การพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้ต้องขังสูงอายุในเรือนจำ

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่อง “การพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้ต้องขังสูงอายุในเรือนจำ” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงเส้นทางชีวิตของผู้ต้องขังสูงอายุก่อนเข้าสู่เรือนจำ ขณะอยู่ในเรือนจำ และภายหลังพ้นโทษ เพื่อศึกษาถึงปัจจัยที่นำไปสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้ต้องขังสูงอายุ และเพื่อศึกษาถึงมาตรการในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้ต้องขังสูงอายุเพื่อให้คืนกลับสู่สังคม โดยเป็นการวิจัยเชิงปริมาณควบคู่กับการวิจัยเชิงคุณภาพ จากผู้ต้องขังสูงอายุกลุ่มตัวอย่างที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปี ขึ้นไป ที่ถูกจำคุกในเรือนจำและทัณฑสถานในเขตกรุงเทพมหานคร รวมจำนวน 330 ราย และกลุ่มตัวอย่างในการวิจัยเชิงคุณภาพ จำนวน 10 คน โดยใช้มาตรวัดคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลก WHOQOL-100
ผลการศึกษาพบว่า เส้นทางชีวิตของผู้ต้องขังสูงอายุก่อนต้องโทษส่วนใหญ่ เป็นผู้ต้องขังสูงอายุที่มีสถานภาพทางสังคมไม่สูง ส่วนใหญ่กระทำผิดด้วยคดียาเสพติด เนื่องจากต้องการความร่ำรวย ถูกกดดันจากสภาวะเศรษฐกิจ นอกจากนี้ ผู้ต้องขังสูงอายุกลุ่มตัวอย่างส่วนหนึ่งต้องประสบปัญหาคุณภาพชีวิต ได้แก่ ประสบปัญหาสุขภาพและไม่มีเงินในการรักษา ปัญหาสภาพแวดล้อมของที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจที่ไม่เหมาะสม และได้ใช้หลักคำสอนของศาสนาในการดำเนินชีวิตน้อยที่สุด สำหรับปัญหาคุณภาพชีวิตที่ขณะต้องโทษในเรือนจำ ได้แก่ ปัญหาสุขภาพร่างกาย สุขภาพจิต ความมีอิสรภาพ และปัญหาสภาพแวดล้อมภายในเรือนจำ ปัญหาคุณภาพชีวิตที่คาดว่ากลุ่มตัวอย่างจะประสบภายหลังพ้นโทษ ได้แก่ ปัญหาสุขภาพร่างกาย สุขภาพจิต ปัญหาสภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจ และความสัมพันธ์ต่อคนในสังคม
ปัจจัยที่มีผลต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้ต้องขังก่อนต้องโทษประกอบด้วย การสงเคราะห์หรือการช่วยเหลือผู้สูงอายุที่มีสถานภาพทางสังคมไม่สูง ในขณะที่การพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้ต้องขังสูงอายุในเรือนจำ ได้แก่ การเน้นปัจจัยด้านการพัฒนาคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพจิตให้แก่ผู้ต้องขังสูงอายุที่ต้องโทษในเรือนจำ โดยเฉพาะการบำบัดแก้ไขฟื้นฟูด้วยหลักคำสอน หรือ การเข้าร่วมกิจกรรมของทางศาสนา และปัจจัยที่สำคัญต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้ต้องขังสูงอายุภายหลังพ้นโทษได้แก่ การมีหน่วยงานเข้ามาช่วยเหลือผู้ต้องขังสูงอายุที่ต้องโทษจำคุกมาเป็นระยะเวลานาน ขาดที่พึ่งพิงภายหลังพ้นโทษ