การพัฒนาระบบสวัสดิการสังคมสำหรับผู้สูงอายุด้อยโอกาสเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม

ผู้แต่ง

  • วนิดา ดุรงค์ฤทธิชัย, ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎนครปฐม
  • กมลทิพย์ ขลังธรรมเนียม, อาจารย์ ดร. คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ
  • นพนัฐ จำปาเทศ, อาจารย์ ดร. คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ

คำสำคัญ:

ผู้สูงอายุด้อยโอกาส, ความเหลื่อมล้ำทางสังคม, สวัสดิการสังคม

บทคัดย่อ

การวิจัยและพัฒนาวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์ความเหลื่อมล้ำการใช้ระบบสวัสดิการสังคม วิเคราะห์นโยบาย กฎหมายและสร้างแบบจำลองระบบสวัสดิการสังคมที่ลดความเหลื่อมล้ำ พื้นที่ศึกษา คือ ต.หัวง้ม จ.เชียงราย ต.สูงเนิน จ. นครราชสีมา ต.น้ำตาล จ.สิงห์บุรีและ ต.ขุนทะเล จ.นครศรีธรรมราช ผลวิเคราะห์สถานการณ์ความเหลื่อมล้ำพบว่าผู้สูงอายุด้อยโอกาสโดยมากรายได้ต่ำกว่าเส้นยากจน สวัสดิการที่เข้าถึงมากเป็นเบี้ยยังชีพ การดูแลสุขภาพเบื้องต้น สิทธิสวัสดิการที่เข้าไม่ถึงและไม่ต้องการ คือ การช่วยเหลือคดีความ สิทธิสวัสดิการที่เข้าไม่ถึง แต่ต้องการ คือ การดูแลจากครอบครัวยามลำบาก ผลวิเคราะห์นโยบายและกฎหมายพบว่าผู้สูงอายุด้อยโอกาสเข้าไม่ถึงสวัสดิการรัฐอย่างมีประสิทธิภาพ เบี้ยยังชีพไม่เพียงพอ นโยบายรัฐขาดการประเมินผลต่อเนื่อง บางสวัสดิการซ้ำซ้อน กฎหมายที่เกี่ยวข้องควรทบทวน แบบจำลองระบบสวัสดิการสังคมที่ลดความเหลื่อมล้ำพบ 4 รูปแบบ รูปแบบที่ 1: A+CG model Aging+Community-Government model) พื้นที่ต้องมีผู้สูงอายุแกนนำเข้มแข็งที่ช่วยให้ผู้สูงอายุด้อยโอกาสเข้าถึงสวัสดิการสังคม รูปแบบที่ 2: C+GA Model (Community+Government-Aging model) พื้นที่ต้องมีผู้นำระดับต่างๆ ของชุมชนเป็นบุคคลหลักช่วยเหลือ รูปแบบที่ 3:G+CA model (Government+Community-Aging model) บุคลากรรัฐเป็นหลักของการจัดสวัสดิการให้อย่างทั่วถึงและรูปแบบที่ 4:C+A+G model (Community+Aging+Government model) ผู้นำระดับต่างๆ ของชุมชนเป็นบุคคลหลักของการช่วยเหลือพร้อมผู้สูงอายุแกนนำที่เข้มแข็ง

เอกสารอ้างอิง

กมลชนก ขำสุวรรณ. (2555). ผู้ด้อยโอกาส : โจทย์ใหญ่เมื่อประเทศไทยเข้าสู่ประชาคมอาเซียน. ประชากรและการพัฒนา, 32 (6 สิงหาคม-กันยายน. http://www. popterms.mahidol.ac.th/newsletter/showarticle.php?articleid=311.

กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2556). แนวทางการส่งเสริมหุ้นส่วนทางสังคมในการจัดสวัสดิการสังคมเพื่อนำไปสู่สังคมสวัสดิการ. https://www.m-society.go.th/article_attach/12782/17046.pdf.

กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2558). ประชากรสูงอายุไทย: ปัจจุบันและอนาคต. https://www.m-society.go.th/article_attach/13225/17347 .pdf.

กุศล สุนทรธาดา. 2553. คุณค่าด้านเศรษฐกิจของผู้สูงอายุไทย. ใน สุชาดา ทวีสิทธิ์และสวรัย บุณยมานนท์ (บรรณาธิการ). ประชากรและสังคม 2553: คุณค่าผู้สูงอายุในสายตาสังคมไทย. เอกสารวิชาการสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล หมายเลข 372. พิมพ์ ครั้งที่ 1. นครปฐม: สำนักพิมพ์ประชากรและสังคม.

ดวงกมล วิมลกิจ. (2547). การจัดสวัสดิการสังคมสำหรับคนยากจนและผู้ด้อยโอกาส : ศึกษากรณีประชาชนที่อาศัยในชุมชนเคหะร่มเกล้า. กรุงเทพฯ : คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ทิพาภรณ์ โพธิ์ถวิลและระพีพรรณ คำหอม. (2552). องค์ความรู้เกี่ยวกับการพัฒนาคุ้มครองและพิทักษ์สิทธิผู้ด้อยโอกาส. กรุงเทพฯ : สำนักส่งเสริมสวัสดิภาพและพิทักษ์เด็ก เยาวชนผู้ด้อยโอกาส คนพิการและผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

บุหลัน ทองกลีบ. (2550). บทบาทภาครัฐในการจัดสวัสดิการแก่ผู้สูงอายุในเขตกรุงเทพมหานคร.ดุษฎีนิพนธ์หลักสูตรปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (รัฐประศาสนศาสตร์). มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

ภัทรวดี ซอกดุล. (2557). การประเมินผลโครงการสวัสดิการเบี้ยยังชีพผู้สูงอายุ ขององค์การบริหารส่วนตำบลพระแก้ว อำเภอภาชี จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารวิจัยราชภัฏกรุงเก่า, 1(1): 22-29.

นารีรัตน์ จิตรมนตรี วิไลวรรณ ทองเจริญ และสาวิตรี ทยานศิลป์. (2558). ตัวแบบการดูแลผู้สูงอายุที่ดีของชุมชนเขตเมือง. Journal of Nursing Science, 29(Suppl 2): 67-74.

ศศิพัฒน์ ยอดเพชร และคณะ. (2552). ระบบการดูแลระยะยาวและกำลังคนในการดูแลผู้สูงอายุ : ทิศทางประเทศไทย. แผนงานวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย(มส.ผส.).

ศูนย์ประสานงานแรงงานนอกระบบภาคเหนือ. (2556). รายงานฉบับสมบูรณ์โครงการประชุมระดมความคิดเห็นผู้มีส่วนเกี่ยวข้องการจัดทำภาพรวมผลการศึกษาและการกำหนดนโยบาย ในเขตภาคเหนือ (พฤษภาคม – กรกฎาคม). กรุงเทพฯ: มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุ (มส.ผส.).

สุดารัตน์ สุดสมบูรณ์. (2557). สวัสดิการสังคมของผู้สูงอายุในประเทศไทย. วารสารเทคโนโลยีภาคใต้, 7(1): 73-82.

สัมฤทธิ์ ศรีธำรงสวัสดิ์และคณะ. (2550). การศึกษาวิจัยเรื่องรูปแบบการดูแลสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุในระยะยาวโดยชุมชน. สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. กรุงเทพฯ: บริษัท กราฟิโก ซิสเต็มส์ จำกัด.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2558). รายงานการวิเคราะห์สถานการณ์ความยากจนและความเหลื่อมล้ำในประเทศไทย ปี 2556. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: บริษัท บี.ซี.เพรส (บุญชิน) จำกัด.

อโนทัย จันทร์ดี. (2560). แกะรอยนโยบายสาธารณะ รัฐสวัสดิการกับความพร้อมของคนไทย. สถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

Giselbrecht, M. (2009). Pluralistic approaches–A long overdue paradigm shift in education. Scottish Languages Review Issue 20, Autumn: page 11-20.

Zaidi, A. (2014) Life Cycle Transitions and Vulnerabilities in Old Age: A Review. UNDP Human Development Report Office. OCCASIONAL PAPER.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

28-01-2019

รูปแบบการอ้างอิง

ดุรงค์ฤทธิชัย ว., ขลังธรรมเนียม ก., & จำปาเทศ น. (2019). การพัฒนาระบบสวัสดิการสังคมสำหรับผู้สูงอายุด้อยโอกาสเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางสังคม. วารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์และการบริหารสังคม, 26(1), 95–119. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/swjournal/article/view/168426

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ