ปัญหาเกี่ยวกับการใช้สิทธิทางศาลของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติเพื่อคุ้มครองสิทธิมนุษยชนในประเทศไทย

บทคัดย่อ

สิทธิมนุษยชนเป็นสิทธิที่ติดตัวมนุษย์ทุกคนมาแต่กำเนิด เป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่มนุษย์ ควรได้รับความคุ้มครอง ด้วยเหตุนี้ ในสังคมโลกจึงมีการพัฒนาแนวคิด หลักการ และกฎหมาย ที่เกี่ยวข้องกับสิทธิมนุษยชนขึ้นเพื่อให้ความคุ้มครองสิทธิมนุษยชนของประชาชนจนพัฒนาไปสู่ การจัดตั้งสถาบันสิทธิมนุษยชนในระดับชาติและในระดับระหว่างประเทศ และคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนเองก็เป็นสถาบันสิทธิมนุษยชนในรูปแบบหนึ่งที่จัดตั้งขึ้นโดยมีหน้าที่หลักในการคุ้มครอง สิทธิมนุษยชน ประเทศไทยมีการจัดตั้งคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติขึ้นโดยผลของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 และต่อมา เมื่อมีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 ก็ยังคงบทบาทอำนาจหน้าที่เดิมไว้ แต่เพิ่มเติมอำนาจหน้าที่ใหม่ในมาตรา 257 วรรคหนึ่ง (2) (3) (4) โดยให้คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนมีอำนาจหน้าที่ในการเสนอเรื่องพร้อมด้วยความเห็นต่อศาลรัฐธรรมนูญ ศาลปกครอง และฟ้องคดีต่อศาลยุติธรรม อันถือเป็นการให้อำนาจคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนในการที่จะ “ใช้สิทธิทางศาล” เพื่อคุ้มครองสิทธิมนุษยชนเป็นครั้งแรก ซึ่งพบว่ายังมีปัญหาในทางปฏิบัติหลายประการ เนื่องจากไม่มีกฎหมายที่กำหนดรายละเอียดที่ชัดเจนเพียงพอ ประกอบกับปัจจุบันรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ไม่ได้มีการกล่าวถึงอำนาจใช้สิทธิทางศาลของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนไว้เหมือนดังเช่นที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560 ก็ไม่ได้กล่าวถึงอำนาจดังกล่าวไว้ ทำให้ปัจจุบันคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนไม่มีอำนาจใช้สิทธิทางศาลอีกต่อไป ซึ่งการใช้สิทธิทางศาลมีรูปแบบ ที่ค่อนข้างเป็นทางการ ต้องเสียค่าใช้จ่ายสูง และต้องใช้ความรู้ความเชี่ยวชาญเฉพาะเรื่อง ประชาชนทั่วไปค่อนข้างประสบปัญหาในการเข้าถึงกระบวนการทางศาล ดังนั้น เพื่อให้คณะกรรมการ สิทธิมนุษยชนในฐานะสถาบันสิทธิมนุษยชนสามารถดำเนินการช่วยเหลือประชาชนในลักษณะดังกล่าวได้ จึงควรมีกฎหมายให้อำนาจคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนใช้สิทธิทางศาล รวมถึงกำหนดรายละเอียดการดำเนินการให้เกิดความชัดเจนเพื่อเป็นอีกหนึ่งทางเลือกของประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากการถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนและประสงค์จะได้รับความช่วยเหลือ ยังผลให้การคุ้มครองสิทธิมนุษยชนของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนของไทยเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรมและมีประสิทธิภาพต่อไป