พลวัตเครือข่ายกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตกับการพัฒนาคนและชุมชนอย่างยั่งยืน

ผู้แต่ง

  • วันชัย ธรรมสัจการ, รองศาสตราจารย์ ดร. ภาควิชาสารัตถศึกษา คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่
  • อัศวลักษ์ ราชพลสิทธิ์ สาขาวิชาการปกครองท้องถิ่น วิทยาลัยชุมชนสตูล

คำสำคัญ:

พลวัตเครือข่ายกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต, การพัฒนาคน, ชุมชนยังยืน

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพลวัต และบทบาทการพัฒนาชุมชนของเครือข่ายกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตจังหวัดสงขลา ด้วยวิธีเชิงคุณภาพ (qualitative approach) โดยใช้แนวทางการวิจัยแบบเรื่องเล่า (narrative approach) เป็นการศึกษาจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง และกลุ่มบุคคลที่เกี่ยวข้อง (key informants) จำนวน 7 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยเทคนิคการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม (non observation participation) และการสัมภาษณ์เชิงลึก (in-depth interview) ผลการศึกษาพบว่า เครือข่ายกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตจังหวัดสงขลามีการดำเนินงานมายาวนาน สามารถจำแนกออกเป็น 5 ยุค ประกอบด้วย ยุคการก่อเกิดเครือข่าย จุดเริ่มต้นของการเชื่อมร้อยเครือข่ายระดับตำบล (พ.ศ.2517-2531) ยุคชมรมกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต จุดร้อยเรียงสมาชิกเครือข่ายในภาพรวมของจังหวัดสงขลากับวิกฤตปัญหาเศรษฐกิจไทย (พ.ศ. 2532-2541) ยุคสหพันธ์กลุ่มออมทรัพย์ฯแนวคิดการดำเนินงานเครือข่ายแบบ “top-down” กับนโยบายกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง (พ.ศ.2542-2545) ยุคกองทุนกลาง มิติแห่งการสร้างสายใยเชื่อมต่อเครือข่ายองค์กรการเงินชุมชนฐานรากภาคประชาชน (พ.ศ. 2546-2553) และยุคสมาคมองค์กรการเงินชุมชนสงขลา “เชื่อมคน ร้อยเงิน สานงาน” กับการปลูกสร้างนวัตกรรมทางภูมิปัญญา (พ.ศ.2554-ปัจจุบัน) โดยเครือข่ายจะมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาคนและชุมชนอย่างยั่งยืน 3 ด้าน ได้แก่ การจัดการเงินทุนชุมชน การจัดการศึกษาทางเลือก และการจัดสวัสดิการ

เอกสารอ้างอิง

กรมการพัฒนาชุมชน. (2552). องค์ความรู้การดำเนินงานกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต (สำหรับเจ้าหน้าที่). สำนักพัฒนาทุนและองค์กรการเงินชุมชน (เอกสารอัดสำเนา)

โกวิทย์ กังสนันท์. (2556). ตัวแบบการพัฒนาที่ยั่งยืน. วารสารการเมืองการปกครอง. 3 (1). 1-17.

จุฑามาศ ศรีโมรา. (2551). สภาพการจัดกิจกรรมเครือข่ายกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตระดับอำเภอ. วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษาเพื่อการพัฒนามนุษย์และสังคม บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร, กรุงเทพฯ.

ชนาพร ประธานธุรารักษ์. (2547). ความรู้และเจตคติของสมาชิกกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตจังหวัดสมุทรสาครที่มีต่อระบบภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา. วิทยานิพนธ์หลักสูตรปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาสังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม

บำรุง บุญปัญญา. (2549). สามทศวรรษแนวคิดวัฒนธรรมชุมชน. สุรินทร์ : โครงการหนังสือดอกติ้วป่า.

ระพีพรรณ คำหอม. (2554). สวัสดิการสังคมกับสังคมไทย. พิมพ์ครั้งที่ 3. บริษัท จรัล-สนิทวงศ์การพิมพ์ จำกัด.

ฤทัยรัตน์ ทองไฝ. (2550). การดำเนินกิจการของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตบ้านเกาะงุน ตำบลทับช้างอำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา. วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหา-บัณฑิต สาขาวิชาไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยทักษิณ.

วีรเทพ ปทุมเจริญวัฒนา. (มปป.). การศึกษาทางเลือก : แนวทางที่ท้าทายในการปฏิรูป. (เอกสารอัดสำเนา)

ศิริวัฒน์ เก็งธรรม. (2540). การดำเนินงานของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตบ้านฝาย ตำบลบ้านดง อำเภอแม่เมาะ จังหวัดลำปาง. การค้นคว้าอิสระหลักสูตรปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต สาขาวิชาบริหารธุรกิจ บัณฑิตวิทยาลัยเชียงใหม่.

สฤณี อาชวานันทกุล และปัทมาวดี โพชนุกูล. (2557). คู่มือองค์กรการเงินชุมชน แนวทางการบริหารจัดการองค์กรการเงินชุมชน. สหมิตรพริ้นติ้งแอนด์พับลิสซิ่ง จำกัด. : กรุงเทพฯ.

สาวิตรี ศรีปาน. (2552). กระบวนการเสริมสร้างความเข้มแข็งของกลุ่มสัจจะสะสมทรัพย์บ้านวังขุมเงิน ตำบลแม่แฝกใหม่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่. วิทยานิพนธ์หลักสูตรศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษานอกระบบ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

สิริรัตน์ เกียรติปฐมชัย และสมบูรณ์ เจริญจิระตระกูล. (2555). ปัญหาการจัดการกองทุนการออมและสวัสดิการชุมชน. วารสารเศรษฐศาสตร์ปริทัศน์ 6 (1): 107-133.

สุนันทา คณาวงษ์. (2551). การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการสินเชื่อของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต บ้านบ่อมะกรูด อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี. วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชายุทธศาสตร์การ-พัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง.

แสน กีรตินวนันท์ และวรวุฒิ โรมรัตนพันธ์ (2558). ความเข้มแข็งของสวัสดิการชุมชนบนอัตลักษณ์ความเป็นจีน กรณีศึกษา ชุมชนโบ๊เบ๊. วารสารการเมืองการปกครอง 5 (2) : 57-71.

สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย. (มปป.). เอกสารสาระหลักการและแนวคิดประสบการดำเนินงาน กศน. : คัมภีร์ กศน. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : ห้างหุ่นส่วนจำกัด เอ็น.เอ.รัตนะเทรดดิ้ง.

อาแว มะแส. (2555). การจัดสวัสดิการชุมชนผ่านกลุ่มออมทรัพย์: ทางเลือกในการลดความเหลื่อมล้ำทางสังคมในชนบทไทย. วารสารพัฒนาสังคม 14 (2): 19-38.

อุทัย ปริญญาสุทธินันท์. (2559). “สวัสดิการชุมชน” ต้องให้มากกว่ารับ. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต 4 (3), 327-336.

อําไพ หรคุณารักษ. (2550). ความรู้เพื่อประชาชน ชุด การศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน. ศูนย์แห่งความเป็นเลิศด้านการศึกษาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนในภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก. สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย. : นนทบุรี. (เอกสารอัดสำเนา)

Creswell; John W. (2003). 2nd. Ed., Research desaign: Qualitaive, quantitative, and Mixcd Methods approach. Thousand Oaks: SAGE, pp. 190-195.

Tashakkori; Abbas and Teddlie; Charles. (1998). Mixed Methology. Combining qualitaire and quantitative approaches. Thousand Oak, London: SAGE, pp. 22-23.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

28-01-2019

รูปแบบการอ้างอิง

ธรรมสัจการ ว., & ราชพลสิทธิ์ อ. (2019). พลวัตเครือข่ายกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตกับการพัฒนาคนและชุมชนอย่างยั่งยืน. วารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์และการบริหารสังคม, 26(1), 34–62. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/swjournal/article/view/168397

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ