บทบาทของทีมสหวิชาชีพในการคุ้มครองคนไร้ที่พึ่งที่เป็นผู้ป่วยจิตเวชในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้

Pattamawatee Ma-ing; Madee Limsakul

Authors

Pattamawatee Ma-ing Faculty of Social Administration, Thammasat University, Bangkok, Thailand
Madee Limsakul Faculty of Social Administration, Thammasat University, Bangkok, Thailand

Keywords:

Multidisciplinary teams, Destitute persons, Psychiatric disorders, Thailand’s southern border provinces

Abstract

This study examined multidisciplinary teams protecting destitute persons with psychiatric disorders in Thailand’s southern border provinces under security and multicultural contexts. Using a qualitative design, data were collected by interviewing nine practitioners and analyzed inductively. Findings identified five roles: holistic assessment, welfare protection, treatment/rehabilitation, coordination/referral, and follow-up. Service users faced complex mental health, daily living, and social support problems, requiring multi-sector collaboration and trust-building with religious leaders. Challenges included policy constraints, lack of a centralized database, security-focused budgeting, and workforce limitations. The study highlights need for policy development, integrated data, and context-sensitive support.

References

กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ. (2561). คู่มือทีมสหวิชาชีพเพื่อการคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง. กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ. (2568ก). ประกาศกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ เรื่อง ยุบเลิกศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่งและให้อำนาจหน้าที่ไปเป็นของนิคมสร้างตนเอง หรือศูนย์พัฒนาราษฎรบนพื้นที่สูง.

(ลงวันที่ 19 มิถุนายน 2568). กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ. (2568ข). ประกาศกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ เรื่อง การเปลี่ยนชื่อ หน้าที่ และอำนาจของศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่งเป็นศูนย์คุ้มครองและเสริมสร้างคุณภาพชีวิตจังหวัด. (ลงวันที่ 2 กรกฎาคม 2568). กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. กลุ่มการพัฒนามาตรฐานทางสังคม, กองมาตรฐานการพัฒนาสังคมและ

ความมั่นคงของมนุษย์, สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2567). รายงานความมั่นคงของมนุษย์ประเทศไทย ปี 2566. กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

เจษฎา วารี, จิตติ กิตติเลิศไพศาล, พิศดาร แสนชาติ และ ชนินทร์ วะสีนนท์. (2566). ประสิทธิผลของศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่งในประเทศไทย. วารสารโรงพยาบาลสกลนคร, 26(3), 37-49.

นภัสวรรณ โยธา. (2564). การทำงานของทีมสหวิชาชีพในการเตรียมความพร้อมผู้ป่วยโรคจิตเภทซับซ้อนก่อนจำหน่าย: กรณีศึกษาโรงพยาบาลจิตเวชนครสวรรค์ราชนครินทร์ [สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. คลังสารสนเทศดิจิทัล มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:307608

พรรณปพร ต่วนเจริญศรี. (2562). บทบาทนักสังคมสงเคราะห์ในการเตรียมความพร้อมผู้ป่วยจิตเวชในสถานคุ้มครองคนไร้ที่พึ่งเพื่อคืนสู่สังคม [สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]. คลังสารสนเทศดิจิทัล มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/frontend/Info/item/dc:183542

ยุวดี รอดจากภัย และ กุลวดี โรจน์ไพศาลกิจ. (2565). การพัฒนาเครือข่ายทางสังคมที่ดูแลผู้สูงอายุ. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระปกเกล้า จันทบุรี, 33(2), 113-128.

รณรงค์ จันใด. (2565). รูปแบบ กลไก และกระบวนการคุ้มครองคนไร้ที่พึ่งเพื่อเสริมสร้างสุขภาวะ, รายงานสืบเนื่องการสัมมนาวิชาการเนื่องในโอกาสการสถาปนาคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปีที่ 65 ปี (น. 62-72). คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

รุ่งนภา เทพภาพ และ นิฤมน รัตนะรัต. (2567). การพัฒนาการคุ้มครองสิทธิของผู้สูงอายุในสถานคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง. วารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์และการบริหารสังคม, 32(2), 254-293.

โรงพยาบาลศรีธัญญา. (2559). แนวทางการฟื้นฟูสมรรถภาพทางจิตเวชสู่สุขภาวะ: การจ้างงาน (สำหรับบุคลากรสาธารณสุข). โรงพยาบาลศรีธัญญา.

ศูนย์สุขภาพจิตที่ 12. (2565). รายงานผลการดำเนินงานด้านสุขภาพจิตในพื้นที่ชายแดนใต้. กระทรวงสาธารณสุข.

สำนักข่าว Hfocus. (22 มกราคม 2567). สสส.เผยตัวเลขผู้ป่วยจิตเวชไร้บ้าน 19% ลงนาม MOU พัฒนาระบบเฝ้าระวัง. https://www.hfocus.org/content/2024/01/29574

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.). (2562). สำรวจปรากฏการณ์คนไร้บ้านกลางเมืองใหญ่. https://www.thaihealth.or.th/

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2567). รายงานข้อมูลสถิติครัวเรือนเปราะบางผ่านระบบบริหารจัดการข้อมูลการพัฒนาคนแบบชี้เป้า (TPMAP) ปี 2567. https://www.tpmap.in.th/2567/

อัลญาณ์ สมุห์เสนีโต, ซัมซู สาอุ, พะเยาว์ ละกะเต็บ และ มูฮัมหมัดรอฟีอี มูซอ. (2567). แนวทางการบูรณาการในการช่วยเหลือสุขภาพจิตและจิตสังคมของเยาวชนไทยในจังหวัดปัตตานี. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(2), 164–175.

อาบกนก ทองแถม, สุขุมา ฐิติพลธำรง และ ศิวิมล เครือแก้ว. (2565). ประสบการณ์ของเครือข่ายทางสังคมในการช่วยเหลือประชาชนกลุ่มเปราะบางที่ประสบอุทกภัยในอำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสารพยาบาลสภากาชาดไทย, 15(2), 75–91.

Ford, K., Jampaklay, A., & Chamratrithirong, A. (2017). Mental health in a conflict area: Migration, economic stress and religiosity in the three southernmost provinces of Thailand. International Journal of Social Psychiatry, 63(2), 91-98. https://doi.org/10.1177/0020764016685119

World Bank. (2023). Promoting Resilience and Mental Health in Thailand’s Conflict-Scarred Deep South. https://www.worldbank.org/en/news/feature/2023/10/11/promoting-resilience-and-mental-health-in-thailand-s-conflict-scarred-deep-south