บทบาทของเจ้าพนักงานคดีในกระบวนการดำเนินงานตามพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551

บทคัดย่อ

งานวิจัยฉบับนี้มุ่งศึกษาบทบาทของเจ้าพนักงานคดีในกระบวนการดำเนินงานตามพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 โดยมีวัตถุประสงค์ในการศึกษา คือ (1) เพื่อศึกษาบทบาทของเจ้าพนักงานคดีในกระบวนการดำเนินงานตามพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 ทั้งบทบาทตามกฎหมายและบทบาทในเชิงปฏิบัติ (2) เพื่อศึกษาระบบการสอบคัดเลือกและแนวทางการพัฒนาของเจ้าพนักงานคดี (3) เพื่อจัดทำข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์ต่อการเพิ่มบทบาทให้กับเจ้าพนักงานคดีและการพัฒนาทักษะของเจ้าพนักงานคดี เพื่อให้เจ้าพนักงานคดีสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ตรงตามที่กฎหมายกำหนด โดยงานวิจัยฉบับนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพที่อาศัยการศึกษาค้นคว้าจากเอกสาร และการสัมภาษณ์เชิงลึก  

ผลการศึกษา พบว่าพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 ได้กำหนดกรอบการทำหน้าที่ของเจ้าพนักงานคดีไว้อย่างกว้าง ๆ แต่ครอบคลุมบทบาทที่สำคัญทั้งหมด และบทบาทของเจ้าพนักงานคดีโดยส่วนใหญ่จะอยู่ภายใต้การมอบหมายงานของผู้พิพากษาเป็นหลัก แต่ในทางปฏิบัติเจ้าพนักงานคดีปฏิบัติหน้าที่ตามที่กฎหมายกำหนดเพียงบางส่วนเท่านั้น คือ มีบทบาทหลักในการให้ความช่วยเหลือผู้บริโภค แต่บทบาทในการช่วยเหลือผู้พิพากษายังมีน้อย อันเนื่องมาจากปัญหาด้านโครงสร้างองค์การ อัตรากำลัง การมอบหมายงาน และความไว้วางใจจากผู้พิพากษา ส่วนระบบการสอบคัดเลือกและการพัฒนาของเจ้าพนักงานคดี พบว่า คุณสมบัติของเจ้าพนักงานคดีตามที่พระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 กำหนดนั้นถือว่าเป็นคุณสมบัติที่เหมาะสม แต่ในทางปฏิบัติเจ้าพนักงานคดีไม่ได้ใช้ความรู้ความสามารถที่มีเนื่องมาจากการมอบหมายงานที่ไม่สอดคล้องกับบทบาทตามที่กฎหมายกำหนด นอกจากนี้ยังขาดการฝึกอบรมและพัฒนาที่เหมาะสม

ข้อเสนอแนะที่ได้จากการวิจัย คือ ควรจัดตั้งแผนกคดีผู้บริโภคในศาลชั้นต้นที่เป็นศาลใหญ่ เพื่อให้เจ้าพนักงานคดีมีเส้นทางความก้าวหน้าในอาชีพ มีสายงานการบังคับบัญชาและระบบการตรวจสอบการทำงาน จัดทำขอบเขตภาระงานของเจ้าพนักงานคดี และเพิ่มอัตรากำลังเจ้าพนักงานคดีให้เพียงพอ นอกจากนี้ ควรฝึกอบรมเพื่อเพิ่มพูนทักษะที่จำเป็นต่อการปฏิบัติหน้าที่ช่วยผู้พิพากษาอย่างเหมาะสมและต่อเนื่อง