การรับฟังความคิดเห็นเพื่อประกอบการประเมินผลสัมฤทธิ์พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560

บทคัดย่อ

การประเมินผลสัมฤทธิ์พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560 นี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้วิธีการเก็บข้อมูลแบบการวิจัยเอกสาร การสัมภาษณ์ และการสนทนากลุ่ม ซึ่งมีกลุ่มเป้าหมาย คือ 1) ผู้เกี่ยวข้องกับพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560 โดยตรง 2) ผู้ร่างกฎหมาย หน่วยงานด้านนิติบัญญัติ และ 3) บุคคลทั่วไป เพื่อให้ได้ข้อมูลที่สมบูรณ์มาประกอบการประเมินผลสัมฤทธิ์พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560

ผลการวิจัยพบว่า พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560 ยังมีบทบัญญัติบางประการที่ไม่ได้สอดรับตามหลักการปารีส และเป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติงานในการส่งเสริม สนับสนุน และปกป้องคุ้มครองการละเมิดสิทธิมนุษยชน โดยในหมวด 1 พบว่า องค์ประกอบของคณะกรรมการสรรหา และกระบวนการสรรหากรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติมีความซับซ้อนก่อให้เกิดความล่าช้า สร้างความเหลื่อมล้ำและไม่เป็นธรรม ในหมวด 2 พบว่า มีบทบัญญัติที่ทำให้คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติขาดความเป็นอิสระโดยแท้จริงตามจุดมุ่งหมายของรัฐธรรมนูญและหลักการปารีส โดยเฉพาะการกำหนดหน้าที่ชี้แจงและรายงานข้อเท็จจริงกรณีที่มีการรายงานสถานการณ์เกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนในประเทศไทยโดยไม่ถูกต้องและเป็นธรรม ตามมาตรา 26 (4) ประกอบมาตรา 44 ก่อให้เกิดภาพลักษณ์ต่อสากลว่าทำหน้าที่แทนรัฐบาลไทย นอกจากนี้ การขาดอำนาจในไกล่เกลี่ย อำนาจเสนอเรื่องต่อศาลรัฐธรรมนูญ ศาลปกครอง และอำนาจฟ้องคดีต่อศาลยุติธรรมแทนผู้เสียหาย ทำให้การปฏิบัติหน้าที่ด้านการปกป้องและคุ้มครองการละเมิดสิทธิมนุษยชนมีอย่างจำกัดและไม่สัมฤทธิ์ผลเท่าที่ควร หมวด 3 พบว่า สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติมีการพัฒนาองค์กรให้มีความเป็นสากล ทันสมัย สะดวกและรวดเร็ว อย่างไรก็ดี ภายใต้ข้อจำกัดด้านงบประมาณทำให้ยังไม่สามารถพัฒนาด้านเทคโนโลยีและการขยายเครือข่ายการทำงานส่วนภูมิภาคได้อย่างมีประสิทธิภาพ ด้านบทกำหนดโทษในหมวด 4 พบว่ามีความเหมาะสม แต่ควรมีมาตรการบังคับอื่นเพิ่มเติมกรณีหน่วยงานภาครัฐไม่ให้ความร่วมมือในการตรวจสอบหรือแสวงหาข้อเท็จจริงของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ