ความเหมาะสมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแห่งราชอาณาจักรไทยกับการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทตามพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 กรณีศึกษาสาธารณรัฐฟิลิปปินส์ และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

บทคัดย่อ

บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงแนวคิดทฤษฎี ความเป็นมา และหลักการที่เกี่ยวข้องกับปัญหาการให้ความช่วยเหลือประชาชนทางด้านกฎหมาย ในการระงับข้อพิพาทโดยการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทซึ่งเป็นการให้ความช่วยเหลือประชาชนในการอำนวยความยุติธรรมในกระบวนการยุติธรรมอีกช่องทางหนึ่ง    นอกจากการดำเนินคดีในชั้นศาล กล่าวคือเป็นกระบวนการยุติธรรมทางเลือกเพื่อแก้ไขปัญหาข้อพิพาทให้ระงับสิ้นไป ตามพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562^[1] โดยศึกษาเปรียบเทียบกับการ       ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในชุมชนของสาธารณรัฐฟิลิปปินส์ และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ซึ่งเป็นการศึกษาจากประเทศในภูมิภาคอาเซียนที่มีวัฒนธรรมไม่แตกต่างกันมากนักกับราชอาณาจักรไทย         ที่มีระบบยุติธรรมชุมชนที่มีการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในระดับชุมชน และมีการบัญญัติกฎหมายไว้

จากการศึกษาพบว่าพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 ไม่ได้กำหนดให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นหน่วยงานของรัฐ ซึ่งมีอำนาจหน้าที่ตามพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 โดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนั้น เป็นหน่วยงานที่มีที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ในระดับตำบล ทั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนั้นมีสถานะเป็นนิติบุคคลมีจำนวน 7,852 แห่ง มีความใกล้ชิดกับประชาชนในพื้นที่ รวมถึงมีผู้บริหารคือนายกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และสมาชิกสภาท้องถิ่นที่มาจากเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชน ทั้งยังมีความเข้าใจถึงสภาพปัญหาและบริบทในพื้นที่ อันเป็นหน่วยงานของรัฐอีกหน่วยงานหนึ่งที่มีความพร้อมในการที่จะเป็นส่วนหนึ่งในการส่งเสริมและสนับสนุนการระงับข้อพิพาทโดยการมีส่วนร่วมของประชาชน ดังนั้นการที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไม่ถูกกำหนดให้มีอำนาจย่อมทำให้การอำนวยความยุติธรรมในกระบวนการยุติธรรมทางเลือกนั้น ยังไม่ครบถ้วนทุกมิติ และอาจเป็นอุปสรรคในการให้ความช่วยเหลือประชาชน

[1] พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 136 ตอนที่ 67 ก. มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2562