เงินอุดหนุนเพื่อการเลี้ยงดูบุตร: การคุ้มครองทางสังคมด้านเด็กในสังคมไทย
คำสำคัญ:
การคุ้มครองทางสังคม, เด็กปฐมวัย, เงินอุดหนุนเพื่อการเลี้ยงดูบุตรบทคัดย่อ
การคุ้มครองทางสังคมสำหรับเด็กซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มเป้าหมายภายใต้การขยายฐานการคุ้มครองทางสังคม (Social Protection Floor (SPF)) ภายใต้ความร่วมมือระหว่างรัฐบาลไทยและองค์การสหประชาชาติ พ.ศ. 2555 – 2559 (UNPAF) บทความนี้เป็นการเปิดประเด็นในการดูแลเด็กตามสิทธิเด็กที่มีครอบครัวเป็นบริบทที่สำคัญ ด้วยสถานการณ์ทางสังคมที่มีความเสี่ยงในหลาก หลายรูปแบบ อันเกิดจากการกระทำของมนุษย์และภัยจากธรรมชาติสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างทางสังคม ปัจจุบันมีรูปแบบครอบครัวที่หลากหลาย และแนวโน้มของประชากรที่จะเปลี่ยนผ่านไปสู่ด้านกลับของประชากรวัยเด็กที่น้อยแต่ต้องรับภารกิจอันยิ่งใหญ่ การดูแลผู้พึ่งพิงโดยเฉพาะผู้สูงอายุที่มากขึ้น ดังข้อมูลด้านประชากรศาสตร์ที่ระบุว่าในปี พ.ศ. 2553 ประชากรวัยเด็กมีจำนวน 13.2 ล้านคน ประชากรผู้สูงอายุมีจำนวน 7.5 ล้านคน แต่การคาดการณ์ 20 ปีข้างหน้า คือ ปี พ.ศ. 2573 ประชากรวัยเด็กจะมีจำนวน 9.8 ล้านคน ในขณะที่ประชากรผู้สูงอายุมีจำนวน 14.6 ล้านคน ดังนั้น กลุ่มเด็กในประเทศไทยที่มีอัตราการเกิดของทารกต่ำนั้น จึงเป็นกลุ่มประชากรที่มีความสำคัญมากในการนำพาประเทศให้พัฒนาต่อไป ในการสร้างฐานการคุ้มครองทางสังคมด้านเด็กในรูปของ เงินอุดหนุนเพื่อการเลี้ยงดูบุตร (Child Support Grant) ซึ่งการให้เป็นตัวเงินนี้ ผู้ที่ดูแลเด็กโดยเฉพาะครอบครัวสามารถนำไปแปรรูปเพื่อรับบริการในลักษณะต่าง ๆ ที่มีความต้องการจำเป็นสำหรับเด็ก เพื่อให้เด็กมีโอกาสการเข้าถึงบริการทางสังคมเสริมสร้างพัฒนาตามช่วงวัยอันส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและศักยภาพในการพัฒนาตนเอง ครอบครัวและประเทศชาติต่อไป
เงินอุดหนุนเพื่อการเลี้ยงดูบุตร (Child Support Grant) เป็นเรื่องของสังคมโดยเฉพาะภาครัฐ ในการลงทุนทางสังคมในเด็ก และสะท้อนในพื้นที่ของครอบครัวที่ดูแลเด็กว่ามิใช่เป็นเรื่องส่วนตัวของแต่ละครอบครัวอีกต่อไป โดยเด็กในช่วงปฐมวัยหรือเด็กก่อนวัยเรียนคือ ช่วงทองของพัฒนาการมนุษย์ การดูแลเด็กจึงไม่อาจรอให้เด็กเจริญเติบโตเข้าสู่ระบบการศึกษาค่อยรับสวัสดิการต่าง ๆ ได้ มากกว่านั้นสภาพสังคมไทยในปัจจุบัน การมีฐานการคุ้มครองทางสังคม เช่น กรณีเงินอุดหนุนเพื่อการเลี้ยงดูบุตรนี้ จะเป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญในการบรรเทาผลกระทบต่อความยากลำบากของครอบครัวที่ส่งผลเสียต่อพัฒนาการและคุณภาพชีวิตของเด็ก การเพิ่มโอกาสทางเลือกทางออกที่มากขึ้น ช่วยให้ครอบครัวสามารถเข้าถึงบริการต่าง ๆ ได้ และเป็นการสร้างความเป็นธรรมทางสังคมในอีกด้านหนึ่งในเวลาเดียวกัน
เอกสารอ้างอิง
ขัตติยา กรรณสูต และ ณัฏฐ์ษา สนิทวงศ์ ณ อยุธยา. ปัจจัยสภาพแวดล้อมที่ทำให้เกิดปัญหาแม่วัยเยาว์ และการสนับสนุนทางสังคมเพื่อการปรับตัวของแม่วัยเยาว์. วารสารสังคมภิวัฒน์. คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์และสวัสดิการสังคม มหาวิทยาลัยหัวเฉียวเฉลิม-พระเกียรติ ปีที่ 1, ฉบับที่ 2 (กันยายน – ธันวาคม 2553).
คณะกรรมการด้านสิทธิมนุษยชน องค์การสหประชาชาติ, ผู้แต่ง. กระทรวงการต่างประเทศ, ผู้แปล. (2544). อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก (Convention on the Rights of the Child). พิมพ์ครั้งที่ 7. กรุงเทพฯ : หจก.แสงเทียนการพิมพ์.
ธนานนท์ บัวทอง และ วรเวศม์ สุวรรณระดา. (2555). การคำนวณข้อมูลการสำรวจภาวะสังคมและเศรษฐกิจของครัวเรือน NSOปี 2533 และ 2552. ในเอกสารการประชุมเชิงฏิบัติการ เรื่อง ครอบครัวไทยกับการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร ณ โรงแรมรอยัลปริ้นเซส กรุงเทพฯ วันที่ 28 พฤษภาคม 2557.
เพ็ญวดี แสงจันทร์. (2556). ความสำคัญของการพัฒนาเด็กและชุมชน. ข้อเขียนเพื่อเตรียมการสัมมนาเชิงปฏิบัติการ การพัฒนาและดูแลเด็กปฐมวัยกับการคุ้มครองทางสังคมด้านเด็ก ครั้งที่ 1 : มองอนาคตเด็กทุกคน เพื่อชนทุกระดับ ณ หอจดหมายเหตุ พุทธทาส. วันที่ 19 พฤศจิกายน 2556.
มาลี จิรวัฒนานนท์. (2551). แนวทางการส่งเสริมการศึกษาเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของครอบครัวพ่อหรือแม่คนเดียว. วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนศึกษา, คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รัชนีกร โชติชัยสถิตย์. (2545). มาตรการและกลไกทางกฎหมายที่ใช้ในการจัดสวัสดิการครอบครัวและสังคม. ใน ประมวลสาระชุดวิชา สวัสดิการครอบครัวและสังคม. หน่วยที่ 4–9. นนทบุรี : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
ศุภลักษณ์ พฤทธิพงศ์สิทธิ. (2537). สุขภาพจิตและพฤติกรรมทางการเรียนรู้ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นที่มาจากครอบครัวหย่าร้าง : ศึกษาเฉพาะกรณีโรงเรียนบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรี. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต, คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ศุภอาภา องค์สกุล. (2556). แนวคิดเรื่องการพัฒนาเด็กปฐมวัย. ข้อเขียนเพื่อเตรียมการสัมมนาเชิงปฏิบัติการการพัฒนาและดูแลเด็กปฐมวัยกับการคุ้มครองทางสังคมด้านเด็ก ครั้งที่ 1 : มองอนาคตเด็กทุกคนเพื่อชนทุกระดับ ณ หอจดหมายเหตุพุทธทาส. วันที่ 19 พฤศจิกายน 2556.
ศรีเรือน แก้วกังวาล. (2540). จิตวิทยาพัฒนาการทุกช่วงวัย. พิมพ์ครั้งที่ 7. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สมชาย ปรีชาศิลปกุล. (2552). ระบบกฎหมายไทยและสภาวะแม่เลี้ยงเดี่ยว. ใน เป็นพ่อแม่หลังชีวิตคู่แยกทาง : มุมมองด้านกฎหมาย มิติหญิงชายและวาทกรรม. เชียงใหม่ : วนิดาการพิมพ์.
สำนักเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ. (2556). แผนยุทธศาสตร์ชาติด้านเด็กปฐมวัย (แรกเกิด ถึงก่อนเข้าประถมศึกษาปีที่ 1) ตามนโยบายรัฐบาลด้านเด็กปฐมวัย พ.ศ. 2555-2559. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ : พริกหวานกราฟฟิก จำกัด.
สำนักส่งเสริมและพิทักษ์เด็ก เยาวชน ผู้ด้อยโอกาสและผู้สูงอายุ (สท.). (2553). รายงานการพัฒนาเด็กและเยาวชนปี 2552. กรุงเทพฯ : พริกหวานกราฟฟิก จำกัด.
เอกสารประกอบการสัมมนาเชิงปฏิบัติการ. การพัฒนาและดูแลเด็กปฐมวัย กับ การคุ้มครองทางสังคมแก่เด็ก ครั้งที่ 2. (โอกาสการลงทุนเพื่อการพัฒนาเด็กปฐมวัย : เงินอุดหนุนเพื่อการเลี้ยงดูบุตร) ณ ห้องประชุมจุมภฏพันธ์ทิพย์ ชั้น 4 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. วันที่ 9 มกราคม 2557.
เอกสารประกอบการอบรมสัมมนา เรื่อง เงินอุดหนุนเพื่อการเลี้ยงดูบุตร : แนวคิดและทิศทางในอนาคต. ณ โรงแรมสุโกศล. วันที่ 28 มกราคม 2557.
เอกสารประกอบการสัมมนาเพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับบทบาทของเงินอุดหนุนเพื่อการเลี้ยงดูบุตร. เงินอุดหนุนเพื่อการเลี้ยงดูบุตร ทำไมจึงสำคัญและมีความจำเป็น. ณ ห้องประชุม 103 คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. วันที่ 23 มกราคม 2556.
http://apps.qlf.or.th. โอบามาประกาศการลงทุนในเด็กปฐมวัยเป็นวาระแห่งชาติ. เข้าถึง วันที่ 21 มีนาคม 2557.
http://www.banmuang.co.th. สาธารณสุขเปิดสถานการณ์เด็กปฐมวัย 1 ใน 3 พัฒนาการล่าช้าส่งผลไอคิว (IQ) มีโอกาสฉลาดน้อย. เข้าถึง วันที่ 26 มีนาคม 2557.
http://www.ilo.org/publns. การประเมินการคุ้มครองทางสังคมจากการปรึกษาหารือระดับชาติเพื่อก้าวสู่ฐานการคุ้มครองทางสังคม ภายใต้บริบทของประเทศไทย. เข้าถึง วันที่ 31 มีนาคม 2557.
http://www.econ.tu.ac.th. การลงทุนในเด็กของครัวเรือนไทย. ดิเรก ปัทมสิริวัฒน์, เอกสารการสัมมนาฯ, วันที่ 27 มิถุนายน 2554. เข้าถึง วันที่ 2 พฤษภาคม 2557.
http://www.nhrc.or.th. สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ. เข้าถึงวันที่ 12 มิถุนายน 2550.
http://www.midnight univ.org. แม่เลี้ยงเดี่ยวโดดเดี่ยว (Lonely Mom). เข้าถึง วันที่ 20 พฤษภาคม 2557.
http://www.onec.go.th/onec. สำนักมาตรฐานการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้ บทความทางวิชาการ 4. เข้าถึง วันที่ 2 เมษายน 2557.
http://www.prachachat.net/news. โอบามาประกาศวาระแห่งชาติ “การลงทุนในเด็กปฐมวัย”. เข้าถึง วันที่ 21 มีนาคม 2557.
http://www.unicef.org/thailand. การวิเคราะห์สถานการณ์เด็กและสตรี พ.ศ. 2559. เข้าถึง วันที่ 31 มีนาคม 2557.
http://witayakornclub.wordpress.com. แนวโน้มของประเทศไทย และสรุปแนวทางการปฏิรูปการจัดการศึกษา. เข้าถึง วันที่ 21 เมษายน 2557.
การประชุมกลุ่มผู้ปกครอง/ผู้ใช้บริการองค์กรสวัสดิการเด็กและครอบครัว จำนวน 6 แห่ง.
ผู้ปกครอง/ผู้ใช้บริการจากมูลนิธิดวงประทีป. ประชุมกลุ่มสนทนา, วันที่ 31 มกราคม 2557.
ผู้ปกครอง/ผู้ใช้บริการจากมูลนิธิเด็กอ่อนในสลัมฯ. ประชุมกลุ่มสนทนา, วันที่ 29 มกราคม 2557.
ผู้ปกครอง/ผู้ใช้บริการจากมูลนิธิเพื่อการพัฒนาเด็ก. ประชุมกลุ่มสนทนา, วันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2557.
ผู้ปกครอง/ผู้ใช้บริการจากมูลนิธิเพื่อเด็กพิการ. ประชุมกลุ่มสนทนา, วันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2557.
ผู้ปกครอง/ผู้ใช้บริการจากมูลนิธิส่งเสริมการพัฒนาบุคคล. ประชุมกลุ่มสนทนา, วันที่ 30 มกราคม 2557.
ผู้ปกครอง/ผู้ใช้บริการจากสหทัยมูลนิธิ. ประชุมกลุ่มสนทนา, วันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2557.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ผลงานที่ตีพิมพ์ในวารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และวารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ขอสงวนสิทธิในการเผยแพร่ผลงานที่ตีพิมพ์ในแบบรูปเล่มและทางสื่ออิเล็กทรอนิกส์อื่นใด
บทความหรือข้อความคิดเห็นใดๆ ที่ปรากฏในวารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์เป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนโดยเฉพาะ คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และบรรณาธิการไม่จําเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
