บทบาท อำนาจหน้าที่และสถานภาพของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ในอนาคต เพื่อพัฒนาความเข้มแข็งของหมู่บ้าน รองรับประชาคมอาเซียน

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการคือ 1) เพื่อศึกษาบทบาท อำนาจหน้าที่และสถานภาพของกำนัน ผู้ใหญ่บ้านในอดีตถึงปัจจุบันและ 2) เพื่อสังเคราะห์บทบาท อำนาจหน้าที่และสถานภาพของกำนัน ผู้ใหญ่บ้านในอนาคตที่เหมาะสมกับการพัฒนาความเข้มแข็งของหมู่บ้าน เพื่อการรองรับประชาคมอาเซียน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษามีจำนวน 1,014 คน สุ่มโดยวิธีการสุ่มแบบแบ่งกลุ่มจากพื้นที่ภาคตะวันออก เฉียงเหนือ (ตอนบน) คืออำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม เป็นพื้นที่มีการติดต่อกับประเทศเพื่อนบ้าน ภาคะวันออกเฉียงเหนือ (ตอนกลาง) คือ อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (ตอนล่าง) คือ อำเภอราษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ เป็นอำเภอที่มีหมู่บ้านมีการปฏิบัติเป็นเลิศ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถาม และแบบประเมินการสนทนากลุ่ม สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า 1) บทบาท อำนาจหน้าที่และสถานภาพของกำนัน ผู้ใหญ่บ้านในอดีต พบว่ากำนัน ผู้ใหญ่บ้าน มาจากการเลือกของประชาชนในหมู่บ้าน รับค่าตอบแทนจากรัฐ มีวาระตลอดชีวิตและต่อมาปรับให้เหลือคราละ 5 ปี ทำหน้าที่ในทุกเรื่องเกี่ยวกับการบำบัดทุกข์ บำรุงสุข ส่วนปัจจุบัน มาจากการเลือกของประชาชนในหมู่บ้าน มีวาระจนถึงอายุ 60 ปี รับค่าตอบแทนจากรัฐ เมื่อพิจารณาบทบาท และอำนาจหน้าที่ในภาพรวมทำได้อยู่ในระดับปานกลาง เพราะว่าบทบาท อำนาจหน้าที่ มีมากเกินไป เนื่องจากต้องรองรับอำนาจหน้าที่ของทุกกระทรวง ทบวง กรม ในการดำเนินงานที่เข้าสู่ระดับหมู่บ้าน ทำให้บทบาทและอำนาจหน้าที่ ไม่โดดเด่นเท่าที่ควร 2) บทบาท อำนาจหน้าที่และสถานภาพของกำนัน ผู้ใหญ่บ้านในอนาคต ที่เหมาะสมกับการพัฒนา ความเข้มแข็งของหมู่บ้าน เพื่อรองรับประชาคมอาเซียน คือ ต้องมีคุณลักษณะสามารถปรับตัวได้อย่างรวดเร็ว เป็นนักบริหารจัดการ เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจกับประชาชนในพื้นที่และแก้ไขปัญหาอย่างถูกต้อง ส่วนสถานภาพที่เหมาะสมคือเป็นผู้นำหรือตัวแทนของราษฎร มาจากการเลือกของประชาชนในหมู่บ้านและรับค่าตอบแทนรายเดือนจากรัฐ