตรา 26 ยังมีข้อจำกัดในด้านการบังคับใช้ เนื่องจากถ้อยคำทางกฎหมายและภาระการพิสูจน์ที่เกี่ยวข้องอาจทำให้การนำมาตรการดังกล่าวมาใช้ในทางปฏิบัติเป็นไปได้ยาก จึงเสนอให้พัฒนากลไกการกำกับติดตามให้มีความชัดเจนยิ่งขึ้น เชื่อมโยงผลการประเมินกับกระบวนการบริหารและงบประมาณ กำหนดมาตรการความรับผิดให้เหมาะสมกับลักษณะของการกำกับนโยบายสาธารณะ และเสริมสร้างความโปร่งใส ความต่อเนื่อง และประสิทธิภาพของระบบติดตามและประเมินผล เพื่อให้ยุทธศาสตร์ชาติสามารถบรรลุผลได้อย่างเป็นรูปธรรมมากยิ่งขึ้น