แนวทางการจัดการภัยพิบัติน้ำท่วมบนฐานการมีส่วนร่วมของพหุภาคี

ผู้แต่ง

  • ปฏิมาพร ภูศรี สาขาวิชานโยบายสาธารณะและการจัดการภาครัฐ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

คำสำคัญ:

ภัยพิบัติน้ำท่วม, แนวทางการจัดการ, การมีส่วนร่วมของพหุภาคี

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจัดการภัยพิบัติน้ำท่วม ผลกระทบจากการจัดการภัยพิบัติน้ำท่วม และเสนอแนวทางการจัดการภัยพิบัติน้ำท่วมแบบมีส่วนร่วมของพหุภาคีตามกรอบการอ้างอิงทางความคิดใหม่ โดยศึกษาภัยพิบัติน้ำท่วมในปี พ.ศ. 2554 ใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก ทำสุนทรียสนทนากลุ่ม และนำมาวิเคราะห์เนื้อหาประกอบเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องเพื่อพรรณนาและสรุปผล ผลการวิจัยพบว่า อบต.บางระกำและทต.คลองโยง จัดการภัยพิบัติน้ำท่วมโดยป้องกันน้ำท่วม แก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า และฟื้นฟู ผลกระทบจากการจัดการภัยพิบัติน้ำท่วมพบว่า มาตรการบางอย่างสร้างความอ่อนแอแก่ประชาชน และการขาดการเตรียมพร้อมที่ดี ทำให้ประชาชนได้รับความเสียหายรุนแรง สำหรับแนวทางการจัดการภัยพิบัติน้ำท่วมแบบมีส่วนร่วมของพหุภาคีตามกรอบการอ้างอิงทางความคิดใหม่ ได้แก่ ชุมชนพึ่งพาตนเอง กองทุนภัยพิบัติ การมีประสิทธิภาพด้านการเตือนภัย คลองระบายน้ำออกสู่ทะเลโดยตรง กระจายน้ำ การมีส่วนร่วมของพหุภาคีในการจัดการภัยพิบัติน้ำท่วม มาตรการที่ดีในการช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติน้ำท่วม และการเตรียมความพร้อมของ อปท. ข้อเสนอแนะของการวิจัยนี้ หน่วยงานราชการส่วนภูมิภาค หรือผู้มีอำนาจตัดสินใจเชิงปฏิบัติการระดับจังหวัด ควรเจรจาและร่วมมือกับหน่วยงานราชการส่วนภูมิภาคอื่น หรือจังหวัดอื่นที่มีอาณาเขตติดต่อกัน ในรูปแบบเครือข่ายของภูมิภาค เพื่อออกแบบแผนการเตรียมพร้อมรับมือภัยพิบัติน้ำท่วมให้มีทิศทางและเป้าหมายเดียวกัน หลีกเลี่ยงการป้องกันเฉพาะพื้นที่ของตนเอง และคำนึงถึงผลกระทบโดยรวม สำหรับ อปท.ควรสร้างภูมิคุ้มกันที่ดีแก่ประชาชน จัดอบรมการเตรียมความพร้อม การรักษาสุขอนามัย และอาชีพที่สามารถทำได้ในช่วงน้ำท่วม

เอกสารอ้างอิง

กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย. (2557). การลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติ: สู่การพัฒนาที่ยั่งยืน (พิมพ์ครั้งแรก). กรุงเทพฯ: สำนักงานโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ สำนักงานประเทศไทย. 15,18-19.

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม. (2559). ก.ไอซีที จับมือผู้เชี่ยวชาญต่างประเทศพัฒนาระบบการเตือนภัยพิบัติไทยสู่ระดับสากล [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: mict.go.th/view/1/ข่าวกระทรวงฯ/2079/ สืบค้น 3 พฤศจิกายน 2559.

คณะทรัพยากรธรรมชาติ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. (2540). การจัดการสาธารณภัยในภาคใต้ของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. 379-380.

ชาคริต โภชะเรือง. (2556). การพัฒนากระบวนการนโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วมเพื่อรับมือการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ กรณีศึกษาพื้นที่เทศบาลตำบลคูเต่า อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา. วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการจัดการระบบสุขภาพ สถาบันการจัดการระบบสุขภาพ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, สงขลา.

ณวัฒน์ ทองสว่าง. (2541). ที่อยู่อาศัยบริเวณแนวคันกั้นน้ำของกรุงเทพมหานคร ริมแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งธนบุรี: การศึกษาผลกระทบและแนวทางแก้ปัญหา. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาวิชาเคหการคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.

ไททัศน์ มาลา. (2557). แนวทางในการจัดการอุทกภัย: กรณีศึกษาเทศบาลนครนนทบุรี. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.

ธวัชชัย ชูดำ. (2556). น้ำท่วมหาดใหญ่: สิทธิและการละเมิดสิทธิ. ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนามนุษย์และสังคม มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, สงขลา.

นิภาพรรณ เจนสันติกุล. (2558). ชุมชนกับความรู้ในการจัดการภัยพิบัติ กรณีศึกษาตำบลบางช้าง จังหวัดนครปฐม. วารสารเกษมบัณฑิต, ปีที่ 16, 82-93.

พระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว. (2538). พระบิดาแห่งการจัดการทรัพยากรน้ำ. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: nso.go.th/webstat/king/kfiles/k1-04.pdf สืบค้น 16 มกราคม 2559.

พัลลภ กฤตยานวัช. (2554). มหาอุทกภัยของโลกในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต จากตำนาน ประวัติศาสตร์และการศึกษาวิจัยทางวิทยาศาสตร์. วารสารธนาคารอาคารสงเคราะห์, ปีที่ 17 ฉบับที่ 67: 18,20.

ฤทธิชัย ธรรมแสง. (2553). กระบวนการการจัดการปัญหาอุทกภัยของสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัด: ศึกษาเฉพาะกรณีจังหวัดในความรับผิดชอบของศูนย์ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยเขต 16 ชัยนาท. ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารงานยุติธรรม คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, กรุงเทพฯ.

วิทวัส ขุนหนู. (2557). การพัฒนาเครือข่ายการมีส่วนร่วมในการป้องกันอุทกภัย กรณีศึกษาอำเภอกาญจนดิษฐ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี. สุราษฎร์ธานี: ชุดโครงการความร่วมมือ สกว.-มรส. การพัฒนางานวิจัยและการสนับสนุนงานวิจัยเชิงพื้นที่.

วิรุญา แก้วสมบูรณ์. (2556). บทบาทของภาคประชาสังคมกับการมีส่วนร่วมในการจัดการน้ำท่วม พ.ศ. 2554 ในพื้นที่เทศบาลนครปากเกร็ด อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี. รัฐศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.

สลิลทิพย์ เชียงทอง. (2555). บทเรียนการจัดการภัยพิบัติน้ำท่วม เขตพื้นที่ภาคกลาง (พิมพ์ครั้งแรก). ม.ป.ท.: บริษัท สแกนด์-มีเดีย คอร์ปอร์เรชั่น จำกัด.

อรอนงค์ พินิจวัฒนานนท์. (2543). การทำแผนที่ความเสี่ยงต่ออุทกภัยในลุ่มน้ำเพชรบุรี. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาวิชาภูมิศาสตร์ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.

อัมพร แก้วหนู. (2554). ขบวนชุมชนจัดการอุทกภัย: ทำไมและอย่างไร?. ใน พรรณทิพย์ เพชรมาก, อัมพร แก้วหนู, อุดมศรี ศิริลักษณาพร และจันทนา เบญจทรัพย์. (บรรณาธิการ). เอกสารประกอบการสัมมนา พลังชุมชนท้องถิ่นจัดการภัยพิบัติอย่างยั่งยืน. ม.ป.ท.: บริษัท วิสคอมเซ็นเตอร์ จำกัด. 14-15.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

04-02-2019

รูปแบบการอ้างอิง

ภูศรี ป. (2019). แนวทางการจัดการภัยพิบัติน้ำท่วมบนฐานการมีส่วนร่วมของพหุภาคี. วารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์และการบริหารสังคม, 25(2), 69–93. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/swjournal/article/view/170084

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ