แนวคิดการพัฒนาพรรคการเมืองในประเทศไทยให้เป็นสถาบันทางการเมืองที่เข้มแข็งและเป็นตัวแทนของประชาชน
คำสำคัญ:
พรรคการเมือง, สถาบันทางการเมือง, ประชาธิปไตย, การพัฒนาพรรคการเมืองบทคัดย่อ
สถาบันทางการเมืองเป็นโครงสร้างและแบบแผนที่ควบคุมพฤติกรรมผ่านกฎเกณฑ์และบรรทัดฐาน พรรคการเมืองที่เป็นสถาบันต้องมีความเข้มแข็ง ต้องสามารถปรับตัวได้ มีโครงสร้างซับซ้อน ตัดสินใจได้อย่างอิสระ และเป็นปึกแผ่น เพื่อส่งเสริมประชาธิปไตยภายในพรรคการเมืองและรักษาเสถียรภาพระบบการเมือง ปัจจุบันพรรคการเมืองไทยยังขาดความเป็นสถาบันทางการเมือง เนื่องจากโครงสร้างพรรคการเมืองพึ่งพาความสัมพันธ์ส่วนบุคคลและเครือข่ายผลประโยชน์ ข้อจำกัดเชิงกฎหมาย ความขัดแย้งภายใน ช่องว่างกับประชาชน และความท้าทายในยุคสมัยใหม่ เช่น รูปแบบการสื่อสาร ส่งผลให้การสร้างความเชื่อมั่น การมีส่วนร่วม และไม่ตอบสนองต่อความต้องการของประชาชน ดังนั้น การพัฒนาพรรคการเมืองไทยให้เป็นสถาบันทางการเมืองที่เข้มแข็งและเป็นตัวแทนประชาชน ต้องเน้น 5 มิติหลัก ได้แก่ การเสริมสร้างความเป็นสถาบันทางการเมือง การพัฒนาประชาธิปไตย และการส่งเสริมวัฒนธรรมแกร่งภายในพรรคการเมือง การสร้างความเชื่อมโยงกับประชาชน และการปฏิรูปโครงสร้างกฎหมายและระบบสนับสนุน ทั้งนี้เพื่อสร้างโครงสร้างพรรคที่มั่นคง มีความโปร่งใส ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของสมาชิกและประชาชน ตลอดจนสนับสนุนนโยบายที่สะท้อนความต้องการของสังคมอย่างแท้จริง
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กฤษฎากรณ์ สันโดษ. (2565). พรรคอนาคตใหม่กับไพรมารีโหวต: กรณีการคัดสรรผู้สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ ในการเลือกตั้งทั่วไปวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2562. วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐศาสตรมหาบัณฑิต. สาขาวิชาการเมืองและการปกครอง. บัณฑิตวิทยาลัย. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
https://cmudc.library.cmu.ac.th/frontend/Info/item/dc:163705
กองทุนเพื่อการพัฒนาพรรคการเมือง. (2563). แผนยุทธศาสตร์กองทุนเพื่อการพัฒนาพรรคการเมือง ฉบับที่ 2 ระยะ 4 ปี (พ.ศ. 2564–2567). สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง.
ณัชชาภัทร อมรกุล, อรรถสิทธิ์ พานแก้ว, และ ฐิติกร สังข์แก้ว. (2560). ความหวังและความน่าจะเป็น: ฉากทัศน์พรรคการเมืองในประเทศไทย ภายใต้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.
ณัฐพล ใจจริง. (2564). ปฐมบทการยุบพรรคการเมืองในประเทศไทย: “สมาคมคณะราษฎร” พรรคการเมืองเสรีนิยมแรกที่ถูกยุบพรรคการเมือง. มติชนสุดสัปดาห์. ค้นเมื่อ 26 กันยายน 2568. จาก https://www.matichon.co.th/weekly/featured/article_425141?utm_source=chatgpt.com
ธนกร วงษ์ปัญญา. (2567). ย้อนดูประวัติศาสตร์พรรคการเมืองไทยถูกยุบ. มติชนสุดสัปดาห์. ค้นเมื่อ 3 พฤศจิกายน 2568. จาก https://thestandard.co/thai-political-party-dissolution-history/
นคร มาฉิม. (2557). กระบวนการพัฒนาพรรคการเมืองสู่ความเป็นสถาบันการเมือง: กรณีศึกษาเปรียบเทียบพรรคการเมืองประชาธิปัตย์กับพรรคการเมืองไทยรักไทย. วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐศาสตรมหาบัณฑิต. สาขาวิชารัฐศาสตร์, แขนงวิชาการเมืองการปกครอง. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ประชาไท. (2567, 6 สิงหาคม). ย้อนคดียุบพรรคการเมือง : โทษประหารทางการเมือง. ค้นเมื่อ 30 กันยายน 2568. จาก https://prachatai.com/journal/2024/08/110227
พรรคการเมืองประชาธิปัตย์. (ม.ป.ป.). ประวัติพรรคการเมืองประชาธิปัตย์. ค้นเมื่อ 26 กันยายน 2568. จาก https://www.democrat.or.th/about-us/history
พรรคประชาธิปัตย์. (ม.ป.ป.). ประวัติพรรคประชาธิปัตย์. ค้นเมื่อ 26 กันยายน 2568. จาก https://www.democrat.or.th/about-us/history
ราชกิจจานุเบกษา. (2560ก). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. ค้นเมื่อ 17 มีนาคม 2568, จาก https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2560/A/040/1.PDF
ราชกิจจานุเบกษา. (2560ข). พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560. ค้นเมื่อ 17 มีนาคม 2568, จาก
https://www.senate.go.th/assets/portals/93/fileups/257/files/lurktung/pakkarnmung_4_5_66.pdf
วุฒิสาร ตันไชย และ สติธร ธนานิธิโชติ. (2565). ความเป็นสถาบันของพรคการเมืองออกแบบได้. ใน วุฒิสาร ตันไชย, ธีรพรรณ ใจมั่น และ สติธร ธนานิธิโชติ (บรรณาธิการ), พิศพรรคการเมือง: หลากมุมมองหลายประเทศ. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.
สมชาย แสวงการ. (2558). สร้างความเป็นพลเมืองไทยในระบอบประชาธิปไตย (เอกสารวิชาการส่วนบุคคล). รายงานส่วนหนึ่งของหลักสูตรหลักนิติธรรมเพื่อประชาธิปไตย รุ่นที่ 3, วิทยาลัยรัฐธรรมนูญ, สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ.
สติธร ธนานิธิโชติ, ณัชชาภัทร อมรกุล และ ปุรวิชญ์ วัฒนสุข. (2565). การศึกษาอนาคตและฉากทัศน์การเมืองไทยเพื่อสร้างประชาธิปไตยที่ยั่งยืน ในมิติพรรคการเมืองในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.
สิริพรรณ นกสวน สวัสดี. (2565). พรรคการเมืองกับประชาธิปไตย : ทฤษฎี ความคาดหวัง และความเป็นจริง. ใน วุฒิสาร ตันไชย, ธีรพรรณ ใจมั่น และ สติธร ธนานิธิโชติ (บรรณาธิการ), พิศพรรคการเมือง: หลากมุมมองหลายประเทศ. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.
สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง. (2568). ข้อมูลพรรคการเมือง. ค้นเมื่อ 26 กันยายน 2568. จาก https://party.ect.go.th/party-info
สำราญ ทองแพง. (2552). แนวทางการพัฒนาพรรคการเมืองในประเทศไทยไปสู่การเป็นสถาบันทางการเมืองของประชาชน : ศึกษากรณีพรรคการเมืองประชาธิปัตย์เปรียบเทียบพรรคการเมืองชาติไทย. วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐศาสตร์มหาบัณฑิต. สาขาวิชารัฐศาสตร์, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
อรรถสิทธิ พานแก้ว และ ณัชชาภัทร อมรกุล. (2564). รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์ : โครงการศึกษาและพัฒนาระบบการเงินพรรคการเมือง. กรุงเทพมหานคร: สถาบันพระปกเกล้า.
เอกสิทธิ์ หนุนภักดี. (2563). โครงการเมื่อพรรคการเมืองเลือกตั้ง : การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพรรคการเมืองกับประชาชนในฤดูการเลือกตั้ง กรณีศึกษาพรรคการเมืองประชาธิปัตย์และพรรคการเมืองอนาคตใหม่ (รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์). สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
เอกสิทธิ์ หนุนภักดี, กาญจนา บุญยัง, ธนศักดิ์ สายจำปา และ ผกาวดี สุพรรณจิตวนา. (2563). เมื่อพรรคการเมืองเลือกตั้ง : การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพรรคการเมืองกับประชาชนในฤดูการเลือกตั้ง (รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์). สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
Bangkok biz news. (2568). จุดเปลี่ยน “รวมไทยสร้างชาติ” โดดเดี่ยวหัวหน้า ทีมเลขาฯ ทิ้งพรรคการเมือง. ค้นเมื่อ 30 กันยายน 2568. จาก https://www.bangkokbiznews.com/politics/1199093
iLaw. (2559). ย้อนดูกฎหมายพรรคการเมืองในประเทศไทย ตั้งพรรคการเมือง ยุบพรรคการเมือง กันอย่างไร? ค้นเมื่อ 26 กันยายน 2568. จาก https://www.ilaw.or.th/articles/16600
iLaw. (2561). 18 ข้อต้องห้าม ถ้าฝ่าฝืนให้องค์กรอิสระยุบพรรคการเมือง. ค้นเมื่อ 30 กันยายน 2568. จาก https://www.ilaw.or.th/articles/16677
iLaw. (2566). เลือกตั้ง 66 : กฎหมายพรรคการเมืองคลุมเครือ “คนนอกครอบงำ” เสี่ยงพรรคการเมืองถูกยุบ. ค้นเมื่อ 30 กันยายน 2568. จาก https://www.ilaw.or.th/articles/5751
ภาษาอังกฤษ
Allcott, H., & Gentzkow, M. (2017). Social media and fake news in the 2016 election. Journal of Economic Perspectives, 31(2), 211–236. https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/jep.31.2.211
AP News. (2024). Thai court rules that progressive Move Forward party must stop trying to change royal defamation law. Retrieved September 29, 2025, from https://apnews.com/article/lese-majeste-move-forward-constitutional-court-thailand-884eb3aa26da0e1cb35af1993daad554
Boddy-Evans, A. (2024). The definition and purpose of political institutions: How they impact law, economy, and culture. Retrieved March 18, 2025, from https://www.thoughtco.com/political-institutions-44026
Bonotti, M. (2017). Partisanship and political liberalism in diverse societies. Oxford University Press.
Cammaerts, B. (2019). Revalidating participation : Power and pre-figurative politics within contemporary Left-wing movements. In N. Carpentier (Ed.), Respublika! : Experiments in the performance of participation and democracy (p. 131).
Croissant, A., & Chambers, P. (2010). Unravelling intra-party democracy in Thailand. Asian Journal of Political Science, 18(2), 195–223. https://doi.org/10.1080/02185377.2010.492990
Collins, G. M. (2019). Edmund Burke on slavery and the slave trade. Slavery & Abolition, 40(3), 494–521. https://doi.org/10.1080/0144039X.2019.1597501
Forest, B. (2009). Political representation. In International encyclopedia of human geography. (pp. 254–259). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-008044910-4.00795-1
Forest, B. (2020). Political representation. In International encyclopedia of human geography (2nd ed., pp. 207–211). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-102295-5.10489-5
Hamada, Y., & Agrawal, K. (2025). Combating corruption in political finance : Global trends, challenges and solutions. International IDEA. https://doi.org/10.31752/idea.2025.8
Harmel, R., & Svåsand, L. G. (2019). Institutionalisation of political parties : Comparative cases. Rowman & Littlefield International.
Harmel, R., Svåsand, L., & Mjelde, H. (2024). Personalization and de-institutionalization : Our common conceptual framework. Social Science Quarterly, 105(3), 399–402. https://doi.org/10.1111/ssqu.13373
Held, D. (2019). Democracy : From city-states to a cosmopolitan order. In Contemporary political philosophy : An anthology (3rd ed., p. 641). Hoboken, NJ: Wiley.
Human Rights Watch. (2024a). Thailand: Constitutional Court dissolves opposition party – Disbanding Move Forward Party, banning leaders a blow to democracy. Retrieved September 29, 2025, from https://www.hrw.org/news/2024/08/07/thailand-constitutional-court-dissolves-opposition-party?utm_source
Human Rights Watch. (2024b). Thailand: Political party restrictions. Retrieved September 30, 2025, from https://www.hrw.org/world-report/2024/country-chapters/thailand
Huntington, S. P. (1968). Political order in changing societies. Yale University Press.
Hussain, A., & Smith, L. (2025, May 14). The nexus of money and political legitimacy : A comparative analysis of democracies and non-democracies. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2505.09128
Kim, W. (2023). Measuring party system institutionalization in democracies. Party Politics, 31(1). Advance online publication. https://doi.org/10.1177/13540688231211241
Kim, W., Bernhard, M., & Hicken, A. (2024). Party system institutionalization and the durability of competitive authoritarian regimes. Political Quarterly. Advance online publication. https://doi.org/10.1111/1475-6765.12655
McCargo, D. (2005). Network monarchy and legitimacy crises in Thailand. The Pacific Review, 18(4), 499–519. https://doi.org/10.1080/09512740500338937
McCargo, D. (2018). Thailand’s changing party landscape. Perspective, ISEAS–Yusof Ishak Institute. 63, 1-7. https://www.iseas.edu.sg/articles-commentaries/iseas-perspective/201863-thailands-changing-party-landscape/
Muirhead, R. (2014). The promise of party in a polarized age. Cambridge, MA : Harvard University Press.
Pinster, J., & Homolova, A. (2024). Transparency gap : How EU political donors hide from public scrutiny. Retrieved September 30, 2025, from https://vsquare.org/transparency-gap-eu-political-donors-parties-public
Rosenblum, N. (2008). On the side of the angels. Princeton, NJ : Princeton University Press.
Sangwongwanich, P., & De Wei, L. (2023). How Thailand’s election winner used TikTok to get rare progressive victory. Retrieved October 3, 2025, from https://www.news24.com/how-thailands-election-winner-used-tiktok-to-get-rare-progressive-victory-20230518?utm_source=chatgpt.com
Sriyai, S. (2023). Online political disinformation sharing among Bangkokians. Sojourn: Journal of Social Issues in Southeast Asia, 38(1), 119–132. ISEAS–Yusof Ishak Institute. https://www.jstor.org/stable/27201643
Stanford Encyclopedia of Philosophy. (2018). Political representation. Stanford University. Retrieved October 3, 2025, from https://plato.stanford.edu/entries/political-representation/?utm_source=chatgpt.com
Thompson, D. F. (2001). Political representation. In International encyclopedia of the social & behavioral sciences. (pp. 11696–11698). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B0-08-043076-7/01228-6
Transparency International. (2007). Lack of transparency in political financing poses serious problems for countries. Retrieved September 30, 2025, from https://www.transparency.org/en/press/20070602-lack-of-transparency-in-political-financing-poses-serious-problems
Ufen, A. (2022). Weak party systems and idiosyncratic policies in Southeast Asia. GIGA German Institute of Global and Area Studies.
Urbinati, N. (2000). Representation as advocacy : A study of democratic deliberation. Political Theory, 28(6), 758–786.
West, B. (2022). Party institutionalization and public confidence. Sigma : Journal of Political and International Studies, 39, Article 8. https://scholarsarchive.byu.edu/sigma/vol39/iss1/8
White, J., & Ypi, L. (2016). The meaning of partisanship. United Kingdom : Oxford University Press.
Wolkenstein, F. (2019). The political theory of parties. Politik, 22(2), 10–29. https://tidsskrift.dk/politik/article/view/117704
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 สำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดิน
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารผู้ตรวจการแผ่นดินถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
- บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารผู้ตรวจการแผ่นดินถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารฯ ก่อนเท่านั้น
